Kryzys w Cieśninie Ormuz: Nowa odsłona konfliktu USA-Iran i gwałtowne zmiany na rynkach

Poniżej przedstawiamy zweryfikowany obraz sytuacji oparty na aktualnych doniesieniach medialnych i raportach instytucji finansowych.

1. Przywrócenie amerykańskiej blokady morskiej irańskich portów

Stany Zjednoczone nałożyły blokadę morską na wszystkie irańskie porty po raz pierwszy w połowie kwietnia 2026 roku, przechwytując lub zmuszając do zmiany kursu statki płynące do Iranu . Blokada została zniesiona 18 czerwca 2026 roku w ramach zawieszenia broni i 60-dniowego odliczania do ostatecznego porozumienia na mocy tzw. Memorandum z Islamabadu . Jednak po tym, jak na początku lipca Iran zaatakował trzy tankowce i postawił 72-godzinne ultimatum w sprawie wycofania się USA z regionu, prezydent Trump zarządził przywrócenie blokady 13 lipca 2026 roku, czemu towarzyszyły dziesiątki nowych nalotów . Dowództwo Centralne USA (CENTCOM) ogłosiło wznowienie blokady o godzinie 16:00 czasu wschodniego (ET) tego samego dnia .

2. Załamanie ruchu statków przez Cieśninę Ormuz

Iran skutecznie zablokował cieśninę, atakując statki handlowe i stawiając miny morskie, podczas gdy USA jednocześnie wywierały presję zarówno na statki irańskie, jak i nieirańskie . BBC podało 9 lipca, że ruch przez cieśninę „gwałtownie spadł” po nowej wymianie uderzeń . Memorandum z Islamabadu jest obecnie faktycznie zawieszone, a irański Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej (IRGC) ogłosił cieśninę zamkniętą, choć ograniczony ruch nadal odbywa się południowym korytarzem w wodach terytorialnych Omanu .

3. Gwałtowny wzrost składek ubezpieczenia od ryzyka wojennego

Składki na ubezpieczenie od ryzyka wojennego (war risk insurance) odnotowały niezwykłe wzrosty:

• Marzec 2026: Składki wzrosły do 2–3% wartości statku (wzrost o 1000–2400% w porównaniu z poziomem sprzed kryzysu, który wynosił ~0,10–0,125%) . Główne towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych, w tym Gard, Skuld, UK NorthStandard i London P&I Club, wycofały lub zawiesiły swoje polisy .
• Koniec marca – kwiecień 2026: Część ochrony powróciła, ale po stawce około 1% wartości kadłuba (polisach odnawianych co 7 dni), podczas gdy przed konfliktem stawka wynosiła 0,25% . Inne raporty wskazywały stawki od 1% do nawet 7,5% wartości statku .
• Początek czerwca 2026: Ubezpieczenie od ryzyka wojennego osiągnęło około 4% wartości statku za siedmiodniową polisę – to około 4000 razy więcej niż przed kryzysem, kiedy stawka wynosiła 0,001% .
• W odpowiedzi na wycofywanie się ubezpieczycieli, administracja USA skierowała Międzynarodową Korporację Finansowania Rozwoju (DFC) do pełnienia roli ubezpieczyciela ostatniej szansy .

4. Zakłady funduszy hedgingowych na spadek akcji spółek produkcyjnych (czerwiec 2026)

Z danych Hazeltree, cytowanych przez Reutera 16 lipca, wynika, że globalne fundusze hedgingowe w czerwcu 2026 roku postawiły zdecydowanie na spadek akcji spółek produkcyjnych . Inwestorzy coraz bardziej obawiali się zakłóceń w łańcuchach dostaw spowodowanych odnowionymi napięciami wokół Cieśniny Ormuz . Fundusze hedgingowe miały więcej krótkich pozycji (zakładających spadek cen) w akcjach spółek produkcyjnych niż długich, co odzwierciedla wyraźny zwrot w kierunku pesymizmu . Było to następstwem dłuższego trendu, w którym fundusze hedgingowe przez dziewięć kolejnych tygodni pozbywały się akcji spółek cyklicznych (sektory: energetyka, materiały, przemysł, finanse) .

5. Szersze ryzyko gospodarcze dla globalnych łańcuchów dostaw i produkcji

• Ceny ropy: Cena ropy Brent wzrosła powyżej 90 dolarów za baryłkę w miarę rozwoju kryzysu .
• Ostrzeżenie UNCTAD: Konferencja Narodów Zjednoczonych ds. Handlu i Rozwoju (UNCTAD) ostrzegła, że zakłócenia w Cieśninie Ormuz wywołują skutki daleko wykraczające poza region, wpływając na rynki energii, transport morski i globalne łańcuchy dostaw .
• Koszty frachtu i dopłaty: Przewoźnicy przenosili rosnące składki ubezpieczenia od ryzyka wojennego w postaci dopłat od ryzyka wojennego (War Risk Surcharges), co znacząco podnosiło koszt każdego kontenera i baryłki przepływającej przez region . Przepływy przez cieśninę zostały poważnie ograniczone, a Iran blokuje je minami i atakami na statki, podczas gdy USA nałożyły podwójną blokadę .
• Ryzyko dla łańcuchów dostaw w przemyśle: Fala krótkiej sprzedaży akcji spółek produkcyjnych przez fundusze hedgingowe w czerwcu wyraźnie wskazywała na zakłócenia w łańcuchach dostaw wywołane odnowionymi napięciami w Ormuz jako główny katalizator .

Kluczowy wniosek: Kryzys w Cieśninie Ormuz wszedł w nową, wysoce niestabilną fazę. Krótkie okno dyplomatyczne w czerwcu załamało się w ciągu kilku tygodni, wywołując przywrócenie amerykańskiej blokady morskiej, gwałtowny spadek ruchu, składki ubezpieczeniowe sięgające 4000-krotności poziomu sprzed kryzysu oraz znaczący zwrot w kierunku niedźwiedzim na rynkach akcji, zwłaszcza w sektorze produkcyjnym.