Trump wycofuje się z 20% opłaty za tranzyt przez Cieśninę Ormuz w ciągu 24 godzin po globalnym sprzeciwie — zastępuje ją umowami handlowymi z państwami Zatoki Perskiej

We wtorek rano, 14 lipca, Trump napisał na Truth Social: „Postanowiłem zastąpić 20-procentową opłatę rekompensacyjną Stanów Zjednoczonych umowami handlowymi i inwestycyjnymi, które różne państwa Zatoki Perskiej zawrą ze Stanami Zjednoczonymi” . Informację o odwrocie potwierdziła również CBS News . Bezpośrednią przyczyną był najwyraźniej gwałtowny sprzeciw międzynarodowej opinii, który wybuchł w ciągu kilku godzin od pierwotnego ogłoszenia.

Zasięg i szybkość sprzeciwu

Propozycja opłaty spotkała się z oporem natychmiast z wielu stron:

• Sprzeciw IMO: Międzynarodowa Organizacja Morska (IMO) — agencja ONZ ds. żeglugi — formalnie sprzeciwiła się nakładaniu opłat na statki przepływające przez cieśninę wykorzystywaną do żeglugi międzynarodowej, powołując się na prawo międzynarodowe gwarantujące prawo tranzytu. IMO zażądała od Trumpa szczegółów propozycji już w poniedziałek 13 lipca .
• Wątpliwości prawne: Analitycy kwestionowali, czy USA mogą jednostronnie nałożyć 20-procentową opłatę tranzytową na mocy Konwencji ONZ o prawie morza (UNCLOS), która gwarantuje „swobodę tranzytu” przez cieśniny wykorzystywane do żeglugi międzynarodowej i zakazuje nakładania na nie uciążliwych opłat .
• Krytyka branży: Główne firmy żeglugowe i handlujące ropą uznały opłatę za praktycznie „haracz”, ostrzegając, że podniesie składki ubezpieczeniowe, skieruje statki na inne trasy i podbije koszty dla konsumentów . Ceny ropy gwałtownie wzrosły po tym ogłoszeniu — odnotowując największy jednodniowy wzrost od kwietnia — ponieważ rynki wyceniły ryzyko ponownych zakłóceń w dostawach .
• Odrzucenie przez UE: Komisja Europejska już w kwietniu odrzuciła wcześniejszą wersję tego pomysłu, stwierdzając, że zarówno propozycje USA, jak i Iranu naruszają UNCLOS, a „prawo międzynarodowe zapewnia swobodę żeglugi… bez żadnych opłat czy ceł” .

Szerszy kontekst konfliktu USA-Iran

Upadek czerwcowego rozejmu

17 czerwca 2026 roku podpisano 60-dniowe tymczasowe porozumienie, na mocy którego USA zniosły blokadę irańskich portów w zamian za gwarancje bezpiecznego tranzytu przez cieśninę . Rozejm jednak nigdy w pełni nie obowiązywał. Obie strony oskarżały się wzajemnie o naruszenia — 28 czerwca Iran uderzył w amerykańskie bazy w Kuwejcie i Bahrajnie, a USA odpowiedziały kontratakiem . 8 lipca Trump ogłosił, że rozejm „się skończył” po amerykańskich atakach na irańskie pozycje w pobliżu cieśniny . Do 12 lipca Trump stwierdził, że memorandum jest zakończone , a 13 lipca nakazał nowe uderzenia i wprowadzenie 20-procentowej opłaty .

Wznowione ataki i zakłócenia w żegludze

Od końca czerwca do połowy lipca USA i Iran przeprowadziły dziesiątki wzajemnych ataków — amerykańskie siły bombardowały irańskie obiekty wojskowe i morskie, a Iran uderzał na amerykańskie bazy i atakował statki handlowe w cieśninie . Cykl odwetu gwałtownie przyspieszył po irańskim ataku na kontenerowiec pływający pod banderą Cypru . Ruch w Cieśninie Ormuz drastycznie spadł. Na początku lipca liczba przepływających statków była „znacznie mniejsza” niż przed konfliktem . W pierwszym i drugim kwartale 2026 roku przepływ ropy przez Ormuz spadł o prawie 30% w ostatnim kwartale, według amerykańskiej Agencji Informacji Energetycznej . Bloomberg określił te zakłócenia jako „największy szok podażowy ropy w historii” .

Wahania cen ropy

Ceny ropy gwałtownie rosły w trakcie konfliktu. Pod koniec czerwca, podczas krótkiego rozejmu, cena baryłki WTI spadła poniżej 70 dolarów , ale po załamaniu rozejmu i ogłoszeniu 20-procentowej opłaty 13 lipca ceny znów skoczyły, notując największy dzienny wzrost od kwietnia . Analitycy ostrzegali, że rynek może być zbyt optymistyczny i że ryzyko dalszych zakłóceń w dostawach może pchnąć ceny znacznie wyżej .

Schemat zmiennych decyzji

Stanowisko Trumpa w sprawie opłat w Ormuzie zmieniało się aż cztery razy w ciągu zaledwie trzech miesięcy: od kwietniowego pomysłu, że „USA powinny pobierać opłatę”, przez „nie chcemy opłaty”, „USA mogą być wyjątkiem”, aż po plan 20-procentowej opłaty — i jej odwołanie . To szybkie cofnięcie decyzji pokazuje, jak szybko połączenie sprzeciwu prawnego, presji branży i reakcji rynkowej może zmusić nawet najbardziej ryzykowną politykę do odwrotu.

Na dzień 14 lipca 2026 roku 20-procentowa opłata nie obowiązuje — zastąpiona obietnicą umów handlowych i inwestycyjnych z państwami Zatoki Perskiej. Czy te umowy się zmaterializują i czy ustabilizują cieśninę, w której przepływ ropy spadł o prawie 30% w ciągu jednego kwartału, pozostaje pytaniem otwartym.