Europa 2026: rekordowe upały, tysiące ofiar i zmiany klimatu

Fale upałów, które przetoczyły się przez Europę w maju i czerwcu 2026 roku, pobiły rekordy temperatur i doprowadziły do tysięcy nadmiarowych zgonów. Poniżej znajduje się szczegółowy, zweryfikowany przegląd danych dotyczących ofiar śmiertelnych oraz kluczowe wyniki badań nad wpływem zmian klimatu.

Bilans ofiar w poszczególnych krajach

Anglia i Walia — Naukowcy z Imperial College London, Met Office oraz London School of Hygiene & Tropical Medicine oszacowali ponad 2700 zgonów związanych z upałami podczas majowej i czerwcowej fali upałów, z czego około 42% przypisano antropogenicznym zmianom klimatu, które podniosły maksymalne temperatury o 3–4°C . Osobna analiza Imperial College, obejmująca 12 europejskich miast w ciągu dziesięciu dni (23 czerwca – 2 lipca), wykazała, że zmiany klimatu prawie potroiły liczbę zgonów związanych z upałami, zwiększając ich liczbę o około 1500 .

Belgia — Instytut zdrowia publicznego Sciensano odnotował 1747 nadmiarowych zgonów w okresie od 18 czerwca do 1 lipca, co oznacza wzrost śmiertelności o 47,8% – to najtragiczniejszy epizod związany z upałami od rozpoczęcia rejestracji w 2000 roku . Region Walonii na południu kraju ucierpiał najbardziej, ze wskaźnikiem śmiertelności nadmiarowej sięgającym 76% . W najgorszym dniu, 27 czerwca, odnotowano 641 zgonów .

Francja — Santé publique France oszacował 2025 nadmiarowych zgonów ze wszystkich przyczyn w tygodniu 22–28 czerwca, co stanowi wzrost o 29,1% w porównaniu z poprzednim tygodniem . Francuska minister zdrowia Stéphanie Rist potwierdziła tę liczbę i ostrzegła, że może ona wzrosnąć w miarę napływu kolejnych danych . Francja odnotowała również co najmniej 300 nadmiarowych zgonów podczas samych majowych upałów .

Holandia — Podczas czerwcowej fali upałów zgłoszono około 480 nadmiarowych zgonów .

Szersze dane europejskie — Do 5 lipca w kilku krajach europejskich zgłoszono ponad 5600 nadmiarowych zgonów . Reuters podał, że dane EuroMOMO wykazały ponad 10 000 nadmiarowych zgonów w Europie Zachodniej podczas fali upałów pod koniec czerwca, z czego ponad 9000 dotyczyło osób w wieku 65+ . New Scientist opublikował wstępną prognozę (opartą na historycznych zależnościach między temperaturą a śmiertelnością), szacującą, że fala upałów z 22–28 czerwca mogła zabić od 17 000 do 25 000 osób w całej Europie – środkowa wartość szacunku wynosi około 20 000 w ciągu jednego tygodnia .

Wyniki badań nad wpływem klimatu

World Weather Attribution (WWA) stwierdził, że fala upałów pod koniec czerwca była „praktycznie niemożliwa” bez antropogenicznych zmian klimatu – to najpoważniejsza i najbardziej rozległa fala upałów, jaką kiedykolwiek zarejestrowano w badanym regionie . WWA wykazało, że gwałtownie rosnące temperatury nocne są obecnie 100 razy bardziej prawdopodobne niż zaledwie dwie dekady temu . Analiza wykazała również, że fala upałów była o około 3,5°C gorętsza niż podobne zdarzenie miałoby miejsce w klimacie przedindustrialnym .

Imperial College London w swoich analizach wykazał, że zmiany klimatu dodały 3–4°C do maksymalnych temperatur podczas fal upałów w Wielkiej Brytanii i odpowiadały za około 42% zgonów związanych z upałami w Anglii i Walii . Osobne badanie w 12 europejskich miastach wykazało, że zmiany klimatu prawie potroiły liczbę zgonów związanych z upałami, zwiększając ją o około 1500 .

Działania i reakcje polityczne

Ostrzeżenie WHO — Światowa Organizacja Zdrowia ostrzegła, że „śmiertelne tygodnie mogą być jeszcze przed nami” w związku z utrzymującymi się na kontynencie ekstremalnymi upałami, wzywając rządy do utrzymania planów działań w zakresie ochrony zdrowia przed upałami .

Holandia — Holenderski rząd ponownie uruchomił Krajowy Plan Ochrony przed Upałami 12 lipca w odpowiedzi na utrzymujące się wysokie temperatury i obawy dotyczące śmiertelności .

Parlament Europejski — 8 lipca 2026 r. Parlament Europejski przeprowadził debatę na temat wzmocnienia gotowości UE na nawracające fale upałów i pożary lasów, a posłowie wezwali do ulepszenia systemów wczesnego ostrzegania, koordynacji transgranicznej i finansowania adaptacji klimatycznej .

Pożary lasów i rekordy temperatur

• Rekordy temperatur padały na całym kontynencie. Wielka Brytania odnotowała najgorętszy czerwcowy dzień w historii – 37,7°C (99,9°F) w Lingwood w hrabstwie Norfolk 26 czerwca – to szósty najgorętszy dzień w historii Wielkiej Brytanii . Falę upałów określono jako najwcześniejszą i najbardziej intensywną w historii kilku krajów .
• Ponadprzeciętne pożary i spalone obszary odnotowano we Francji, Portugalii i Hiszpanii, co pogłębiło kryzys zdrowotny poprzez ostrzeżenia o jakości powietrza i ewakuacje .

Ważne zastrzeżenia

• Wszystkie dane dotyczące liczby ofiar śmiertelnych są wstępne i opierają się na modelowaniu nadmiarowej śmiertelności z wszystkich przyczyn. Ostateczne liczby prawdopodobnie ulegną zmianie w miarę konsolidacji pełnych danych z rejestrów zgonów w nadchodzących miesiącach .
• Liczba 20 000 ofiar w ciągu jednego tygodnia jest wstępnym szacunkiem opartym na historycznych zależnościach między temperaturą a śmiertelnością, a nie na zaobserwowanych liczbach we wszystkich krajach .