Propozycja i jej błyskawiczne odwołanie

Ogłoszenie Trumpa z 13 lipca było dramatyczną zmianą kursu. Wcześniej twierdził, że cieśnina powinna być „na stałe wolna od opłat” (15 czerwca), następnie, że tylko USA mogą nakładać opłaty (21 czerwca), by ostatecznie zaproponować 20-procentowe obciążenie . Bezpośrednim impulsem był całkowity upadek czerwcowego rozejmu — Trump obwinił Iran o ataki na statki handlowe i oświadczył, że memorandum o porozumieniu „jest skończone” .

We wtorek rano, 14 lipca, Trump napisał na Truth Social: „Postanowiłem zastąpić 20-procentową opłatę rekompensacyjną Stanów Zjednoczonych umowami handlowymi i inwestycyjnymi, które różne państwa Zatoki Perskiej zawrą ze Stanami Zjednoczonymi” . Informację o odwrocie potwierdziła również CBS News . Bezpośrednią przyczyną był najwyraźniej gwałtowny sprzeciw międzynarodowej opinii, który wybuchł w ciągu kilku godzin od pierwotnego ogłoszenia.

Zasięg i szybkość sprzeciwu

Propozycja opłaty spotkała się z oporem natychmiast z wielu stron:

• Sprzeciw IMO: Międzynarodowa Organizacja Morska (IMO) — agencja ONZ ds. żeglugi — formalnie sprzeciwiła się nakładaniu opłat na statki przepływające przez cieśninę wykorzystywaną do żeglugi międzynarodowej, powołując się na prawo międzynarodowe gwarantujące prawo tranzytu. IMO zażądała od Trumpa szczegółów propozycji już w poniedziałek 13 lipca .
• Wątpliwości prawne: Analitycy kwestionowali, czy USA mogą jednostronnie nałożyć 20-procentową opłatę tranzytową na mocy Konwencji ONZ o prawie morza (UNCLOS), która gwarantuje „swobodę tranzytu” przez cieśniny wykorzystywane do żeglugi międzynarodowej i zakazuje nakładania na nie uciążliwych opłat .
• Krytyka branży: Główne firmy żeglugowe i handlujące ropą uznały opłatę za praktycznie „haracz”, ostrzegając, że podniesie składki ubezpieczeniowe, skieruje statki na inne trasy i podbije koszty dla konsumentów . Ceny ropy gwałtownie wzrosły po tym ogłoszeniu — odnotowując największy jednodniowy wzrost od kwietnia — ponieważ rynki wyceniły ryzyko ponownych zakłóceń w dostawach .
• Odrzucenie przez UE: Komisja Europejska już w kwietniu odrzuciła wcześniejszą wersję tego pomysłu, stwierdzając, że zarówno propozycje USA, jak i Iranu naruszają UNCLOS, a „prawo międzynarodowe zapewnia swobodę żeglugi… bez żadnych opłat czy ceł” .

Szerszy kontekst konfliktu USA-Iran

Upadek czerwcowego rozejmu

17 czerwca 2026 roku podpisano 60-dniowe tymczasowe porozumienie, na mocy którego USA zniosły blokadę irańskich portów w zamian za gwarancje bezpiecznego tranzytu przez cieśninę . Rozejm jednak nigdy w pełni nie obowiązywał. Obie strony oskarżały się wzajemnie o naruszenia — 28 czerwca Iran uderzył w amerykańskie bazy w Kuwejcie i Bahrajnie, a USA odpowiedziały kontratakiem . 8 lipca Trump ogłosił, że rozejm „się skończył” po amerykańskich atakach na irańskie pozycje w pobliżu cieśniny . Do 12 lipca Trump stwierdził, że memorandum jest zakończone , a 13 lipca nakazał nowe uderzenia i wprowadzenie 20-procentowej opłaty .

Wznowione ataki i zakłócenia w żegludze

Od końca czerwca do połowy lipca USA i Iran przeprowadziły dziesiątki wzajemnych ataków — amerykańskie siły bombardowały irańskie obiekty wojskowe i morskie, a Iran uderzał na amerykańskie bazy i atakował statki handlowe w cieśninie . Cykl odwetu gwałtownie przyspieszył po irańskim ataku na kontenerowiec pływający pod banderą Cypru . Ruch w Cieśninie Ormuz drastycznie spadł. Na początku lipca liczba przepływających statków była „znacznie mniejsza” niż przed konfliktem . W pierwszym i drugim kwartale 2026 roku przepływ ropy przez Ormuz spadł o prawie 30% w ostatnim kwartale, według amerykańskiej Agencji Informacji Energetycznej . Bloomberg określił te zakłócenia jako „największy szok podażowy ropy w historii” .

Wahania cen ropy

Ceny ropy gwałtownie rosły w trakcie konfliktu. Pod koniec czerwca, podczas krótkiego rozejmu, cena baryłki WTI spadła poniżej 70 dolarów , ale po załamaniu rozejmu i ogłoszeniu 20-procentowej opłaty 13 lipca ceny znów skoczyły, notując największy dzienny wzrost od kwietnia . Analitycy ostrzegali, że rynek może być zbyt optymistyczny i że ryzyko dalszych zakłóceń w dostawach może pchnąć ceny znacznie wyżej .

Schemat zmiennych decyzji

Stanowisko Trumpa w sprawie opłat w Ormuzie zmieniało się aż cztery razy w ciągu zaledwie trzech miesięcy: od kwietniowego pomysłu, że „USA powinny pobierać opłatę”, przez „nie chcemy opłaty”, „USA mogą być wyjątkiem”, aż po plan 20-procentowej opłaty — i jej odwołanie . To szybkie cofnięcie decyzji pokazuje, jak szybko połączenie sprzeciwu prawnego, presji branży i reakcji rynkowej może zmusić nawet najbardziej ryzykowną politykę do odwrotu.

Na dzień 14 lipca 2026 roku 20-procentowa opłata nie obowiązuje — zastąpiona obietnicą umów handlowych i inwestycyjnych z państwami Zatoki Perskiej. Czy te umowy się zmaterializują i czy ustabilizują cieśninę, w której przepływ ropy spadł o prawie 30% w ciągu jednego kwartału, pozostaje pytaniem otwartym.

Propozycja i jej błyskawiczne odwołanie

Ogłoszenie Trumpa z 13 lipca było dramatyczną zmianą kursu. Wcześniej twierdził, że cieśnina powinna być „na stałe wolna od opłat” (15 czerwca), następnie, że tylko USA mogą nakładać opłaty (21 czerwca), by ostatecznie zaproponować 20-procentowe obciążenie . Bezpośrednim impulsem był całkowity upadek czerwcowego rozejmu — Trump obwinił Iran o ataki na statki handlowe i oświadczył, że memorandum o porozumieniu „jest skończone” .

We wtorek rano, 14 lipca, Trump napisał na Truth Social: „Postanowiłem zastąpić 20-procentową opłatę rekompensacyjną Stanów Zjednoczonych umowami handlowymi i inwestycyjnymi, które różne państwa Zatoki Perskiej zawrą ze Stanami Zjednoczonymi” . Informację o odwrocie potwierdziła również CBS News . Bezpośrednią przyczyną był najwyraźniej gwałtowny sprzeciw międzynarodowej opinii, który wybuchł w ciągu kilku godzin od pierwotnego ogłoszenia.

Zasięg i szybkość sprzeciwu

Propozycja opłaty spotkała się z oporem natychmiast z wielu stron:

• Sprzeciw IMO: Międzynarodowa Organizacja Morska (IMO) — agencja ONZ ds. żeglugi — formalnie sprzeciwiła się nakładaniu opłat na statki przepływające przez cieśninę wykorzystywaną do żeglugi międzynarodowej, powołując się na prawo międzynarodowe gwarantujące prawo tranzytu. IMO zażądała od Trumpa szczegółów propozycji już w poniedziałek 13 lipca .
• Wątpliwości prawne: Analitycy kwestionowali, czy USA mogą jednostronnie nałożyć 20-procentową opłatę tranzytową na mocy Konwencji ONZ o prawie morza (UNCLOS), która gwarantuje „swobodę tranzytu” przez cieśniny wykorzystywane do żeglugi międzynarodowej i zakazuje nakładania na nie uciążliwych opłat .
• Krytyka branży: Główne firmy żeglugowe i handlujące ropą uznały opłatę za praktycznie „haracz”, ostrzegając, że podniesie składki ubezpieczeniowe, skieruje statki na inne trasy i podbije koszty dla konsumentów . Ceny ropy gwałtownie wzrosły po tym ogłoszeniu — odnotowując największy jednodniowy wzrost od kwietnia — ponieważ rynki wyceniły ryzyko ponownych zakłóceń w dostawach .
• Odrzucenie przez UE: Komisja Europejska już w kwietniu odrzuciła wcześniejszą wersję tego pomysłu, stwierdzając, że zarówno propozycje USA, jak i Iranu naruszają UNCLOS, a „prawo międzynarodowe zapewnia swobodę żeglugi… bez żadnych opłat czy ceł” .

Szerszy kontekst konfliktu USA-Iran

Upadek czerwcowego rozejmu

17 czerwca 2026 roku podpisano 60-dniowe tymczasowe porozumienie, na mocy którego USA zniosły blokadę irańskich portów w zamian za gwarancje bezpiecznego tranzytu przez cieśninę . Rozejm jednak nigdy w pełni nie obowiązywał. Obie strony oskarżały się wzajemnie o naruszenia — 28 czerwca Iran uderzył w amerykańskie bazy w Kuwejcie i Bahrajnie, a USA odpowiedziały kontratakiem . 8 lipca Trump ogłosił, że rozejm „się skończył” po amerykańskich atakach na irańskie pozycje w pobliżu cieśniny . Do 12 lipca Trump stwierdził, że memorandum jest zakończone , a 13 lipca nakazał nowe uderzenia i wprowadzenie 20-procentowej opłaty .

Wznowione ataki i zakłócenia w żegludze

Od końca czerwca do połowy lipca USA i Iran przeprowadziły dziesiątki wzajemnych ataków — amerykańskie siły bombardowały irańskie obiekty wojskowe i morskie, a Iran uderzał na amerykańskie bazy i atakował statki handlowe w cieśninie . Cykl odwetu gwałtownie przyspieszył po irańskim ataku na kontenerowiec pływający pod banderą Cypru . Ruch w Cieśninie Ormuz drastycznie spadł. Na początku lipca liczba przepływających statków była „znacznie mniejsza” niż przed konfliktem . W pierwszym i drugim kwartale 2026 roku przepływ ropy przez Ormuz spadł o prawie 30% w ostatnim kwartale, według amerykańskiej Agencji Informacji Energetycznej . Bloomberg określił te zakłócenia jako „największy szok podażowy ropy w historii” .

Wahania cen ropy

Ceny ropy gwałtownie rosły w trakcie konfliktu. Pod koniec czerwca, podczas krótkiego rozejmu, cena baryłki WTI spadła poniżej 70 dolarów , ale po załamaniu rozejmu i ogłoszeniu 20-procentowej opłaty 13 lipca ceny znów skoczyły, notując największy dzienny wzrost od kwietnia . Analitycy ostrzegali, że rynek może być zbyt optymistyczny i że ryzyko dalszych zakłóceń w dostawach może pchnąć ceny znacznie wyżej .

Schemat zmiennych decyzji

Stanowisko Trumpa w sprawie opłat w Ormuzie zmieniało się aż cztery razy w ciągu zaledwie trzech miesięcy: od kwietniowego pomysłu, że „USA powinny pobierać opłatę”, przez „nie chcemy opłaty”, „USA mogą być wyjątkiem”, aż po plan 20-procentowej opłaty — i jej odwołanie . To szybkie cofnięcie decyzji pokazuje, jak szybko połączenie sprzeciwu prawnego, presji branży i reakcji rynkowej może zmusić nawet najbardziej ryzykowną politykę do odwrotu.

Na dzień 14 lipca 2026 roku 20-procentowa opłata nie obowiązuje — zastąpiona obietnicą umów handlowych i inwestycyjnych z państwami Zatoki Perskiej. Czy te umowy się zmaterializują i czy ustabilizują cieśninę, w której przepływ ropy spadł o prawie 30% w ciągu jednego kwartału, pozostaje pytaniem otwartym.