Przełom w światowej energetyce: OZE wyprzedzają węgiel

Fotowoltaika dominuje, a w Europie bije rekordy

Choć globalnie największym odnawialnym źródłem energii wciąż pozostaje woda, fotowoltaika (PV) jest już drugim co do wielkości źródłem w grupie OZE i szybko dogania lidera . IEA przewiduje, że do 2030 r. to właśnie panele słoneczne będą odpowiadać za ponad 60% całego wzrostu produkcji energii z OZE .

Na poziomie regionalnym padł spektakularny rekord: w czerwcu 2026 r. energia słoneczna stała się największym źródłem energii w Unii Europejskiej. Wyprodukowała wówczas rekordowe 52 TWh, pokrywając 25% zapotrzebowania na prąd we Wspólnocie. Wyprzedziła tym samym energię jądrową (21%), gaz (15%), wiatr (14%) i węgiel (8%) .

Globalnie, w 2025 r. to właśnie fotowoltaika była największym pojedynczym źródłem wzrostu podaży energii na świecie — odpowiadała za ponad 25% całego przyrostu. To pierwszy raz w historii, kiedy nowoczesne OZE przewodzą pod tym względem .

Rosnący popyt, głównie z Chin i Indii

Zapotrzebowanie na energię elektryczną na świecie przyspiesza. IEA prognozuje wzrost o 3,6% w 2026 r. i 3,8% w 2027 r., w porównaniu z 3-procentowym wzrostem w 2025 r. . Głównymi motorami są: rozwój przemysłu, coraz powszechniejsze używanie klimatyzacji i pomp ciepła, elektromobilność oraz centra danych .

• Chiny: popyt ma wzrosnąć do 5,5% w 2026 r. (z 5,2% w 2025 r.) dzięki rosnącej liczbie samochodów elektrycznych i silniejszej aktywności przemysłowej .
• Indie: IEA oczekuje, że indyjskie zapotrzebowanie na energię będzie rosło w tempie 6,4% rocznie do 2030 r., co czyni ten kraj najszybciej rozwijającym się dużym rynkiem energetycznym świata. Napędza go produkcja przemysłowa i rozwój centrów danych .

Emisje CO₂: Niespodziewany wzrost w 2026 r., potem stabilizacja

Wbrew wcześniejszym prognozom o natychmiastowym osiągnięciu szczytu emisji, IEA szacuje teraz, że emisje CO₂ z sektora energetycznego wzrosną o około 1% w 2026 r. Jest to bezpośredni skutek wojny w Iranie, która spowodowała gwałtowny wzrost cen paliw kopalnych i tymczasowe zwiększenie produkcji prądu z węgla . Jednak w 2007 r. emisje ponownie mają się ustabilizować, gdyż rozwój OZE w końcu zrównoważy ten wzrost .

Różnice regionalne są wyraźne: w Azji Południowo-Wschodniej emisje wzrosną o 6%, podczas gdy w Unii Europejskiej spadną o 5% .

Węgiel: Tymczasowy wzrost, ale strukturalny spadek

• Produkcja węgla wzrośnie o 1,4% w 2026 r. (po stabilizacji w 2025 r.), głównie z powodu drożejącego gazu wywołanego konfliktem zbrojnym. Krajom rozwijającym się uzależnionym od gazu trudno jest konkurować na rynku LNG, więc zmuszone są one przejść na węgiel .
• Mimo tego krótkoterminowego wzrostu, udział węgla w globalnym miksie energetycznym maleje strukturalnie i ma spaść do najniższego poziomu od stulecia — około 32%. Trend ten napędzają OZE, energia jądrowa i gaz, które systematycznie wypierają węgiel .

Zastrzeżenie: Wcześniejsza prognoza IEA o szybkim i trwałym spadku emisji z sektora energetycznego została skorygowana z powodu konfliktu w Iranie w 2026 r. . Niemniej, długoterminowy trend spadku roli węgla i dekarbonizacji pozostaje niezagrożony; zmienił się jedynie moment osiągnięcia szczytu emisji.