Porozumienie z 2021 r. zakładało zawieszenie ceł związanych ze sporem o subsydia dla producentów samolotów oraz stworzenie „otwartego i przejrzystego procesu” dotyczącego wsparcia dla sektora lotniczego . Boeing uważa, że finansowanie Airbusa może podważać ducha tego uzgodnienia.
Firma wskazała przede wszystkim na dwie kwestie:
Boeing chce, aby amerykańska administracja uzyskała szczegółowe informacje o warunkach i zabezpieczeniach kredytu. W praktyce chodzi o ustalenie, czy finansowanie jest zwykłą pożyczką rynkową, czy też formą ukrytej pomocy publicznej, która daje Airbusowi przewagę nad amerykańskim rywalem .
| Szczegół | Informacja |
|---|---|
| Łączna kwota | 3 mld euro, czyli około 3,42–3,43 mld dolarów; to największa w historii EBI pożyczka dla przedsiębiorstwa |
| Pierwsza transza | 1 mld euro, podpisany w Brukseli 29 czerwca 2026 r. |
| Beneficjent | Airbus SE |
| Przeznaczenie | Badania i rozwój oraz inwestycje planowane do 2030 r. w dziedzinie zaawansowanych rozwiązań produkcyjnych, dekarbonizacji, samolotów pasażerskich nowej generacji, obronności i technologii kosmicznych |
| Program EBI | Finansowanie zaklasyfikowano do flagowej inicjatywy TechEU, której celem jest przyspieszenie inwestycji w kluczowe technologie w Europie |
| Warunki | EBI określa je jako „zwykłą pożyczkę oprocentowaną”, będącą częścią ogólnej działalności finansowej banku; instytucja zaprzecza, by Airbus otrzymał nadzwyczajne wsparcie |
Pierwszą transzę o wartości 1 mld euro EBI i Airbus podpisały podczas ceremonii w Brukseli 29 czerwca 2026 r. Według komunikatu banku pieniądze mają wesprzeć inwestycje Airbusa do 2030 r.
EBI podkreśla, że nie przekazuje Airbusowi bezzwrotnej dotacji, lecz udziela kredytu oprocentowanego. Boeing nie kwestionuje jednak wyłącznie nazwy instrumentu — chce sprawdzić, czy jego warunki odpowiadają finansowaniu dostępnym na rynku prywatnym.
Stany Zjednoczone i Unia Europejska przez niemal 17 lat toczyły przed Światową Organizacją Handlu (WTO) wzajemne postępowania dotyczące nielegalnych subsydiów dla Boeinga i Airbusa. Obie strony odniosły częściowe zwycięstwa, a spór doprowadził do nałożenia ceł na towary o wartości miliardów dolarów — nie tylko na samoloty, lecz także m.in. na ciągniki, wino i sery .
WTO uznała, że UE udzielała niezgodnego z zasadami wsparcia programom Airbusa A380 i A350 . Jednocześnie orzekała, że Boeing korzystał w USA z nielegalnych ulg podatkowych i grantów badawczych .
W czerwcu 2021 r. USA i UE uzgodniły pięcioletnie zawieszenie ceł związanych ze sporem. Porozumienie miało zastąpić kolejne postępowania i działania odwetowe bardziej perspektywicznym, wspólnym podejściem do kwestii subsydiów . Zawieszono wówczas taryfy dotyczące handlu o wartości 11,5 mld dolarów .
25 czerwca 2026 r. państwa członkowskie UE zgodziły się na bezterminowe przedłużenie zawieszenia ceł odwetowych. Decyzję podjęto na kilka dni przed planowanym wygaśnięciem wcześniejszego porozumienia, przypadającym 6 lipca 2026 r. . Posunięcie to było postrzegane jako próba uniknięcia kolejnej eskalacji transatlantyckiego konfliktu handlowego.
List Boeinga przywrócił temat subsydiów na agendę. Amerykańska firma argumentuje, że ogłoszenie rekordowej pożyczki niemal natychmiast po przedłużeniu rozejmu jest sprzeczne z jego duchem .
EBI odpowiada, że podobne kredyty były analizowane i dopuszczane w czasie postępowania przed WTO, a obecne finansowanie ma charakter standardowej działalności bankowej, a nie dotacji dla Airbusa .
Administracja Donalda Trumpa szeroko wykorzystuje cła w polityce handlowej, ale według przywoływanych relacji niechętnie sięga po mechanizmy WTO, ponieważ mogłoby to oznaczać uznanie wielostronnych reguł handlowych, wobec których jest krytyczna .
Trump osobno wzywał do rozmów z partnerami handlowymi na temat importu zagranicznych samolotów. W takim formacie Boeing mógłby przedstawić swoje zastrzeżenia do finansowania Airbusa . W 2025 r. administracja najpierw nałożyła cła na sektor lotniczy, a następnie wyłączyła z nich samoloty i części .
Boeing nie domaga się w tym momencie automatycznego nałożenia nowych ceł. Chce, aby rząd USA zbadał, czy rekordowe finansowanie EBI jest rzeczywiście kredytem na warunkach rynkowych, czy też ukrytą formą subsydium podważającą porozumienie z 2021 r.
EBI utrzymuje, że udzielił Airbusowi zwykłej, oprocentowanej pożyczki. Rozstrzygnięcie tej różnicy zdań może zdecydować, czy wieloletni konflikt pozostanie uśpiony, czy też ponownie przerodzi się w spór o cła i wsparcie państwowe po obu stronach Atlantyku.