Europa na skraju kryzysu diesla. Zapasy spadną do najniższych poziomów od lat

Europejskie zapasy oleju napędowego (diesla) zmierzają pod koniec 2026 roku w kierunku wieloletnich minimów z powodu zbiegu co najmniej czterech głównych wstrząsów podażowych, które jednocześnie zdławiły wolumen importu i krajową produkcję rafineryjną. Możliwości zaradcze są przy tym poważnie ograniczone.

Kluczowe zakłócenia podażowe

• Zamknięcie Cieśniny Ormuz (luty 2026 r.) – Iran skutecznie zablokował cieśninę 28 lutego po nalotach USA i Izraela, wywołując największy wstrząs energetyczny w historii . Ekonomista energetyczny Philip Verleger oszacował, że zakłócenie usunęło z rynku około 3–4 milionów baryłek diesla dziennie, co stanowi 5–12% globalnej konsumpcji . Import diesla drogą morską do Europy Północno-Zachodniej spadł w kwietniu 2026 roku do 1,64 mln ton – to najniższy miesięczny wynik od co najmniej dekady, ponieważ dostawy z Zatoki Perskiej i wybrzeża Indii praktycznie ustały .

• Rosyjskie embargo na eksport diesla (lipiec 2026 r.) – 8 lipca Rosja zakazała eksportu oleju napędowego po tym, jak ukraińskie ataki dronów poważnie uszkodziły jej krajową infrastrukturę rafineryjną, zwiększając ryzyko niedoborów na rynku wewnętrznym . Mimo że Europa nie importuje już bezpośrednio rosyjskiego paliwa, embargo usunęło z globalnych rynków około 400 000–817 000 baryłek dziennie, kurcząc całą pulę dostępnych ładunków .

• Trwałe zamykanie europejskich rafinerii – Wiele zakładów w Europie zostało zamkniętych lub wygaszonych, co strukturalnie zmniejszyło zdolności produkcyjne regionu w zakresie diesla. Te zamknięcia, w połączeniu z bieżącymi przestojami konserwacyjnymi, są czynnikiem zacieśniającym rynek od 2022 roku .

• Zakłócenia na Morzu Czerwonym i zmieniające się szlaki handlowe (Huti) – Od końca 2023 roku ataki na Morzu Czerwonym zmusiły ruch tankowców do omijania Kanału Sueskiego, wydłużając czas podróży i podnosząc koszty frachtu dla diesla z Bliskiego Wschodu i Indii płynącego do Europy .

Rekordowe marże rafineryjne

• Europejskie marże rafineryjne na dieslu wystrzeliły powyżej 60 dolarów za baryłkę na początku lipca 2026 roku – to wszechczasów rekord . Europejskie kontrakty terminowe na olej napędowy (gasoil) osiągnęły rekordową premię w wysokości 60,77 dolara za baryłkę wobec Brent 10 lipca .
• Marże były już wcześniej podwyższone: w listopadzie 2025 roku europejskie marże diesla sięgnęły 33,90 dolara za baryłkę, napędzane sankcjami, wyłączeniami rafinerii i przestojami . Skok z lipca 2026 r. mniej więcej podwoił ten poziom.
• Morgan Stanley określił sytuację jako „prawdziwie napiętą”, a modelowanie podaży i popytu wskazuje na dalsze spadki zapasów do końca roku .

Ograniczone możliwości zaradcze

• Zastąpienie utraconego importu z Bliskiego Wschodu jest prawie niemożliwe. USA i Afryka Zachodnia zwiększyły niektóre dostawy, ale europejski import diesla drogą morską i tak osiągnął w kwietniu 2026 r. najniższy poziom od dekady .
• Europejskie rafinerie nie mogą łatwo zwiększyć przerobu. Przerób ropy pozostaje poważnie ograniczony w kluczowych regionach produkcyjnych, a ogólne marże europejskie na początku lipca dla niektórych konfiguracji stały się ujemne, zwiększając ryzyko ograniczenia przerobu .
• Zapasy OECD pozostają poniżej średniej z lat 2015–2019 . EIA udokumentowała ciągłą erozję globalnych zapasów paliw od czasu zamknięcia Ormuz .
• Nie ma szybkiego rozwiązania z rosyjskimi baryłkami. Europa zakazała importu rosyjskiego diesla drogą morską w 2023 roku, a własne embargo Moskwy uniemożliwia teraz dotarcie tych baryłek na jakikolwiek rynek, dodatkowo zacieśniając globalny bilans .
• Prawdziwym mechanizmem równoważącym jest zniszczenie popytu. Bez ponownego otwarcia Cieśniny Ormuz lub odwrócenia rosyjskich ograniczeń eksportowych, jedyną pozostałą regulacją są wyższe ceny wymuszające ograniczenie konsumpcji – co niesie bezpośrednie ryzyko spowolnienia gospodarczego dla Europy .