Konflikt USA–Iran przybiera na sile: 13. z rzędu noc bombardowań, atomowe groźby i kryzys na Ormuzie

Wcześniej, w ciągu jednego dnia (11 lipca), siły USA uderzyły w około 140 irańskich celów wojskowych, w tym wyrzutnie rakiet i dronów, obiekty morskie, składy amunicji i systemy obrony powietrznej . W ciągu trzech pierwszych nocy tego tygodnia trafiono łącznie ponad 300 celów . Do 12. nocy lista celów rozszerzyła się o nadbrzeżne stanowiska obserwacyjne, infrastrukturę logistyczną i zdolności morskie .

Eskalacja gróźb: „głowa za oko”

Konfliktowi zbrojnemu towarzyszy wojna słów – obie strony wydają oświadczenia grożące dewastacyjnym rozszerzeniem walk.

• Prezydent Trump zagroził 22 lipca, że zbombarduje irański most lub elektrownię za każdy atak Iranu na statek w cieśninie Ormuz . Na swoim portalu Truth Social napisał: „Za każdym razem, gdy Islamska Republika Iranu ostrzela statek w Cieśninie Ormuz… Stany Zjednoczone zbombardują i ZNISZCZĄ JEDEN MOST LUB ELEKTROWNIĘ” . Wcześniej postawił Iranowi ultimatum: albo otworzy cieśninę, albo infrastruktura zostanie zbombardowana .

• Irański minister spraw zagranicznych Abbas Araghczi odpowiedział bezpośrednio na platformie X: „Nasza doktryna obronna jest jasna: oko za oko. Każda agresja wobec Iranu, w tym wobec naszej infrastruktury, spotka się z potężną i zdecydowaną odpowiedzią” . Dodał, że ci, którzy udzielają wsparcia lub pomagają w takich amerykańskich atakach, również zostaną uznani za „legalne cele” .

• Sekretarz stanu Marco Rubio zaostrzył retorykę jeszcze bardziej podczas 59. Spotkania Ministrów Spraw Zagranicznych ASEAN, mówiąc: „Araghczi mówi, że ich polityka to »oko za oko«. Polityka Trumpa to »głowa za oko«. Zapłacą bardzo wysoką cenę” .

Groźba uderzenia w infrastrukturę cywilną jest powszechnie uznawana za potencjalną zbrodnię wojenną w świetle prawa międzynarodowego . Niezależny monitor konfliktu doniósł, że administracja Trumpa już wcześniej atakowała irańską infrastrukturę cywilną, w tym mosty, linie kolejowe i obiekty wodne .

Kryzys żeglugowy w cieśninie Ormuz

Konflikt praktycznie zamknął cieśninę Ormuz, którą przepływa około 20% światowej ropy naftowej .

• Niemal całkowite zatrzymanie: Żaden duży statek nie przepłynął trasą koordynowaną przez USA, nadając swoją pozycję, przez wiele dni na początku lipca . Dane Lloyd’s List Intelligence wskazują, że rejsy trasą wzdłuż wybrzeża Omanu praktycznie ustały – określono to mianem „największych zakłóceń w dostawach w historii” .
• Spadek liczby tankowców: Liczba tankowców przepływających przez cieśninę spadła w połowie lipca do najniższego poziomu od dwóch miesięcy z powodu nasilonych ataków .
• Ostrzeżenie ONZ: Międzynarodowa Organizacja Morska (IMO) zaleciła unikanie tranzytu przez cieśninę „do czasu zapewnienia wymaganych warunków bezpieczeństwa”, pozostawiając około 6000 marynarzy uwięzionych na pokładach setek statków .
• Blokady: Iran ogłosił zamknięcie cieśniny , a USA przywróciły blokadę morską irańskich portów . Prezydent Trump zaproponował pobieranie 20-procentowej opłaty za eskortę handlową przez cieśninę .

Raporty o ofiarach

Dane o ofiarach są trudne do niezależnego zweryfikowania, a różne źródła podają odmienne liczby.

• Ofiary irańskie: Źródła powiązane z państwem irańskim podały co najmniej 53 zabitych i prawie 600 rannych według stanu na dziewiątą noc nalotów . Ważne zastrzeżenie: dane te pochodzą z irańskich mediów i nie zostały niezależnie potwierdzone przez zachodnie agencje informacyjne. Wcześniej ministerstwo zdrowia Iranu informowało o co najmniej 14 ofiarach śmiertelnych po pierwszych dwóch nocach wznowionych bombardowań .

• Ofiary amerykańskie: Według stanu na 9. noc (20 lipca) wojsko USA potwierdziło śmierć co najmniej 3 amerykańskich żołnierzy w ostatnich walkach, a łączna liczba zabitych w trwającym prawie pięć miesięcy konflikcie sięgnęła 17 . CNBC podało tę liczbę 17 ofiar, która obejmuje wcześniejsze operacje . Nie udało się niezależnie potwierdzić liczby 18 zabitych; prawdopodobnie jest to suma skumulowana z wcześniejszego okresu konfliktu lub straty całej koalicji. Oficjalna liczba Pentagonu pozostaje płynna.

Perspektywy: dalsza eskalacja jest prawdopodobna

Konflikt nie wykazuje oznak deeskalacji. Kluczowe czynniki wskazują na dalsze zaostrzenie:

• Brak rozejmu: Wstępne porozumienie załamało się na początku lipca . Prezydent Trump stwierdził 6 lipca, że „albo będzie układ, albo dokończymy robotę” .
• Iran rozszerza teatr działań: W odpowiedzi na amerykańskie naloty Iran przeprowadził ataki na sojuszników USA w Zatoce Perskiej, w tym Jordanię, Katar, Kuwejt i Oman, oraz twierdził, że trafił obiekt amerykański . Wspierani przez Iran Huti rozszerzyli blokadę na Morzu Czerwonym .
• Zbliżające się uderzenia w infrastrukturę: Wyraźna groźba Trumpa dotycząca ataku na mosty i elektrownie, jeśli zostanie zrealizowana, stanowiłaby ogromną eskalację w porównaniu z dotychczasową kampanią przeciwko celom czysto wojskowym .
• Szok na rynkach energii: Niemal całkowite wstrzymanie ruchu w cieśninie Ormuz poważnie nadwyrężyło światowe rynki ropy, tworząc – zdaniem analityków – największe zakłócenia w dostawach w historii .

Kluczowa niewiadoma: Niezależna weryfikacja liczby ofiar pozostaje ograniczona, zwłaszcza w przypadku strat irańskich, a dokładna liczba zabitych Amerykanów wciąż jest aktualizowana.