USA wycofują stan wyjątkowy wobec Hongkongu, ale kluczowe sankcje handlowe pozostają

14 lipca 2026 roku Stany Zjednoczone pozwoliły wygasnąć stanowi wyjątkowemu ogłoszonemu w 2020 roku wobec Hongkongu. Decyzja ta, potwierdzona przez Biuro Kontroli Aktywów Zagranicznych (OFAC) Departamentu Skarbu, zakończyła sześcioletni okres obowiązywania dekretu wykonawczego 13936 podpisanego przez prezydenta Donalda Trumpa .

Brak przedłużenia stanu wyjątkowego nie oznacza jednak końca sankcji. Zamiast tego jest to – jak wskazują eksperci – gest dyplomatyczny, a nie fundamentalna zmiana w polityce USA wobec Hongkongu.

Co się wydarzyło?

Dekret wykonawczy 13936, podpisany 14 lipca 2020 roku, ogłaszał stan wyjątkowy w odpowiedzi na wprowadzenie przez Chiny ustawy o bezpieczeństwie narodowym w Hongkongu. Nakazywał on między innymi cofnięcie preferencyjnego statusu handlowego Hongkongu i upoważniał do nakładania sankcji na chińskich i hongkońskich urzędników . Stan wyjątkowy był corocznie przedłużany – czterokrotnie przez Joe Bidena i raz przez Donalda Trumpa – aż do lipca 2026 roku, gdy po raz pierwszy nie został odnowiony .

OFAC poinformował o wygaśnięciu stanu wyjątkowego i jednocześnie zaktualizował listę sankcji związanych z Hongkongiem, usuwając z niej osoby objęte karami wyłącznie na mocy dekretu 13936, ale podkreślając, że sankcje nałożone na podstawie innych aktów prawnych pozostają w pełnej mocy .

Które sankcje zostały zniesione?

Zniesiono sankcje wobec dziewięciu osób – głównie urzędników z Hongkongu i Chin kontynentalnych . Wśród nich znaleźli się m.in. sekretarz sprawiedliwości Hongkongu Paul Lam Ting-kwok, szef Departamentu Bezpieczeństwa Narodowego Hongkongu Sonny Au oraz dwóch byłych komisarzy policji, Raymond Siu i Stephen Lo . OFAC usunął również kilka podmiotów z listy Specially Designated Nationals, które zostały objęte sankcjami wyłącznie na podstawie dekretu 13936 .

Które sankcje pozostały w mocy?

Wygaśnięcie stanu wyjątkowego nie cofnęło odebrania Hongkongowi preferencyjnego statusu handlowego. Departament Skarbu wyraźnie zaznaczył, że „wygaśnięcie nie uchyla ani nie wpływa na ustawę o prawach człowieka i demokracji w Hongkongu z 2019 roku (HKHRDA) ani ustawę o autonomii Hongkongu (HKAA) z 2020 roku” . Oznacza to, że Hongkong nadal jest traktowany na równi z Chinami kontynentalnymi do celów celnych USA, tracąc preferencyjne stawki taryfowe .

Dodatkowo 39 innych osób – w tym obecny lider Hongkongu John Lee i była liderka Carrie Lam – wciąż znajduje się pod amerykańskimi sankcjami na mocy innych przepisów . Jak wynika z raportu Ground News, z jednej listy sankcyjnej usunięto 48 osób, ale 39 z nich zostało natychmiast ponownie objętych sankcjami na podstawie ustawy o autonomii Hongkongu .

Wszystkie inne restrykcje związane z Hongkongiem, nałożone na mocy ustaw (a nie dekretu wykonawczego), pozostały bez zmian .

Reakcja rządu USA

Administracja Bidena przedstawiła brak przedłużenia stanu wyjątkowego jako rutynowe wygaśnięcie ograniczonego czasowo środka, a nie zmianę polityki. Urzędnicy podkreślali, że Hongkong stracił specjalny status handlowy bezpowrotnie i że kluczowe sankcje na mocy HKHRDA i innych ustaw pozostają nienaruszone . Decyzja zapadła po niedawnych amerykańsko-chińskich rozmowach handlowych w Madrycie, co sugeruje, że wpisuje się w szerszą kalkulację dyplomatyczną .

Reakcja rządu chińskiego

Chińskie Ministerstwo Handlu (MOFCOM) jako pierwsze poinformowało o tej decyzji, nazywając ją „ważnym krokiem we wdrażaniu porozumienia osiągniętego podczas chińsko-amerykańskich rozmów gospodarczo-handlowych w Madrycie” . Pekin powitał ten ruch jako „pozytywny” sygnał w stosunkach dwustronnych . Jednocześnie chińscy urzędnicy zauważyli, że ograniczony zakres zmian oznacza, iż podstawowy status handlowy Hongkongu wobec USA pozostaje obniżony.

Dlaczego praktyczny wpływ był ograniczony?

Praktyczny efekt decyzji jest wąski. Cofnięcie preferencyjnego traktowania taryfowego nie zostało odwrócone, więc Hongkong nadal jest traktowany jak Chiny kontynentalne do celów celnych USA . Zniesienie sankcji wobec dziewięciu urzędników ma charakter symboliczny – zdecydowana większość ukaranych osób (39) oraz wszystkie główne restrykcje handlowe pozostały w mocy .

Obserwatorzy polityczni i eksperci prawni opisują ten ruch jako „gałązkę oliwną” mającą na celu poprawę atmosfery dyplomatycznej, a nie dokonanie realnej zmiany w pozycji handlowej Hongkongu . Jeden z cytowanych przez South China Morning Post obserwatorów nazwał to „przyjaznym gestem”, który jest „znaczący”, ale dodał, że niewiele zmienia, ponieważ kilkadziesiąt innych osób po wygaśnięciu jednych sankcji natychmiast trafiło na inną listę .

Co to oznacza na przyszłość?

Dla firm i inwestorów śledzących relacje handlowe USA–Hongkong kluczowy wniosek jest taki, że choć sam stan wyjątkowy wygasł, najbardziej dotkliwe sankcje – utrata preferencyjnych stawek celnych i kary wobec 39 osób – nadal obowiązują. Wygaśnięcie dotyczy wąskiego zestawu kar związanych z jednym dekretem wykonawczym, a nie szerszych ram prawnych, które wciąż ograniczają status handlowy Hongkongu w relacjach z USA.

Analitycy śledzący stosunki chińsko-amerykańskie będą obserwować, czy ten ograniczony ruch zwiastuje możliwe dalsze ocieplenie relacji, czy też stanowi górną granicę tego, co administracja Bidena jest gotowa zaoferować Pekinowi w kwestii polityki wobec Hongkongu.