Afera sędziowska na mundialu 2026: VAR, skargi Egiptu i list Rady Europy

Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej 2026, rozgrywane w USA, Kanadzie i Meksyku, przechodzą do historii nie tylko ze względu na sportowe emocje, ale przede wszystkim jako turniej, w którym kontrowersje sędziowskie i zarzuty o brak integralności zdominowały narrację. Poniżej przedstawiamy sprawdzony przegląd najważniejszych incydentów i reakcji instytucji.

Kluczowe decyzje VAR, które wyeliminowały Niemcy, Chorwację i Iran

Niemcy – W 1/16 finału (lipiec 2026) Niemcy odpadli po dogrywce z Paragwajem po kontrowersyjnej decyzji VAR. Mecz – zdaniem źródeł – został wymieniony jako jeden z najbardziej spornych momentów turnieju . Osobny skandal wybuchł przed meczem grupowym Niemcy–Curaçao, gdy australijski sędzia VAR Shaun Evans został przyłapany na kamerze, wykonując odwrócony gest „OK”, który bywa kojarzony z białym nacjonalizmem .

Chorwacja – Chorwacja przegrała 2:1 z Portugalią 3 lipca 2026 roku – kluczowe znaczenie miały interwencje VAR. Trener Portugalii Roberto Martinez bronił decyzji, mówiąc o „szczęściu”, podczas gdy selekcjoner Chorwacji Zlatko Dalić narzekał na „złe sędziowanie” .

Iran – W decydującym meczu grupowym z Egiptem Iran myślał, że zdobył dramatycznego zwycięskiego gola za sprawą Jalala Hosseiniego Chalilzadeha. VAR odwołał bramkę z powodu minimalnego spalonego – decyzja ta jest uznawana za jedną z największych kontrowersji turnieju . Business Standard zauważa, że wiele interwencji VAR w fazie grupowej było technicznie poprawnych, ale skutkowały one „decyzjami na milimetry, które w dramatyczny sposób zmieniały sytuację w tabeli i odbierały drużynom słynne zwycięstwa” .

Mecz Egipt–Argentyna (1/8 finału) i teoria spiskowa „VARgentina”

Mecz rozegrany 7 lipca 2026 roku w Atlancie stał się epicentrum kryzysu wiarygodności turnieju. Egipt prowadził 2:0, ale Argentyna zdołała odrobić straty i wygrać 3:2 w doliczonym czasie gry . Iskrą zapalną było anulowanie gola Mostafy Ziko przez VAR – sędzia François Letexier dopatrzył się faulu w ataku na drugim końcu boiska . Egipt nie dostał też rzutu karnego, o który się domagał .

Po meczu Egipski Związek Piłki Nożnej (EFA) formalnie zażądał od FIFA usunięcia sędziów z turnieju, zarzucając im stronniczość na korzyść Argentyny i deklarując, że „nie mogą milczeć” . Trener Hossam Hassan poszedł dalej, oświadczając publicznie: „FIFA chce Messiego dla marketingu” i sugerując, że mecz był „ustawiony” . Kontrowersje szybko połączyły się z kwestią palestyńską – Hassan wcześniej świętował zwycięstwo grupowe Egiptu owinięty w palestyńską flagę .

Termin „VARgentina” stał się wiralowy w mediach społecznościowych – odzwierciedlał powszechne teorie spiskowe, które – jak uznają Reuters i BBC – wskazywały, że FIFA celowo sprzyja Lionelowi Messiemu i obrońcom tytułu dla korzyści komercyjnych . Źródła podkreślają, że teorie te zyskiwały popularność „bez dowodów”, ale samo postrzeganie stronniczości było szkodliwe .

Postępowanie dyscyplinarne wobec Hossama Hassana

Hossam Hassan znalazł się pod lupą Komisji Dyscyplinarnej FIFA z kilku powodów:

• Rzekome oplucie sędziego – Według doniesień Hassan miał kierować obelgi pod adresem sędziów i rzekomo opluć jednego z nich po porażce z Argentyną .
• Żółta kartka za gest – Hassan otrzymał żółtą kartkę po wykonaniu gestu antyrasistowskiego FIFA, który został uznany za prowokację wobec sędziów .
• Palestyńska flaga – FIFA rozważała, ale ostatecznie nie nałożyła sankcji na Hassana za owinięcie się palestyńską flagą po wygranej z Australią. Decyzja ta spotkała się z krytyką w izraelskich mediach .

Według stanu na 10 lipca 2026 r. FIFA badała zarzuty wobec Hassana .

List otwarty Rady Europy

19 lipca 2026 r. Sekretarz Generalny Rady Europy opublikował niezwykły list otwarty, w którym oskarżył FIFA o „otwarcie drzwi dla oszustw” i dopuszczenie, by wpływy polityczne „rzucały cień na integralność mistrzostw” . List krytykował:

• Partnerstwo FIFA z firmą zajmującą się rynkiem prognoz, co budzi obawy dotyczące ryzyka związanego z zakładami .
• Cofnięcie czerwonej kartki dla amerykańskiego zawodnika Folarina Baloguna (w sprawę zaangażował się prezydent USA Donald Trump), co według Rady pokazało, że „reguły uginają się pod presją” .
• Systemowe braki w zarządzaniu i przejrzystości, które – zdaniem Rady – „rozpoczęły nowy kryzys”, napędzany przez „pieniądze i władzę” .

Rada wezwała FIFA do zbudowania silniejszych ram integralności na mundial 2030 .

Reakcje FIFA i UEFA

FIFA – FIFA potwierdziła otrzymanie formalnej skargi Egiptu, ale w połowie lipca 2026 nie usunęła żadnego sędziego . Sposób, w jaki FIFA potraktowała cofnięcie czerwonej kartki Baloguna (z udziałem Białego Domu) oraz partnerstwa z firmami bukmacherskimi, został skrytykowany jako dowód niespójnego zarządzania . Reuters podał, że „wykorzystanie technologii przez FIFA przyniosło odwrotny skutek”, a krytyka wahała się „od zarzutów o nadużycia i niespójność, po pełnoprawne teorie spiskowe” .

UEFA – W dostępnych źródłach nie ma wyraźnych dowodów na formalną publiczną odpowiedź UEFA w sprawie kontrowersji VAR ani na list Rady Europy. Jest to istotna luka w obecnym materiale źródłowym.

Podsumowanie

Mundial 2026 przyniósł rzadką konwergencję nałożonych na siebie sporów sędziowskich na boisku, protestów politycznych, instytucjonalnej krytyki ze strony ważnego europejskiego organu praw człowieka i wiralowych teorii spiskowych. Choć wiele decyzji VAR było technicznie zgodnych z przepisami gry, ich efekt kumulacyjny – decyzje na milimetry, postrzegana niespójność i brak przejrzystości – w znaczący sposób nadszarpnął wiarygodność turnieju. Nie pojawiły się rozstrzygające dowody na zorganizowaną manipulację, ale problem postrzegania – udokumentowany przez Reutera, BBC i Radę Europy – jest poważny .