UE: Meta naruszyła prawo przez uzależniający design Facebooka i Instagrama

10 lipca 2026 r. Komisja Europejska opublikowała wstępne ustalenia, z których wynika, że Meta naruszyła unijny akt o usługach cyfrowych (DSA) przez uzależniający design swoich platform Facebook i Instagram. To finał dwuletniego postępowania wyjaśniającego. Poniżej przedstawiamy najważniejsze aspekty tej sprawy.

Wskazane mechanizmy uzależniającego designu

Komisja zidentyfikowała cztery powiązane ze sobą cechy projektowe, które – jej zdaniem – prowadzą do kompulsywnego korzystania z platform i szkodliwych wzorców zachowań :

• Nieskończone przewijanie (infinite scroll) – ciągłe ładowanie treści, które pozbawia użytkownika naturalnych sygnałów do zakończenia przeglądania .
• Autoodtwarzanie (autoplay) – automatyczne odtwarzanie kolejnego filmu, ograniczające kontrolę użytkownika .
• Uporczywe powiadomienia push (persistent push notifications) – częste, algorytmicznie wyliczone alerty mające na celu ponowne zaangażowanie użytkownika .
• Wysoce spersonalizowane systemy rekomendacji – kanały informacyjne oparte na sztucznej inteligencji, które wykorzystują dane użytkownika do maksymalizacji czasu spędzanego na platformie; często wzmacniają one lęk, problemy z postrzeganiem własnego ciała oraz zaburzenia snu, zwłaszcza u nieletnich .

Komisja uznała, że Meta nie przeprowadziła odpowiedniej oceny ryzyka wymaganej przez art. 34 DSA ani nie wdrożyła wystarczających środków zaradczych przewidzianych w art. 35 DSA .

Wymagane środki naprawcze

Na razie Komisja nie wydała wiążącej decyzji końcowej. Meta ma prawo ustosunkować się do wstępnych ustaleń, zanim Komisja przyjmie formalną decyzję o naruszeniu . Jeśli naruszenie zostanie potwierdzone, Meta będzie zobowiązana do:

• modyfikacji lub wyłączenia wskazanych mechanizmów uzależniającego designu na Facebooku i Instagramie dla użytkowników w UE ;
• przedstawienia szczegółowego planu działania pokazującego, w jaki sposób dostosuje swoje platformy do wymogów prawa, w tym zaktualizowane oceny ryzyka i środki zaradcze .

Odrębne postępowanie w Irlandii i wyzwanie prawne Meta

Niezależnie od działań Komisji Europejskiej, 5 maja 2026 r. irlandzki regulator mediów – Coimisiún na Meán – wszczął dwa formalne dochodzenia w sprawie Meta, dotyczące tego, czy Facebook i Instagram uniemożliwiają użytkownikom sprawowanie rzeczywistej kontroli nad wyświetlanymi im treściami . 13 lipca 2026 r. Meta wniosła do irlandzkiego High Court pozew, domagając się wstrzymania tych dochodzeń, argumentując, że decyzja regulatora o ich wszczęciu była proceduralnie lub prawnie wadliwa . Jest to odrębne postępowanie od działań Komisji Europejskiej, ale oba dotyczą tych samych zobowiązań wynikających z DSA w zakresie przejrzystości algorytmów i wyboru dla użytkownika .

Potencjalne kary

Zgodnie z DSA, Komisja może nałożyć na platformę karę w wysokości do 6% jej globalnego rocznego obrotu za nieprzestrzeganie ostatecznej decyzji . Dla Meta, której globalny przychód w 2025 r. wyniósł ok. 170 mld dolarów, maksymalna kara mogłaby sięgnąć około 10 mld dolarów. W doniesieniach medialnych pojawia się określenie „kary w wysokości miliardów euro”, a analitycy traktują to jako istotne ryzyko finansowe dla spółki . Komisja może również nakładać okresowe kary pieniężne w wysokości do 5% średniego dziennego globalnego obrotu za każdy dzień nieprzestrzegania przepisów w okresie naprawczym .

Szerszy kontekst regulacyjny w UE

• Akt o rynkach cyfrowych (DMA) – Meta jest już uznana za „strażnika dostępu” na mocy DMA w odniesieniu do Facebooka i Instagrama. DMA nakłada odrębne obowiązki w zakresie faworyzowania własnych usług, łączenia danych i interoperacyjności. Sprawa dotycząca uzależniającego designu jest prowadzona na podstawie DSA, ale oba akty działają równolegle i mogą prowadzić do odrębnych działań egzekucyjnych .

• Akt o uczciwości cyfrowej (DFA) – Komisja w swoim programie prac na 2026 r. zapowiedziała inicjatywę legislacyjną na IV kwartał 2026 r. pod nazwą Digital Fairness Act (Akt o uczciwości cyfrowej, DFA) . DFA ma bezpośrednio celować w uzależniający design, zwodniczy design (dark patterns) i nieuczciwą personalizację – luki, które nie zostały w pełni objęte DSA . Konsultacje publiczne trwały w 2025 r. Nowe przepisy miałyby stanowić trzeci filar unijnej regulacji rynku cyfrowego, obok DSA i DMA, zamykając luki w prawie konsumenckim .