USA zapowiada atak bombowców na irański kompleks Pickaxe Mountain. Co wiadomo?

Trump zaostrza groźby wobec Iranu

Retoryka Donalda Trumpa wyraźnie zaostrzyła się w lipcu 2026 roku. 13 lipca prezydent USA powiedział publicznie: „Zlikwidujemy Pickaxe Mountain” . 21 lipca ostrzegł, że może cofnąć konflikt do jego źródeł i zaatakować niedokończony irański obiekt nuklearny przy użyciu bomb penetrujących umocnienia — ponownie odnosząc się do Pickaxe Mountain .

23 lipca Trump zagroził także, że za każdy atak na statki w cieśninie Ormuz USA mogą zbombardować irański most lub elektrownię. Ponownie zapowiedział wtedy uderzenia w irańską infrastrukturę nuklearną . Tego samego dnia Stany Zjednoczone przeprowadziły ataki już jedenastą noc z rzędu .

To kolejny etap presji militarnej i politycznej. W maju Trump ostrzegał, że jeśli Iran nie zgodzi się na porozumienie pokojowe, zostanie zbombardowany „na znacznie większą skalę” . W czerwcu autoryzował nowe ataki na irańskie cele, oskarżając Teheran o odrzucanie negocjacji .

Czym jest Pickaxe Mountain?

Nazwa Pickaxe Mountain jest angielskim tłumaczeniem perskiej nazwy Kuh-e Kolang Gaz La. Kompleks znajduje się w środkowym Iranie, około 1 mili (1,6–2 km) na południe od zakładu wzbogacania uranu w Natanz, w pobliżu jednego ze szczytów pasma Zagros .

Obiekt ma być ukryty ponad 300 stóp, czyli ponad 90 metrów, pod litą granitową skałą. Oznacza to, że znajduje się znacznie głębiej niż zakład wzbogacania w Fordow, który już wcześniej uchodził za wyjątkowo trudny cel dla lotnictwa .

Kompleks nadal pozostaje w budowie. Zdjęcia satelitarne z 15 czerwca 2026 roku pokazują aktywność konstrukcyjną na miejscu . W górze drążone są tunele, które mają pomieścić instalacje związane z wirówkami i zapewnić im ochronę przed konwencjonalnymi nalotami.

Budowa mimo porozumienia z USA

Analiza zdjęć satelitarnych przeprowadzona przez Foundation for Defense of Democracies 8 lipca 2026 roku wskazuje, że Iran nadal prowadzi prace w Pickaxe Mountain. Według tej organizacji odbywa się to z naruszeniem amerykańsko-irańskiego memorandum of understanding, czyli porozumienia mającego zamrozić budowę związaną z programem nuklearnym .

Podobne ustalenia przedstawiło Center for Strategic and International Studies. Ośrodek odnotował dalsze prace w kompleksie, a także możliwe oznaki wznowienia aktywności nuklearnej, mimo zawartych ustaleń dyplomatycznych .

Izraelski wywiad ocenia ponadto, że Iran mógł przenieść do tuneli tysiące wirówek do wzbogacania uranu. Jeśli te informacje są prawdziwe, Teheran odbudowywałby część programu nuklearnego w miejscu znacznie trudniej dostępnym dla inspektorów i lotnictwa .

Czy chodzi o broń atomową?

Kwestia przeznaczenia Pickaxe Mountain pozostaje sporna. Amerykańskie agencje wywiadowcze oceniły w marcu 2025 roku, że Iran nie rozwija broni jądrowej. Mimo tego administracja Trumpa rozpoczęła w czerwcu 2025 roku naloty na irańskie obiekty nuklearne .

Po tamtych atakach — przeprowadzonych w ramach operacji Midnight Hammer przeciwko Fordow, Natanzowi i Isfahanowi — Iran zwiększył tempo prac w Pickaxe Mountain. Analitycy interpretowali to jako możliwe przesunięcie części aktywności do obiektów trudniejszych do dosięgnięcia .

Eksperci Bulletin of the Atomic Scientists ocenili, że strategia określana przez nich jako „nuklearny szantaż” nie doprowadziła do uzyskania ustępstw Teheranu. Ich zdaniem dalsza eskalacja może zwiększyć ryzyko, że Iran zbliży się do możliwości szybkiego zbudowania broni jądrowej .

Jednocześnie specjaliści od nierozprzestrzeniania broni jądrowej podkreślają, że ekstremalna głębokość kompleksu może stawiać go poza skutecznym zasięgiem nawet amerykańskiej bomby GBU-57 Massive Ordnance Penetrator — ciężkiego ładunku przeznaczonego do niszczenia głęboko umocnionych celów. To rodzi pytanie, czy pojedynczy nalot rzeczywiście mógłby całkowicie zniszczyć obiekt .

Iran zaprzecza tajnej działalności

Od 2021 roku Iran utrzymuje, że Pickaxe Mountain jest zakładem produkującym wirówki, a nie instalacją do wzbogacania uranu ani obiektem związanym z produkcją broni. Teheran zaprzecza również prowadzeniu tam tajnej działalności nuklearnej .

Szef irańskiego programu nuklearnego twierdził, że w kompleksie mają powstawać wirniki wirówek i inne niewrażliwe elementy wyposażenia. Zachodnie służby wywiadowcze oraz Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej podchodzą do tego wyjaśnienia sceptycznie. Wskazują na głębokość obiektu, jego wojskowe umocnienia oraz bliskość Natanzu — cechy, które ich zdaniem trudno pogodzić wyłącznie z cywilną produkcją.

Iran ostrzegał USA przed atakowaniem swojej infrastruktury i zapowiadał odwet. W odpowiedzi na amerykańskie naloty Teheran podejmował działania przeciwko amerykańskim i sojuszniczym celom w regionie .

Najważniejsze pytanie: czy atak osiągnie cel?

Na poziomie politycznym Waszyngton wysłał jasny sygnał: Pickaxe Mountain stało się jednym z głównych potencjalnych celów amerykańskiej kampanii przeciwko Iranowi. Powiadomienie Izraela, zwiększenie liczby samolotów-cystern i publiczne wypowiedzi Trumpa wskazują na przygotowania do operacji o większej skali.

Na poziomie wojskowym sytuacja jest mniej jednoznaczna. Kompleks jest niedokończony, jego dokładne wyposażenie pozostaje niepotwierdzone, a jego położenie pod ponad 90 metrami granitu może ograniczyć skuteczność nawet najcięższych bomb penetrujących. Iran zaprzecza, by w obiekcie prowadzono tajne prace nad bronią, podczas gdy izraelskie i zachodnie oceny sugerują, że pod górą może powstawać trudniej dostępne zaplecze programu wzbogacania uranu.