UE i kraje Zatoki Perskiej wspólnie odrzucają irańskie roszczenia do Cieśniny Ormuz. „To nielegalne”

Tło: eskalacja, która doprowadziła do oświadczenia

Wspólne oświadczenie było odpowiedzią na poważną eskalację militarną na początku lipca 2026 roku:

• 6-7 lipca: Strażnicy Rewolucji Iranu wystrzelili rakiety w kierunku kilku statków handlowych w Cieśninie Ormuz. Według doniesień, katarskimetanowiec Al Rekayyat został trafiony u wybrzeży Omanu, a celem był również saudyjski tankowiec . Brytyjska agencja UK Maritime Trade Operations potwierdziła, że tankowiec został trafiony nieznanym pociskiem około 8 mil morskich na wschód od omańskiego Limah, co spowodowało pożar .

• 11 lipca: Iran ogłosił zamknięcie Cieśniny Ormuz dla „nieautoryzowanego” ruchu po tym, jak uderzył w statek, który „zagroził bezpieczeństwu morskiemu”. Marynarka irańskich Strażników Rewolucji oświadczyła, że statek, który wyłączył systemy, został trafiony i zatrzymany, ostrzegając, że jakakolwiek odpowiedź spotka się z „poważną reakcją” .

• Amerykańska odpowiedź militarna: Stany Zjednoczone przeprowadziły kilka rund ataków odwetowych. Jedna z fal uderzyła w 140 irańskich instalacji wojskowych, a kolejne rundy kontynuowano do 13 lipca. Według doniesień, w całej kampanii trafiono ponad 300 celów wojskowych w Iranie . Tymczasowe zawieszenie broni między USA a Iranem załamało się 8 lipca po atakach .

Dlaczego to oświadczenie jest ważne?

Wspólne oświadczenie UE-GCC jest znaczące z kilku powodów. Po pierwsze, pokazuje rzadką jedność stanowisk między państwami europejskimi a arabskimi krajami Zatoki Perskiej w momencie ostrego kryzysu. Opierając swoje stanowisko na UNCLOS i rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 2817, oba bloki zakotwiczyły swoją odpowiedź dyplomatyczną w uznanych ramach prawnych, a nie w jednostronnych działaniach. Wyraźne odrzucenie „opłat tranzytowych” czy „warunków zezwolenia” było bezpośrednią odpowiedzią na zgłaszane żądania Iranu, aby statki ubiegały się o zgodę przed przepłynięciem przez cieśninę .

W momencie wydania oświadczenia Cieśnina Ormuz – przez którą przepływa około 20% światowej ropy naftowej – była praktycznie oblężona. Ruch tankowców był prawie wstrzymany, a poziom zagrożenia podniesiono do „poważnego” przez dowodzone przez USA Wspólne Centrum Informacji Morskiej .

Co dalej?

Oświadczenie zobowiązuje UE i GCC do kontynuowania zaangażowania dyplomatycznego za pośrednictwem IMO i innych organizacji międzynarodowych, w celu ochrony żeglugi i dążenia do rozwiązania negocjacyjnego. Oświadczenie nie określa jednak mechanizmów egzekwowania ani konsekwencji za nieprzestrzeganie, pozostawiając otwarte pytanie, jak społeczność międzynarodowa zareaguje, jeśli Iran będzie kontynuował ataki na statki handlowe na tym szlaku wodnym.