UE stawia zarzuty Meta: Facebook i Instagram uzależniają użytkowników. Grozi kara 12 miliardów dolarów

Oto kompletny, oparty na źródłach przegląd wstępnych ustaleń Komisji Europejskiej z lipca 2026 roku dotyczących uzależniającego projektu Meta, grożącej jej kary, żądanych środków zaradczych, równoległego wyzwania prawnego Meta w Irlandii i poprzedzającej je sprawy z kwietnia 2026 r. dotyczącej ochrony nieletnich.

---

1. Wstępne ustalenia z lipca 2026 r.

10 lipca 2026 r. Komisja Europejska wydała wstępne ustalenie, że Facebook i Instagram Meta naruszają akt o usługach cyfrowych (DSA) poprzez „uzależniający projekt”, który wykorzystuje psychologię użytkowników i zachęca do nadmiernego korzystania . Komisja stwierdziła, że Meta nie oceniła i nie złagodziła w odpowiedni sposób systemowego ryzyka, jakie te elementy projektu stanowią dla zdrowia psychicznego użytkowników, szczególnie dzieci i innych wrażliwych grup .

Konkretne funkcje objęte zarzutami

Komisja wskazała cztery powiązane ze sobą elementy projektu jako rdzeń naruszenia:

• Nieskończone przewijanie (endless scrolling feeds) – automatyczne ładowanie nowych treści, przez co użytkownicy nie mają naturalnego punktu zatrzymania
• Autoodtwarzanie wideo – filmy odtwarzane domyślnie, utrzymujące ciągłe zaangażowanie użytkownika
• Powiadomienia push – ukierunkowane alerty zaprojektowane tak, by wielokrotnie przyciągać użytkowników z powrotem na platformy
• Wysoce spersonalizowane algorytmy rekomendacji – systemy rekomendacji oparte na sztucznej inteligencji, które dobierają treści tak, by zmaksymalizować czas spędzany na platformie

Stanowisko Komisji jest takie, że Meta celowo zaprojektowała te funkcje, aby zmaksymalizować uwagę użytkowników, nie przeprowadzając wymaganej przez DSA oceny ryzyka ich potencjału uzależniającego .

---

2. Potencjalna kara: do 6% globalnych rocznych przychodów

Zgodnie z DSA Komisja może nałożyć kary w wysokości do 6% całkowitego światowego rocznego obrotu przedsiębiorstwa za nieprzestrzeganie przepisów . Różne źródła szacują narażenie Meta na około 12 miliardów dolarów (na podstawie zgłoszonych przez Meta globalnych przychodów za 2025 rok w wysokości około 200 miliardów dolarów) . Kara ta zostałaby nałożona tylko wtedy, gdyby wstępne ustalenia zostały potwierdzone po tym, jak Meta skorzysta z prawa do obrony w formalnym postępowaniu .

---

3. Żądania Komisji: zmiany domyślnych ustawień i przerwy od ekranu

Komisja nakazała Meta zmianę domyślnych ustawień, aby platformy były mniej uzależniające, oraz wprowadzenie skutecznych przerw od ekranu i innych środków łagodzących . W szczególności:

• Meta musi wyłączyć „kluczowe funkcje uzależniające” dla użytkowników domyślnie, w tym nieskończone przewijanie i autoodtwarzanie, lub oferować je tylko poprzez wyraźną zgodę
• Musi wdrożyć pulpity nawyków i przypomnienia o przerwach, które skutecznie przerywają ciągłe korzystanie – a nie łatwe do odrzucenia wyskakujące okienka
• Ciężar udowodnienia, że zmiany projektu są skuteczne, spoczywa na Meta

Meta otrzymała formalny termin na odpowiedź i zaproponowanie środków zaradczych, zanim Komisja wyda ostateczną, wiążącą decyzję .

---

4. Równoległe wyzwanie prawne Meta w irlandzkim High Court

Oddzielnie, 13 lipca 2026 r. Meta wniosła sprawę do High Court w Irlandii przeciwko Coimisiún na Meán (irlandzkiemu regulatorowi mediów) . Pozew ma na celu wstrzymanie dwóch kontroli, które Coimisiún na Meán wszczęła w maju 2026 r. wobec Instagrama i Facebooka na podstawie:

• Artykułu 25 DSA – który zakazuje „ciemnych wzorców” (zwodniczego lub manipulacyjnego projektu interfejsu)
• Artykułu 27 DSA – który reguluje przejrzystość i kontrolę użytkownika nad systemami rekomendacji

Te irlandzkie kontrole badają, czy projekt interfejsu Meta utrudnia użytkownikom kontrolowanie treści, które widzą, i czy algorytmiczne feedy manipulują zachowaniem użytkowników bez odpowiedniej przejrzystości . Meta domaga się nakazu sądowego unieważniającego decyzję regulatora o wszczęciu tych kontroli, argumentując na gruncie proceduralnym i jurysdykcyjnym . To irlandzkie postępowanie jest oddzielnym tokiem prawnym od postępowania Komisji na podstawie artykułu 33 DSA wobec VLOP-ów (Very Large Online Platforms) .

---

5. Kontekst: drugie stwierdzenie naruszenia DSA wobec Meta w 2026 r.

Lipcowe stwierdzenie uzależniającego projektu to drugie wstępne stwierdzenie naruszenia DSA przez Meta w ciągu sześciu miesięcy.

29 kwietnia 2026 r. Komisja wstępnie uznała, że Meta naruszyła DSA, nie zapobiegając korzystaniu z Instagrama i Facebooka przez dzieci poniżej 13 roku życia, pomimo własnych ograniczeń wiekowych platform . W tej kwietniowej sprawie zarzucono Meta, że nie podjęła wystarczająco skutecznych środków, aby wykrywać i blokować nieletnich użytkowników, narażając ich na ryzyko związane z treściami i zbieraniem danych, przed którymi ma chronić DSA . Sprawa ta również wiązała się z potencjalną karą w wysokości do 6% globalnych rocznych przychodów .

Meta spotkała się już wcześniej z działaniami związanymi z DSA: w październiku 2025 r. Komisja wstępnie uznała, że Meta naruszyła przepisy w związku z nieodpowiednim dostępem badaczy do danych i nieskutecznym systemem zgłaszania nielegalnych treści .

---

Tabela podsumowująca

Element	Szczegóły	Kluczowe źródła
Data ustaleń	10 lipca 2026 r.
Platformy, których dotyczy	Facebook i Instagram
Zarzucane funkcje	Nieskończone przewijanie, autoodtwarzanie, powiadomienia push, spersonalizowane algorytmy rekomendacji
Podstawa prawna	Obowiązki z art. 34 (ocena ryzyka) i art. 35 (łagodzenie ryzyka) DSA
Maksymalna kara	Do 6% globalnych rocznych przychodów (~12 mld USD)
Żądane środki zaradcze	Zmiany domyślnych ustawień, przerwy od ekranu, zgoda na uzależniające funkcje
Skarga w irlandzkim High Court	Złożona 13 lipca 2026 r., dotyczy kontroli Coimisiún na Meán z maja 2026 r. na podstawie art. 25 i 27 DSA („ciemne wzorce”)
Wcześniejsza sprawa DSA w 2026 r.	29 kwietnia 2026 r. – naruszenie ochrony użytkowników poniżej 13 roku życia
Status	Wstępny (niewiążący); Meta ma prawo do odpowiedzi przed ostateczną decyzją