Rosyjski kryzys paliwowy: ukraińskie drony paraliżują rafinerie, reglamentacja paliwa i upadek winnic na Krymie

Od sierpnia 2025 r. skoordynowana kampania ukraińskich dronów dalekiego zasięgu zniszczyła lub unieruchomiła około jednej trzeciej mocy przerobowych rosyjskich rafinerii, pogrążając kraj w najpoważniejszym kryzysie paliwowym od dziesięcioleci. Wymusiło to na Kremlu serię bezprecedensowych i dramatycznych działań . Do lipca 2026 r. niedobory benzyny rozprzestrzeniły się na większość z 83 rosyjskich regionów, bezpośrednio dotykając około 50 milionów ludzi, co stanowi około 35% populacji Rosji . Poniżej przedstawiamy szczegółowy, oparty na faktach obraz kryzysu i jego kaskadowych skutków.

Uszkodzenia rafinerii i ograniczenie produkcji

Od początku 2026 r. ukraińskie drony uderzyły w rosyjskie rafinerie ropy naftowej co najmniej 194 razy . Do maja 2026 r. prawie wszystkie główne rafinerie w centralnej Rosji zostały zamknięte lub drastycznie ograniczyły produkcję. Łączna moc przerobowa unieruchomionych zakładów przekroczyła 83 miliony ton metrycznych rocznie – to około jedna czwarta całkowitej rosyjskiej zdolności rafineryjnej . W szczytowym momencie około 40% mocy rafineryjnych Rosji było wyłączonych z użytku z powodu uszkodzeń po atakach i konieczności napraw . Międzynarodowa Agencja Energetyczna prognozowała, że obniżony poziom przerobu ropy utrzyma się co najmniej do połowy 2026 r. .

Według Vladimira Nikitina z rosyjskiej firmy analitycznej Seala, ukraińskie ataki dronów odpowiadały za około 70% przestojów . Kampania była nieubłagana: w kwietniu i maju 2026 r. doszło do 26 ataków na rafinerie – dokładnie tyle samo, co w sierpniu i wrześniu 2025 r., gdy Rosja po raz pierwszy odczuła zauważalne niedobory benzyny .

Wpływ na zacofane wsie

Najbardziej ucierpiały biedne wioski na rozległym rosyjskim zapleczu. Wiele z nich polega na jednej stacji benzynowej, która dostarcza benzynę, olej napędowy i paliwo grzewcze. Gdy dostawy zostały odcięte, mieszkańcy stanęli w obliczu kryzysu transportowego i zagrożenia podstawowych potrzeb . Kryzys uderzył w trakcie kluczowego sezonu żniw, zagrażając pracom polowym, które wymagają oleju napędowego do traktorów i kombajnów . Operatorzy małych i niezależnych stacji benzynowych na Syberii zmuszeni byli do zamknięcia z powodu utrzymujących się problemów z dostawami .

Na głównych drogach, w tym na trasie między Moskwą a Petersburgiem, tworzą się wielogodzinne kolejki samochodów do stacji benzynowych . W odległych rejonach, jak Daleki Wschód, kierowcy zmuszeni są do przechodzenia na droższe paliwa z powodu braku standardowej benzyny .

Krym i jego przemysł winiarski

Krym, który jest całkowicie uzależniony od dostaw paliwa z kontynentalnej Rosji, został dotknięty szczególnie mocno. Ukraina nasiliła również ataki na tankowce z paliwem na Morzu Azowskim, aby odciąć dostawy na półwysep . Już we wrześniu 2025 r. na Krymie wprowadzono zamrożenie cen paliw i reglamentację benzyny. Szef regionu Sergey Aksyonov ogłosił limit 30 litrów na pojazd oraz 30-dniowe zamrożenie cen różnych rodzajów benzyny i oleju napędowego . Do czerwca 2026 r. mieszkańcy musieli radzić sobie z limitem 20 litrów na samochód i godzinami spędzonymi w kolejkach, a do zakupu paliwa wymagane były kody QR powiązane z tablicami rejestracyjnymi .

Przemysł winiarski Krymu załamuje się. Producenci powiedzieli „Forbes Russia”, że niedobory paliwa i towarzyszące im przerwy w dostawie prądu uniemożliwiają pielęgnację winnic, nawadnianie i transport winogron do zbiorów. Pracownicy zwalczają szkodniki ręcznie, używając plecakowych opryskiwaczy, bo brakuje paliwa do ciągników. Brak prądu odciął dostęp do internetu, co uniemożliwia sprzedaż online. Agregaty prądotwórcze zapewniają światło, ale olej napędowy na czarnym rynku stał się horrendalnie drogi . Producenci określili straty w branży jako „katastrofalne” .

Reglamentacja i zakaz sprzedaży w kanistrach

Pod koniec czerwca 2026 r. oficjalne ograniczenia w sprzedaży paliw wprowadziło ponad 40 z 83 regionów Rosji, a skargi na zakłócenia dostaw napłynęły łącznie z 85 regionów (włączając okupowane terytoria Ukrainy) . Analiza CNN potwierdziła, że zakłócenia w dostawach dotknęły prawie wszystkie z 83 rosyjskich regionów .

Do najczęściej wprowadzanych środków należą:

• Limity litrów na pojazd: 20–30 litrów benzyny i do 50–60 litrów oleju napędowego
• Całkowity zakaz sprzedaży benzyny w kanistrach, aby zapobiec panicznemu gromadzeniu zapasów
• Limity dzienne łącznej ilości paliwa kupowanego przez jednego klienta

Największe rosyjskie sieci stacji benzynowych – Rosnieft (ponad 2200 stacji), Bashnieft (500 stacji) i TNK – całkowicie zaprzestały sprzedaży benzyny w kanistrach na terenie całej Rosji. Paliwo jest wydawane tylko bezpośrednio do zbiorników pojazdów, z wewnętrznym limitem do 90 litrów na samochód . Tatnieft (ponad 850 stacji) całkowicie ograniczył sprzedaż paliwa, wprowadzając limit do 30 litrów benzyny i 60 litrów oleju napędowego na tankowanie . Władze niektórych regionów – w tym Moskwy i Petersburga – twierdzą, że ograniczenia nie są nakładane przez nie, ale przez samych operatorów stacji benzynowych, którzy mierzą się z pustymi zbiornikami .

Zakazy eksportu

Rosyjski rząd stopniowo rozszerzał zakazy eksportu, aby zatrzymać paliwo w kraju:

• Wrzesień 2025: Rosja zakazała wszelkiego eksportu paliw do końca roku .
• Styczeń 2026: Zakaz przedłużono do 31 lipca 2026 r., obejmując benzynę, olej napędowy i inne paliwa, choć bezpośrednich producentów produktów naftowych wyłączono z zakazu eksportu benzyny, by zapobiec nadmiernemu magazynowaniu .
• 1 kwietnia 2026: Wszedł w życie nowy zakaz eksportu benzyny dla producentów, mający na celu stabilizację dostaw w sezonie siewnym .
• 1 czerwca 2026: Zakazano eksportu paliwa lotniczego do 30 listopada, a rząd oświadczył, że celem jest „utrzymanie stabilności na krajowym rynku paliw” .
• 9 lipca 2026: Rosja wprowadziła całkowity zakaz eksportu oleju napędowego, rozszerzając go również na producentów. Wicepremier Alexander Novak ogłosił zakaz podczas transmitowanego w telewizji spotkania z prezydentem Władimirem Putinem, mówiąc, że decyzja ma na celu „zwiększenie dostaw na rynek krajowy” .

Odwrócenie ról: import i obniżenie jakości paliwa

Rosja, od dawna główny eksporter paliw, została zmuszona do rozważenia importu – to krok niezwykły dla jednego z największych na świecie eksporterów ropy i produktów rafinowanych. Pod koniec czerwca 2026 r. urzędnicy dyskutowali o imporcie benzyny i oleju napędowego z Białorusi i innych sąsiednich krajów, aby złagodzić niedobory . Cztery źródła branżowe podały Reuterowi w połowie czerwca, że Rosja ma otrzymać dostawę benzyny drogą morską przez jeden z zachodnich portów, przetransportowaną z Azji .

Rząd przygotował również projekt uchwały zezwalającej na czasową produkcję i import benzyny oraz oleju napędowego niższej jakości (norma Euro-2, o wyższej zawartości siarki, zakazana od 2013 r.) przez rok, do lipca 2027 r., aby utrzymać przepływ paliwa .

Putin publicznie przyznał się do kryzysu pod koniec czerwca 2026 r., mówiąc w telewizji państwowej: „Oczywiście, że stwarzają problemy, to oczywiste. W tej chwili obserwujemy pewien niedobór, ale nie jest on krytyczny”. Zapowiedział przyspieszenie napraw rafinerii i zwiększenie importu .

Szersze skutki gospodarcze

Ceny paliw gwałtownie wzrosły w całym kraju. Firma analityczna Seala poinformowała, że na rosyjskim rynku paliw występuje deficyt wynoszący około 17% produkcji benzyny, a produkcja spadła do około 850 000 baryłek dziennie, zgodnie z danymi branżowych obserwatorów .

Kryzys nakłada się na istniejącą presję inflacyjną i zakłóca łańcuchy logistyczne, rolnictwo i wojskowe. Rosyjskie Ministerstwo Energii przyznało na początku czerwca 2026 r., że narastające ukraińskie ataki dronów na rafinerie ropy i infrastrukturę energetyczną są przyczyną niedoborów na anektowanym Krymie i w części południowej Rosji, stwierdzając, że „przedsiębiorstwa sektora paliwowo-energetycznego stanęły w obliczu nasilenia wrogich ataków lotniczych, co doprowadziło do tymczasowych trudności z dostawami paliwa w kilku południowych regionach” . Analitycy określają tę sytuację jako najpoważniejszy krajowy kryzys paliwowy w Rosji od dziesięcioleci .