AI a rynek pracy: Pracownicy mają rację – miejsca dla juniorów znikają, ale nie wszyscy odczuwają to jednakowo

Konkluzja dotycząca postrzegania: Obawa, że AI zastępuje stanowiska podstawowe, jest powszechna i najsilniejsza wśród młodych, ale w większości przypadków nie wyparła jeszcze z decyzji zawodowych tradycyjnych priorytetów.

Rzeczywiste dowody: spadek zatrudnienia wśród początkujących od końca 2022 roku

Wiele rygorystycznych badań potwierdza, że obawy mają realne podstawy, choć skutki są skoncentrowane i zależne od wieku.

• Badanie Stanforda „Canaries in the Coal Mine” (Brynjolfsson, Chandar i Chen, aktualizacja z listopada 2025): Analizując dane płacowe ADP obejmujące miliony amerykańskich pracowników, naukowcy wykazali, że pracownicy na początku kariery (w wieku 22–25 lat) w zawodach najbardziej narażonych na AI doświadczyli względnego spadku zatrudnienia o ~13% od końca 2022 roku . Zaktualizowana wersja raportu mówi o ~16% względnym spadku po uwzględnieniu szoków na poziomie firmy . Zatrudnienie starszych, doświadczonych pracowników w tych samych zawodach pozostało stabilne lub wzrosło .

• Badanie Uniwersytetu Harvarda (2026): Analizując 62 miliony pracowników w 285 tysiącach amerykańskich firm, badacze stwierdzili, że firmy wykorzystujące generatywną AI odnotowały ~80% spadek rekrutacji na stanowiska podstawowe w ujęciu kwartalnym od 2023 roku .

• Dane Revelio Labs: Liczba ogłoszeń o pracę na poziomie podstawowym w USA spadła o 35% od początku 2023 roku .

• Analiza Rezerwy Federalnej w Dallas (styczeń 2026): Potwierdziła korelację między spadkiem zatrudnienia a ekspozycją na AI w różnych zawodach, ale tylko w przypadku młodszych pracowników. Wpływ na ogólną stopę bezrobocia jest na razie niewielki .

• Światowe Forum Ekonomiczne (czerwiec 2026): Globalnie 37% młodych pracowników jest zatrudnionych w zawodach o średnim lub wysokim stopniu narażenia na AI – w tym 69% w Ameryce Północnej i 63% w Europie. Kurczenie się rynku na poziomie podstawowym widać w Wielkiej Brytanii, USA i Szwecji .

Kluczowe zastrzeżenie: Spadki mają charakter względny – zatrudnienie na poziomie podstawowym nie załamuje się wszędzie, ale znacząco spada w zawodach narażonych na działanie AI w porównaniu z tym, czego można by oczekiwać, i z resztą rynku pracy. Ogólna stopa bezrobocia wśród absolwentów wzrosła do około 5,7% w IV kwartale 2025 roku .

Ostrzeżenia badaczy: długoterminowy problem z „rurą” talentów

Wielu czołowych badaczy ostrzega, że obecny trend, jeśli nie zostanie zahamowany, tworzy strukturalny kryzys w pozyskiwaniu talentów.

• Andrew McAfee z MIT (współkieruje Inicjatywą na rzecz Gospodarki Cyfrowej) ostrzega, że firmy automatyzujące role juniorskie pokolenia Z popełniają „kosztowny długoterminowy błąd”. Odcięcie talentów u źródła nie tylko kurczy dzisiejszą siłę roboczą – eliminuje poligon szkoleniowy dla przyszłych specjalistów, menedżerów i kierowników . Argumentuje, że firmy będą miały później trudności ze znalezieniem doświadczonych pracowników na średnim szczeblu, jeśli teraz przestaną zatrudniać juniorów.

• Analiza Wharton School (2025): Organizacje „nieumyślnie demontują drabiny kariery, które tradycyjnie rozwijały wykwalifikowanych specjalistów”. AI może zastąpić ponad 50% zadań w zawodach takich jak analityk rynku, co oznacza, że juniorzy nigdy nie zdobędą niezbędnego wykształcenia praktycznego .

• Obserwacja Harvard Business Review / LinkedIn: „Eliminując stanowiska podstawowe, zmniejszasz liczbę pracowników uzasadniających istnienie menedżerów średniego szczebla” – kompresja „rury” kumuluje się w miarę przesuwania się w górę hierarchii .

• Raport WEF (czerwiec 2026): Ostrzega, że przerzedzenie się rynku na poziomie podstawowym jest zjawiskiem globalnym, a firmy rezygnujące z rekrutacji juniorów ryzykują osłabienie swojego długoterminowego potencjału kadrowego i spowolnienie adaptacji AI .

Podsumowanie kluczowych ustaleń

Ocena ogólna: Dowody jednoznacznie potwierdzają, że AI wymiernie ogranicza rekrutację na stanowiska początkowe w zawodach narażonych na automatyzację, przy czym efekt ten jest skoncentrowany wśród młodszych pracowników. Badanie Indeed Flex trafnie oddaje powszechną, prawidłową percepcję tego trendu, choć nadal istnieje luka między ogólnym niepokojem a osobistym doświadczeniem. Długoterminowe ostrzeżenia z MIT, Wharton i WEF są ugruntowane w ustalonej ekonomii pracy – jeśli rekrutacja na stanowiska podstawowe będzie się kurczyć, pula talentów na średnim i wyższym szczeblu odpowiednio się zmniejszy w nadchodzących latach.