Nowa fala napięcia: konflikt amerykańsko-irański wymyka się spod kontroli

Konflikt między Stanami Zjednoczonymi a Iranem gwałtownie eskalował, powracając do otwartej wojny po tym, jak zawieszenie broni z 17 czerwca rozpadło się w ciągu zaledwie kilku tygodni. Doprowadziło to do serii zbrojnych starć w Zatoce Perskiej, ponownego zamknięcia Cieśniny Ormuz przez Iran i ostrzeżeń ze strony Izraela, który zapowiada „znacznie potężniejszą” odpowiedź na każdy przyszły atak. Perspektywy dyplomatycznego porozumienia są obecnie bardzo niepewne – Arms Control Association zwraca uwagę, że negocjatorzy stoją przed „znacznymi przeszkodami” w osiągnięciu ostatecznego porozumienia .

Upadek rozejmu z 17 czerwca

Stany Zjednoczone i Iran podpisały 17 czerwca 2026 r. memorandum of understanding (MoU), które miało przedłużyć zawieszenie broni o 60 dni i stworzyć ramy do zakończenia wojny rozpoczętej 28 lutego wspólnymi amerykańsko-izraelskimi uderzeniami . Porozumienie koncentrowało się na zapewnieniu swobody żeglugi w Cieśninie Ormuz i ponownym otwarciu drogi wodnej . Jednak już 19 czerwca irańscy urzędnicy wycofali się z dalszych rozmów, argumentując, że izraelskie ataki na cele Hezbollahu w Libanie naruszają warunki porozumienia . Rozejm ostatecznie runął, gdy Iran zaatakował dronami statki handlowe w Cieśninie Ormuz, co prezydent Trump nazwał „głupim naruszeniem” . 8 lipca, po ostrzelaniu przez Iran amerykańskich baz wojskowych w Bahrajnie i Kuwejcie, Trump ogłosił, że tymczasowe porozumienie „jest martwe” . 10 lipca Trump napisał w mediach społecznościowych: „Zawieszenie broni jest KONIEC!”, choć jednocześnie zapowiedział kontynuację rozmów . Jak wynika z analiz z 14 lipca, Trump w ciągu niecałego miesiąca cofnął wszystkie kluczowe postanowienia MoU, przywracając oba kraje do stanu konfliktu sprzed podpisania porozumienia .

Wymiana uderzeń zbrojnych na masową skalę (czerwiec – połowa lipca)

• 11 czerwca: Drugi dzień wymiany ognia między Iranem a USA. Iran zaatakował Kuwejt i Bahrajn po amerykańskich atakach powietrznych i rakietowych. Trump ostrzegł Teheran, że „zapłaci cenę” za zerwanie negocjacji .
• 26 czerwca: USA uderzyły w irańskie składy rakiet i dronów oraz nadbrzeżne stacje radarowe w odpowiedzi na atak dronów na statek towarowy. Był to najpoważniejszy test dla nowego porozumienia .
• 28 czerwca: Iran odpowiedział atakami dronów i rakiet na Bahrajn i Kuwejt w odwecie za amerykańskie uderzenia na cele w południowym Iranie .
• 7–8 lipca: Irański Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej (IRGC) zaatakował trzy statki w Cieśninie Ormuz, a następnie cele amerykańskie w Bahrajnie i Kuwejcie. USA odpowiedziały nowymi nalotami w pobliżu cieśniny .
• 10 lipca: Kolejna fala amerykańskich nalotów – około 90 celów w Teheranie i okolicach. Trump ostrzegł, że będzie eskalować, jeśli Iran nie zaprzestanie ataków na żeglugę .
• 11–12 lipca: IRGC zaatakował statek handlowy i ogłosił zamknięcie Cieśniny Ormuz „do odwołania”. USA przeprowadziły kolejne naloty 12 lipca w odwecie za atak na kontenerowiec pod banderą Cypru .

Cieśnina Ormuz: paraliż i zamknięcie

Cieśnina Ormuz, przez którą przepływa około jednej piątej światowych dostaw ropy, jest epicentrum konfliktu. Już na początku kwietnia ruch morski spadł poniżej 10% normalnego poziomu . 7 lipca dowodzona przez USA koalicja morska podniosła poziom zagrożenia do „poważnego”, ostrzegając, że „celowe wrogie działania” Iranu są „prawdopodobne” . 11 lipca IRGC ogłosił cieśninę „zamkniętą do odwołania” po ostrzelaniu statku, który próbował przepłynąć nieautoryzowaną trasą, i zagroził „surowo karą” w przypadku odwetu . 12 lipca IRGC oddał strzał ostrzegawczy w stronę kolejnego statku, ponawiając decyzję o zamknięciu. Ruch statków handlowych spadł do rekordowo niskiego poziomu – w jeden dzień przez cieśninę przepłynęły zaledwie 44 jednostki handlowe .

Ostrzeżenie Netanjahu i postawa Izraela

Premier Izraela Benjamin Netanjahu wielokrotnie zaostrzał retorykę w trakcie konfliktu:

• 8 czerwca 2026 r.: Po izraelskich uderzeniach odwetowych na Iran Netanjahu powiedział, że „ogień został wstrzymany”, ale ostrzegł, że Izrael odpowie „przytłaczającą siłą”, jeśli Iran lub Hezbollah wznowią ataki .
• 14 lipca 2026 r. (najnowsze): Podczas konferencji na pustyni Negev w Dimonie Netanjahu ostrzegł: „Nie liczcie, że będzie cicho, jeśli nas zaatakujecie… Jeśli Iran ponownie zaatakuje Izrael, spotka się z odpowiedzią znacznie potężniejszą niż w poprzednich starciach” .

Izrael pozostaje w stanie podwyższonej gotowości. Na początku 2026 r. Netanjahu lobbował u Trumpa za wspólnymi uderzeniami militarnymi na Iran . W marcu „The New York Times” podał, że Izrael spieszy się, by zadać Iranowi jak największe straty, póki może – w obawie, że rozejm wstrzyma operacje . W kwietniu Netanjahu oświadczył, że Izrael jest gotów „w każdej chwili wrócić do walki” z Iranem . 9 lipca Netanjahu rozmawiał bezpośrednio z Trumpem o amerykańskich uderzeniach na Iran, podczas gdy Biały Dom przygotowywał się do przedłużającej się eskalacji .

Perspektywy dyplomatyczne

Szanse na porozumienie dyplomatyczne są obecnie bardzo nikłe. Choć MoU z 17 czerwca zakładało ścieżkę do wznowienia rozmów nuklearnych , porozumienie rozpadło się w ciągu kilku tygodni, a obie strony oskarżają się wzajemnie o naruszenia . Irańska delegacja udała się w połowie lipca do Omanu na rozmowy pośredniczone przez mediatorów, nawet gdy USA przeprowadzały kolejne naloty . Jednak według Arms Control Association negocjatorzy stoją przed „znacznymi przeszkodami” w osiągnięciu ostatecznego porozumienia, a walki trwają równolegle z rozmowami . Global Conflict Tracker CFR ocenia, że rozejm „jest na skraju upadku”, a obie strony dokonują ataków w odwecie za rzekome naruszenia . Według stanu na 14 lipca obserwatorzy stwierdzili, że oba kraje „powróciły do stanu konfliktu sprzed MoU” .