Amerykański plan na ominięcie cieśniny Ormuz: reaktywacja rurociągu Kirkuk–Baniyas

17 lipca 2026 roku w Waszyngtonie Irak i Syria podpisały memorandum o odbudowie historycznego rurociągu naftowego Kirkuk–Baniyas, który przez ponad 20 lat pozostawał nieczynny . Ceremonia odbyła się podczas spotkania Rady Gospodarczej USA–Irak z udziałem sekretarza energii USA Chrisa Wrighta oraz irackiego premiera Alego Al-Zaidiego. Specjalny wysłannik USA ds. Syrii i Iraku Thomas Barrack zwołał rozmowy z przedstawicielami obu krajów i amerykańskimi koncernami, w tym Chevronem, aby przyspieszyć realizację projektu .

Specyfikacja rurociągu Kirkuk–Baniyas

Rurociąg, zbudowany w 1952 roku, łączy irackie złoża ropy w rejonie Kirkuku z syryjskim portem Baniyas nad Morzem Śródziemnym . Od czasu inwazji USA na Irak w 2003 roku był nieczynny, a jego infrastruktura wymaga gruntownej modernizacji – nowych przepompowni, zbiorników i systemów elektrycznych .

Specyfikacja	Szczegóły
Długość	ok. 800 km (źródła podają 850–891 km)
Pierwotna przepustowość	300 000 baryłek dziennie (bpd)
Planowana przepustowość	Konfiguracja dwuliniowa: 1,5–2 mln bpd
Status	Zbudowany w 1952; nieczynny od 2003; wymaga pełnej odbudowy
Trasa	Kirkuk (północny Irak) → Haditha → syryjski port Baniyas

Plan zakłada budowę nowoczesnego systemu dwuliniowego, który będzie transportował zarówno ropę ciężką, jak i lekką. Niektóre źródła wskazują przepustowość do 2,2 mln bpd . Prace budowlane mają potrwać około 36 miesięcy .

Konsorcjum i główni uczestnicy

Wstępną fazę studiów prowadzi konsorcjum, w skład którego wchodzą: amerykański gigant Chevron, amerykańska firma inwestycyjna Capital TI oraz katarski UCC . Rząd Iraku zatwierdził umowę, na mocy której Basra Oil Company podpisała wstępne porozumienie (heads of agreement) i umowę o poufności z konsorcjum .

• Chevron – amerykański koncern energetyczny wyznaczony do kierowania budową i odbudową rurociągu . Firma podpisała odrębną umowę ramową z rządami Iraku i Syrii .
• Capital TI – amerykańska firma inwestycyjna, która pośredniczyła w podpisaniu wstępnego memorandum .
• UCC (Katar) – trzeci partner w konsorcjum .

Szacunkowe koszty

Szacunki kosztów są zróżnicowane i zależą od tego, czy odbudowana zostanie istniejąca jednotorowa linia, czy też powstanie nowy system dwuliniowy:

• 4,5 mld dolarów – dolna granica, dla nowoczesnej konfiguracji dwuliniowej
• 4,5–8 mld dolarów – najczęściej podawany przedział
• ~8 mld dolarów – górna granica, dla pełnej odbudowy do wyższej przepustowości

Niektóre wcześniejsze szacunki wskazywały, że odbudowa starej linii do 700 000 bpd kosztowałaby około 8 mld dolarów, podczas gdy budowa zupełnie nowych, dwuliniowych rurociągów mogłaby kosztować około 4,5 mld dolarów .

Cel strategiczny: ominięcie cieśniny Ormuz

Reaktywacja rurociągu Kirkuk–Baniyas to bezpośrednie zabezpieczenie przed możliwością zablokowania przez Iran cieśniny Ormuz – wąskiego gardła, przez które przepływa około 20 mln bpd ropy . Przedstawiciel Departamentu Stanu USA stwierdził, że trasa ta „mogłaby ograniczyć zdolność Iranu do blokowania dostaw ropy przez cieśninę Ormuz” . Iran wielokrotnie groził zamknięciem cieśniny w przypadku konfliktu z USA, co czyni rurociąg kluczowym elementem bezpieczeństwa energetycznego .

Kierując iracką ropę lądem do Morza Śródziemnego w Baniyas, rurociąg tworzy korytarz omijający Ormuz, umożliwiając irackiemu eksportowi dotarcie na rynki światowe bez konieczności przeprawy przez Zatokę Perską . Departament Stanu USA określił projekt jako „priorytetowy projekt infrastrukturalny” .

Szerszy pakiet energetyczny o wartości 60 mld dolarów

Memorandum w sprawie rurociągu to tylko jeden z elementów znacznie większego pakietu umów o łącznej wartości ponad 60 mld dolarów, podpisanych między Irakiem a zachodnimi (głównie amerykańskimi) koncernami naftowymi podczas wizyty premiera Al-Zaidiego w Waszyngtonie . Reuters potwierdził, że „umowy i memorandum podpisane podczas szczytu przekroczyły 60 mld dolarów” , a Associated Press podało „około 60 mld dolarów w umowach i partnerstwach” .

Kluczowe elementy pakietu:

• ConocoPhillips zgodził się nabyć 42% udziałów w BP Energy of Kirkuk Ltd, partnerując BP w rewitalizacji gigantycznych złóż Kirkuku . Celem jest odwrócenie spadku wydobycia od czasu wybuchu wojny z Iranem .
• BP pozostanie głównym operatorem rewitalizacji złóż Kirkuku, a ConocoPhillips dołączy jako kluczowy partner .
• Chevron prowadzi odrębne rozmowy i wstępne porozumienia dotyczące bloków poszukiwawczych, w tym Nassiriya i West Qurna 2, oprócz swojej roli w projekcie rurociągowym .
• Umowy obejmują zagospodarowanie złóż ropy i gazu, infrastrukturę energetyczną oraz nowe szlaki eksportowe .

Porozumienia są częścią szerszej strategii USA, której celem jest zacieśnienie więzi energetycznych z Irakiem i zmniejszenie zależności regionu od tranzytu przez cieśninę Ormuz w obliczu trwającego konfliktu amerykańsko-irańskiego .