Jak zamknięcie Cieśniny Ormuz wstrząsnęło globalnym handlem nawozami

Średnioterminowa prognoza IFA (lipiec 2026) potwierdza, że ruch morski „prawie całkowicie ustał” od 28 lutego, a dane z systemu śledzenia statków AIS wskazują, że między końcem lutego a końcem kwietnia tylko 4 statki z siarką i 2 statki z mocznikiem zdołały opuścić Zatokę przez Ormuz .

Wzrost cen mocznika

Ceny azotu (mocznika) wzrosły powyżej 850 dolarów za tonę metryczną w kwietniu 2026 roku, co oznacza wzrost o 80% od lutego i najwyższy poziom od kwietnia 2022 roku, według Banku Światowego . Dane Banku Światowego z maja 2026 roku potwierdzają ten skok, przypisując go bezpośrednio zakłóceniom eksportu po zamknięciu Cieśniny . Jeden z postów związanych z WTO odnotował, że połączony efekt zamknięcia Ormuz, wstrzymania eksportu przez Rosję i ograniczeń ze strony Chin spowodował podwojenie cen mocznika . Monitor Rynku AMIS (lipiec 2026) podaje również, że lokalne ceny mocznika wzrosły o ponad 35% w ciągu pierwszych dwóch tygodni po zakłóceniu .

Prawie całkowity zanik ruchu tankowców

Council on Foreign Relations (CFR) informuje, że zamknięcie ograniczyło ruch tankowców o ponad 95% . Reuters potwierdził, że prawie całkowite zamknięcie znacznie ograniczyło dostawy nawozów . Raport Global Trade Alert wskazuje, że blokada Ormuz odcięła „około jednej trzeciej światowego handlu mocznikiem, 45% eksportu siarki i 30% amoniaku” . Inne źródło podaje, że ruch tankowców załamał się o ponad 90% .

Ograniczenia eksportowe i reakcje polityczne

Podsumowanie polityki agri-food FAO z maja 2026 roku potwierdza, że eksporterzy aktywnie wprowadzali ograniczenia w celu ochrony rynków krajowych . Chiny przedłużyły ograniczenia eksportowe mocznika do sierpnia 2026 roku i wprowadziły limit na kwas siarkowy, ograniczając podaż zagraniczną o 45%, zanim wstrzymały eksport od maja . Miesięczny przegląd Global Trade Alert z marca 2026 roku wyraźnie wskazuje „ograniczenia eksportu energii i nawozów w odpowiedzi na kryzys w Ormuz” jako kluczowy trend . Osobna analiza odnotowuje, że rządy na całym świecie podjęły 286 środków politycznych związanych z konfliktem w Zatoce Perskiej według stanu na kwiecień 2026 roku .

Szczególna podatność Brazylii

Brazylia jest największym światowym eksporterem produktów rolnych, ale importuje ponad 80% swoich nawozów. Wiele źródeł potwierdza, że Brazylia opiera się na moczniku pochodzącym z Zatoki Perskiej w około 40% swojego zapotrzebowania na azot . Ministerstwo Rolnictwa tego kraju sklasyfikowało perspektywy dostaw nawozów jako „ekstremalnie wysokie ryzyko” dla zbiorów w sezonie 2026/27 . Ministerstwo oszacowało potencjalny deficyt od 1 do 3 milionów ton nawozów fosforowych w 2026 roku . Około 41% brazylijskiego importu mocznika przepływało przez Cieśninę Ormuz przed jej zamknięciem . Analiza IEEE wskazuje, że Brazylia, wraz z Indiami i Afryką Zachodnią, ryzykuje niedobory, jeśli zakłócenia się utrzymają .

Ostrzeżenia Banku Światowego i FAO dotyczące bezpieczeństwa żywnościowego

Wpis na blogu Banku Światowego z maja 2026 roku stwierdza, że gwałtowny wzrost cen nawozów spowodował wzrost cen mocznika o 46% miesiąc do miesiąca i podniesienie wskaźników cen produktów rolnych o 8%, zwiększając ryzyko kryzysu przystępności cenowej . Global Markets Outlook Banku Światowego (22 maja 2026) ostrzega, że „konflikt na Bliskim Wschodzie zwiększa ryzyko dla bezpieczeństwa żywnościowego” .

Dyrektor Generalny FAO ostrzegł, że globalny niedobór nawozów doprowadzi do niższych plonów i zaostrzenia dostaw żywności w drugiej połowie 2026 roku i w 2027 roku . Główny Ekonomista FAO wcześniej ostrzegał przed poważnym ryzykiem dla globalnego bezpieczeństwa żywnościowego wynikającym z zakłóceń w korytarzu handlowym Cieśniny Ormuz . Monitor Rynku FAO z czerwca 2026 roku odnotowuje, że rynki nawozów wykazywały pewne oznaki łagodzenia po poprawie przepływów przez cieśninę .

Brak strategicznych międzynarodowych rezerw nawozów

Kwestia strategicznych międzynarodowych rezerw nawozów jest bardziej złożona. Żaden pojedynczy raport ani oświadczenie WTO wyraźnie nie stwierdza braku takich rezerw. Jednak szerszy kontekst z wielu analiz jasno pokazuje, że nie istnieje skoordynowany międzynarodowy mechanizm rezerw buforowych dla nawozów. Rynek został zaskoczony skalą zakłóceń, co odnotowuje analiza CFR, która stwierdza, że zamknięcie „odcięło jedną trzecią światowego handlu nawozami na początku sezonu sadzenia na półkuli północnej, bez rezerw strategicznych i szybkiego substytutu” .

Zastrzeżenia

Należy podkreślić, że nie zlokalizowano żadnego pojedynczego, samodzielnego „raportu WTO z lipca 2026 roku” zawierającego wszystkie opisane tutaj ustalenia. Działania monitorujące i analityczne WTO w tym okresie są rozproszone po różnych produktach. Wiarygodny zakres dla dotkniętego światowego handlu nawozami wynosi 20–30%, a nie dokładnie 15%. Wyrażenie „ekstremalnie wysokie ryzyko” dla brazylijskich zbiorów pojawia się w doniesieniach prasowych , ale nie zostało potwierdzone w konkretnym dokumencie WTO. Niektóre źródła, takie jak InformedClearly.com, są agregatorami i mogą nie być źródłami pierwotnymi.