Chiny rozważają kontrolę eksportu modeli AI, danych treningowych i chipów – oraz amerykańska odpowiedź

Pekin aktywnie konsultuje nowy system kontroli eksportu na poziomie oprogramowania, który miałby ograniczyć zagraniczny dostęp do jego najbardziej zaawansowanych modeli AI, danych treningowych i projektów chipów. To lustrzane odbicie amerykańskich kontroli skoncentrowanych na sprzęcie, ale wymierzone w kanały dystrybucji open source, które były głównym wektorem globalnego wpływu Chin w dziedzinie AI. Nic nie zostało jeszcze sfinalizowane, a proces wciąż znajduje się we wczesnej fazie konsultacji.

Co proponują Chiny

Ministerstwo Handlu w ciągu ostatniego miesiąca przeprowadziło spotkania z firmami Alibaba, ByteDance i Z.ai na temat potencjalnego ograniczenia zagranicznego dostępu do najbardziej zaawansowanych chińskich modeli AI, w tym tych, które nie zostały jeszcze wydane . Zakończyłoby to obecną praktykę Chin polegającą na swobodnym udostępnianiu modeli open-weight na całym świecie.

Rozważane są trzy kategorie ograniczeń:

Wagi modeli AI (ograniczenia open source): Regulatorzy rozważają ograniczenia dla zagranicznych użytkowników w pobieraniu wag modeli – plików zawierających to, czego system nauczył się podczas treningu . Byłoby to znaczące odejście od strategii Chin polegającej na dystrybucji potężnych modeli open-weight na całym świecie.

Kontrola eksportu projektów chipów: Chińscy regulatorzy rozważają zaostrzenie kontroli eksportu technologii półprzewodnikowych, w tym potencjalne zablokowanie TSMC i Qualcomm przed produkcją chipów opartych na chińskich projektach . Pomogłoby to zapewnić, że chińskie projekty chipów pozostaną pod kontrolą kraju.

Kontrola danych treningowych: Dyskutowane są ograniczenia dotyczące transferu danych treningowych poza Chiny .

Co nadal byłoby dozwolone: Zagraniczny dostęp API do chińskich usług AI prawdopodobnie pozostałby dozwolony, nawet jeśli pobieranie wag modeli zostałoby ograniczone .

Tło regulacyjne: W maju 2026 r. Cyberspace Administration of China opublikowała projekt przepisów dotyczących eksportu generatywnej AI, wymagających przeglądu bezpieczeństwa dla eksportu modeli granicznych do wyznaczonych jurysdykcji, z 60-dniowym okresem konsultacji .

Sprawa Moonshot AI i eskalacja oskarżeń USA

USA i Chiny znajdują się w szybkiej, wzajemnej eskalacji w zakresie kontroli nad AI, a administracja Trumpa jednocześnie uderza w amerykańskie firmy (Anthropic) i chińskie (Moonshot AI).

30 czerwca 2026 r. USA oskarżyły chińską firmę Moonshot AI o kradzież technologii z zaawansowanego modelu AI „Fable” firmy Anthropic w celu opracowania własnego modelu Kimi K3 . Urzędnik Białego Domu ds. technologii Michael Kratsios publicznie zarzucił Moonshot AI „zakrojony na szeroką skalę” spisek mający na celu przywłaszczenie własności intelektualnej Anthropic .

21 lipca sekretarz skarbu Scott Bessent ostrzegł, że administracja Trumpa może nałożyć sankcje na chińskie firmy AI, jeśli uzna, że ich modele open-source zostały opracowane poprzez przywłaszczenie technologii z amerykańskich laboratoriów . „Ta administracja popiera modele open-source, ale nie toleruje kradzieży własności intelektualnej” – powiedział Bessent w wywiadzie dla Fox Business .

Szersza ofensywa administracji Trumpa w dziedzinie AI

Działania USA przeciwko chińskiej AI są częścią szerszego wzorca agresywnych kontroli eksportu:

• W lutym 2026 r. Trump nakazał agencjom federalnym wycofanie technologii Anthropic, a Pentagon uznał firmę za „zagrożenie dla łańcucha dostaw” . Sąd federalny tymczasowo zablokował to zarządzenie w marcu .
• W kwietniu 2026 r. administracja zobowiązała się do rozprawienia się z chińskimi firmami „wykorzystującymi” amerykańskie modele AI .
• W czerwcu 2026 r. USA nakazały firmie Anthropic odmowę dostępu zagranicznym obywatelom do swoich najnowszych modeli, a następnie częściowo zniosły zakaz eksportu pod koniec tego samego miesiąca .
• Według stanu na 22 lipca 2026 r. Biały Dom podobno rozważa całkowity zakaz chińskich modeli AI w USA. Raport Politico cytuje urzędnika Białego Domu, który stwierdził, że „jakiekolwiek ogłoszenie polityki musiałoby być połączone z solidnym mechanizmem egzekwowania” .

Niepewność co do harmonogramu i zakresu

Nic nie jest jeszcze przesądzone. Kluczowe niewiadome obejmują:

• Harmonogram Chin: Konsultacje Ministerstwa Handlu trwają, bez ogłoszonego terminu. Planowana na 27 lipca 2026 r. premiera modelu open-weight Kimi K3 firmy Moonshot może być punktem zapalnym, który przyspieszy lub wymusi decyzję .
• Forma regulacyjna: Nie jest jasne, czy Chiny przyjmą formalne listy kontroli eksportu, systemy licencjonowania, czy też łagodniejsze ograniczenia oparte na „wytycznych”.
• Zakres: Które modele zostaną objęte (graniczne vs. wszystkie zaawansowane), czy przepisy będą miały zastosowanie wstecz do już wydanych modeli open source i jak będą współdziałać z istniejącym projektem przepisów dotyczących eksportu generatywnej AI z maja 2026 r. – wszystko to pozostaje nierozstrzygnięte.
• Ryzyko odwetu USA: USA jednocześnie rozważają własny zakaz chińskich modeli AI, a sekretarz skarbu Bessent uzależnił groźby sankcji od przyszłych ustaleń USA dotyczących kradzieży własności intelektualnej . Harmonogramy polityczne obu krajów są teraz ściśle powiązane, co sprawia, że perspektywy są wysoce nieprzewidywalne.

Co to oznacza dla globalnego krajobrazu AI

Gdyby weszły w życie, proponowane przez Chiny kontrole zakończyłyby najważniejszą asymetrię w rywalizacji technologicznej USA–Chiny: gotowość Chin do bezpłatnego wysyłania swoich najlepszych modeli światu, podczas gdy Waszyngton blokuje własne .

Dla programistów i firm, które polegają na chińskich modelach open-weight, zmiana ta może oznaczać ograniczony dostęp do jednych z najpotężniejszych swobodnie dostępnych systemów AI. Dla amerykańskich decydentów rodzi to pytanie, jak odpowiedzieć na świat, w którym oba główne mocarstwa AI budują mury wokół swoich najbardziej zaawansowanych technologii.