Alcoa, USA, Japonia i Australia łączą siły, by wydobywać gal – kluczowy surowiec dla półprzewodników i obronności

14 lipca 2026 r. Alcoa Corporation – wspólnie z rządami Australii, Japonii i Stanów Zjednoczonych – ogłosiła ostateczną decyzję inwestycyjną (FID) dotyczącą budowy zakładu produkcji galu, zlokalizowanego przy rafinerii tlenku glinu Wagerup w Australii Zachodniej . To pierwszy taki projekt na taką skalę poza Chinami i zarazem skoordynowana próba przełamania chińskiej dominacji w globalnych dostawach galu – surowca niezbędnego dla półprzewodników, elektroniki wojskowej i zaawansowanych systemów łączności.

Oczekiwana produkcja a globalny rynek

• Zakład ma produkować ok. 100 ton galu rocznie jako produkt uboczny procesu przerobu boksytu w Wagerup .
• Wolumen ten odpowiada ok. 10% obecnej globalnej podaży galu, co potwierdzają kierownictwo Alcoa oraz agencja Reuters . Wcześniej Alcoa szacowała ten udział na „prawie 10%” światowej podaży .

Struktura joint venture – Japan Australia Gallium Associates (JAGA)

• W sierpniu 2025 r. japońska korporacja handlowa Sojitz Corporation oraz Japan Organization for Metals and Energy Security (JOGMEC) utworzyły spółkę joint venture Japan Australia Gallium Associates Pty Ltd (JAGA), której celem było przeprowadzenie studium wykonalności produkcji galu w Australii .
• Alcoa of Australia (spółka zależna Alcoa Corp) podpisała następnie umowę o wspólnym zagospodarowaniu (joint development agreement) z JAGA, co otworzyło drogę do realizacji projektu w Wagerup .
• Zgodnie z FID Alcoa będzie odpowiedzialna za budowę i eksploatację zakładu, pełniąc funkcję generalnego wykonawcy i operatora przedsięwzięcia . W oficjalnym komunikacie prasowym Alcoa zastrzegła, że udział spółki w joint venture nie będzie miał istotnego wpływu na jej wyniki finansowe .

Amerykańsko-australijskie porozumienie o surowcach krytycznych i finansowanie

• W październiku 2025 r. prezydent USA Donald Trump i premier Australii Anthony Albanese podpisali w Białym Domu amerykańsko-australijskie porozumienie o surowcach krytycznych (U.S.-Australia Critical Minerals Framework), zobowiązując każdy z krajów do zainwestowania co najmniej 1 mld USD w nowe projekty wydobywcze i przetwórcze w ciągu sześciu miesięcy, łącznie na kwotę ponad 2 mld USD . Niektóre źródła szacują wartość całego porozumienia na 8,5 mld USD w ramach wielu projektów .
• Export Finance Australia (EFA) zapewnia wsparcie finansowe dla australijskich projektów surowców krytycznych w ramach tego porozumienia .
• Tego samego dnia U.S. Export-Import Bank (EXIM) ogłosił siedem listów intencyjnych (LOI) o łącznej wartości ponad 2,2 mld USD, mających na celu wsparcie projektów surowców krytycznych sprzymierzonych z USA w Australii . Projekt Alcoa znajduje się wśród kluczowych inicjatyw korzystających z tego mechanizmu finansowania.

Przełamywanie chińskiego monopolu i ograniczenia eksportowe

• Chiny odpowiadają za ok. 89% światowej zdolności produkcyjnej galu o niskiej czystości, według USGS .
• W sierpniu 2023 r. Chiny wprowadziły kontrole eksportu galu i germanu, wymagające specjalnych licencji – krok ten powszechnie interpretowano jako próbę wykorzystania quasi-monopolu do wywierania presji geopolitycznej.
• Zakład w Wagerup ma stworzyć nowe, pozachińskie źródło dostaw dla państw sojuszniczych, bezpośrednio eliminując to zagrożenie . Premier Albanese określił projekt jako „przełomowy” i „transformacyjny” dla łańcuchów dostaw surowców krytycznych .

Harmonogram budowy

• Alcoa zapowiedziała, że prace budowlane rozpoczną się po zakończeniu przygotowań terenu . W komunikacie prasowym FID nie podano konkretnej daty uruchomienia produkcji, choć wcześniejsze sygnały z 2025 r. wskazywały na cel końca 2026 r. . Dziennik Wall Street Journal podał, że zakład „będzie zbudowany i prowadzony przez Alcoa”, nie precyzując jednak roku zakończenia inwestycji .

Przejęcie South32 przez Alcoa

• W dostępnych źródłach nie znaleziono potwierdzenia informacji o „przejęciu portfela aluminiowego South32 o wartości 5,6 mld USD”. Twierdzenie to nie mogło zostać zweryfikowane w ramach analizowanych wyników wyszukiwania. Może ono dotyczyć odrębnej transakcji Alcoa, która nie została ujęta w tym zestawieniu.

Szersze znaczenie wielostronne

• Projekt jest sztandarową inicjatywą w ramach Australia-Japan Joint Declaration on Economic Security Cooperation, która w maju 2026 r. wyniosła surowce krytyczne do rangi kluczowego filaru dwustronnych stosunków gospodarczych .
• Gal jest niezbędny do produkcji półprzewodników z azotku galu (GaN), wykorzystywanych w infrastrukturze 5G/6G, radarach, łączności wojskowej, systemach satelitarnych oraz elektronice samochodowej do pojazdów elektrycznych . Układy scalone stanowiły 74% krajowego zużycia galu w USA, a urządzenia optoelektroniczne – 25% .
• Dzięki uruchomieniu produkcji galu w ramach sojuszniczych łańcuchów dostaw projekt zmniejsza strategiczną zależność od Chin zarówno w komercyjnej produkcji półprzewodników, jak i w zastosowaniach obronnych, a także stanowi model dla przyszłych wielostronnych partnerstw surowcowych z udziałem Australii, Japonii i Stanów Zjednoczonych.