Jak ukraińskie drony powstrzymują Rosję przed trwałym przyłączeniem Zaporoskiej Elektrowni Jądrowej do swojego systemu energetycznego

Poza nową linią Ukraina systematycznie atakuje infrastrukturę zasilania awaryjnego ZEJ. 4 czerwca 2026 roku Ukraina wystrzeliła ponad 20 dronów w kierunku pobliskiej elektrowni cieplnej, kluczowej dla dostaw zewnętrznej energii dla obiektu jądrowego . 3 czerwca dron uderzył w stację Nikopolska, przerywając ostatnią działającą linię zewnętrzną i pogrążając elektrownię w 17. blackoucie od czasu jej zajęcia przez Rosję . Pod koniec maja 2026 roku dron trafił w budynek turbiny bloku nr 6 – choć Rosatom poinformował, że kluczowe urządzenia nie zostały uszkodzone .

Analiza satelitarna Greenpeace Ukraine

Monitorowanie satelitarne Greenpeace Ukraine było głównym źródłem dowodów na to, że plan integracji Rosji był realizowany już w maju 2025 roku. Zdjęcia wysokiej rozdzielczości pokazały, że Rosja buduje 201-kilometrową linię przesyłową między Melitopolem a Mariupolem, z widocznymi 90 km konstrukcji słupów do czerwca 2025 roku . Kolejna analiza Greenpeace z września 2025 roku potwierdziła kontynuację budowy, a w tym samym miesiącu szef Rosatomu przyznał, że trwa aktywna budowa przepompowni wody – co jest kolejnym dowodem przygotowań do uruchomienia reaktora . Raport Greenpeace z lutego 2026 roku udokumentował również, że powierzchnia stawu chłodzącego elektrowni zmniejszyła się o ponad 100 000 m² latem 2025 roku, a wokół obiektu pojawiły się umocnione pozycje wojskowe i konstrukcje antydronowe .

Zabójstwo głównego inżyniera

15 lipca 2026 roku główny inżynier ZEJ, Aleksandr Jakowlew, zginął, gdy dron uderzył w jego samochód służbowy na granicy terenu przemysłowego elektrowni i miasta Enerhodar . Zginął również kierowca. Szef Rosatomu Aleksiej Lichaczow poinformował o zdarzeniu, a Komitet Śledczy Rosji wszczął postępowanie karne . Ukraińskie MSZ odrzuciło odpowiedzialność, nazywając Jakowlewa kolaborantem . Dyrektor Generalny MAEA Rafael Grossi potępił zabójstwo jako „niedopuszczalny atak na elektrownię i jej kierownictwo, poważnie zagrażający bezpieczeństwu jądrowemu” . Incydent ten podkreśla, że kierownictwo elektrowni stało się celem w szerszym konflikcie.

Powtarzające się blackouty od czasu zajęcia w 2022 roku

ZEJ doświadczyła co najmniej 20 całkowitych przerw w zasilaniu zewnętrznym od czasu zajęcia elektrowni przez Rosję w marcu 2022 roku . 17. blackout miał miejsce 2-3 czerwca 2026 roku po przerwaniu linii Ferosplavna-1 . 15. blackout zdarzył się 26 kwietnia 2026 roku . We wrześniu 2025 roku elektrownia doświadczyła najdłuższej w historii przerwy w dostawie prądu, trwającej ponad trzy dni – co MAEA określiła jako „krytyczny” moment . Każdy blackout zmusza elektrownię do polegania na awaryjnych generatorach diesla, które mają ograniczone zapasy paliwa i stwarzają ryzyko awarii systemu chłodzenia dla sześciu reaktorów, które choć są w zimnym wyłączeniu, wciąż wymagają ciągłego chłodzenia dla wypalonego paliwa.

Wyzwania monitoringu MAEA

MAEA utrzymuje swoją obecność w ZEJ przez cały okres okupacji, ale napotyka poważne ograniczenia. 5 czerwca 2026 roku MAEA wynegocjowała lokalne zawieszenie broni, aby umożliwić naprawę krytycznej linii energetycznej – to rzadki przykład koordynacji na linii frontu, pokazujący, że dostęp MAEA zależy od doraźnych negocjacji . Agencja nie jest w stanie w pełni zweryfikować statusu operacyjnego elektrowni, obsady personalnej ani sprzętu wojskowego na miejscu. Zabójstwo głównego inżyniera dodatkowo komplikuje zdolność MAEA do współpracy z kierownictwem elektrowni w kwestiach bezpieczeństwa.

Strategia Moskwy i ryzyko nuklearne

Razem zebrane dowody ujawniają spójną strategię rosyjską:

• Trwała integracja: Rosja buduje własną infrastrukturę przesyłową, by ominąć ukraińską sieć, konstruuje przepompownię wody i podejmuje kroki w kierunku uruchomienia reaktora – wszystko to wskazuje na nieokreśloną kontrolę, a nie ewentualny powrót do Ukrainy .
• Militaryzacja obiektu: Zdjęcia satelitarne pokazują bunkry, stanowiska strzeleckie, konstrukcje antydronowe oraz tamę zbudowaną w elektrowni, podczas gdy siły rosyjskie wykorzystują teren jako bazę wojskową .
• Wykorzystywanie blackoutów: Greenpeace sugeruje, że Rosja może celowo powodować przerwy w dostawie prądu jako pretekst do uruchomienia reaktorów pod własną kontrolą, twierdząc, że elektrownia jest niebezpieczna w ukraińskiej sieci .

Ryzyko nuklearne jest poważne: największa elektrownia jądrowa w Europie – z sześcioma reaktorami i ogromnymi basenami z wypalonym paliwem – działa pod okupacją wojskową, doświadcza regularnych ostrzałów i ataków dronów, cierpi z powodu powtarzającego się stresu systemów chłodzenia z powodu blackoutów, straciła swojego głównego inżyniera i jest przymusowo przepinana do obcej sieci bez międzynarodowego konsensusu. MAEA wielokrotnie ostrzegała, że jakiekolwiek uruchomienie reaktora w tych warunkach, bez odpowiedniego nadzoru regulacyjnego i podczas gdy teren jest aktywnie strefą wojenną, stanowiłoby poważne zagrożenie radiologiczne dla regionu.