Potrójny kryzys energetycznego lata 2026: USA kontra Iran, Rosja i paliwo lotnicze

W połowie lipca 2026 roku światowa gospodarka mierzy się z trzema równoczesnymi, nakładającymi się kryzysami. Konflikt USA-Iran ponownie eskalował po groźbie prezydenta Trumpa o „1000 rakiet gotowych do odstrzału”, Cieśnina Ormuz wciąż jest kluczowym, częściowo zablokowanym punktem zapalnym, Rosja wprowadziła całkowity zakaz eksportu oleju napędowego, a niedobór paliwa lotniczego, będący skutkiem zamknięcia Ormuzu, aktywnie zakłóca letnie podróże lotnicze. Prezentujemy zweryfikowany obraz tych trzech wymiarów kryzysu.

1. Konflikt USA-Iran i groźba „1000 rakiet” Trumpa

Prezydent Trump gwałtownie zaostrzył retorykę 11 lipca 2026 roku, ostrzegając, że „1000 rakiet jest gotowych do odstrzału i wycelowanych” w Iran. Stwierdził, że wydał wojsku stałe rozkazy przeprowadzenia miażdżącego ataku odwetowego, jeśli Teheran podejmie próbę zamachu na niego . Stało się to zaledwie kilka godzin po załamaniu się kruchego rozejmu i w czasie, gdy irańska delegacja udała się do Omanu na negocjacje z mediatorami .

• Irańscy przywódcy, w tym Mojtaba, odrzucili rozmowy z USA i wezwali do „zemsty”, żądając, aby Waszyngton najpierw spełnił uzgodnione warunki normalizacji żeglugi przez Cieśninę Ormuz .
• Mniej więcej w tym samym czasie USA przeprowadziły kolejną rundę ataków na Iran, przekreślając rozejm uzgodniony w połowie czerwca na podstawie memorandum .
• Analitycy wojskowi z Instytutu Studiów nad Bezpieczeństwem w Tel Awiwie szacują, że USA zużyły w trakcie konfliktu znaczne zapasy precyzyjnej amunicji, choć Pentagon twierdzi, że ma je w „praktycznie nieograniczonych ilościach” .

2. Cieśnina Ormuz i rynki ropy naftowej

Cieśnina Ormuz pozostaje epicentrum światowego kryzysu w dostawach ropy. Niemal całkowite zamknięcie wcześniej w tym roku uwięziło w Zatoce Perskiej ponad 13 milionów baryłek dziennie, co określa się mianem największego w historii szoku podażowego .

• Na początku lipca 2026 r. częściowo wznowiono przepływ – osiągając czasami ponad 10 milionów baryłek dziennie – ale sytuacja pozostaje krucha i niestabilna .
• Około 80 min morskich wciąż blokuje centralny kanał, a normalna żegluga nie może zostać w pełni wznowiona, dopóki nie zostaną one usunięte .
• Irańskie wojsko ostrzegło, że wszystkie tankowce muszą korzystać z tras zatwierdzonych przez Strażników Rewolucji lub spotkać się z „zdecydowaną odpowiedzią” , a ataki na statki w pobliżu cieśniny trwają nadal, w tym trafienie katarskiego tankowca LNG 7 lipca .
• Ceny ropy gwałtownie wahają się w reakcji na każdy nagłówek: wzrosły po ataku na tankowiec 7 lipca, a następnie spadły, gdy przepływ wzrósł i wznowiono rozmowy .

3. Rosyjski zakaz eksportu oleju napędowego

Rosja wprowadziła całkowity zakaz eksportu oleju napędowego w dniach 8–9 lipca 2026 r., powołując się na pogłębiający się wewnętrzny kryzys paliwowy wywołany ukraińskimi atakami dronów na rafinerie . Wicepremier Aleksander Nowak ogłosił tę decyzję podczas transmitowanego w telewizji spotkania z prezydentem Putinem .

• Ceny hurtowe diesla natychmiast wzrosły: kontrakty terminowe na diesla w USA poszybowały w górę o 11%, europejskie kontrakty na olej opałowy (gasoil) skoczyły o 13%, a hurtowa cena diesla w Wielkiej Brytanii wzrosła o prawie 14% w ciągu jednego dnia .
• Zakaz pogłębia i tak już poważny globalny kryzys podażowy. Rosja jest drugim co do wielkości morskim eksporterem oleju napędowego na świecie, a globalne zapasy paliwa były już na niebezpiecznie niskim poziomie .
• Oczekuje się, że zakaz spowoduje wzrost cen na stacjach benzynowych na całym świecie, który utrzyma się przez całe lato .

4. Niedobór paliwa lotniczego i letnie podróże lotnicze

Wojna w Iranie i zamknięcie Ormuzu zdławiły globalne dostawy paliwa lotniczego, bezpośrednio zakłócając szczyt letniego sezonu turystycznego na półkuli północnej .

• Dyrektor Generalny IATA Willie Walsh ostrzegł przed „nieuniknionymi” niedoborami paliwa lotniczego, które spowodują wzrost cen biletów lotniczych. Jako pierwsza odczuje to Azja, a następnie Europa .
• Bloomberg poinformował, że niemal całkowite wstrzymanie żeglugi przez Ormuz zmusiło rafinerie na całym świecie do ograniczenia produkcji paliwa lotniczego, co grozi pokrzyżowaniem wakacyjnych planów .
• Niektóre europejskie linie lotnicze (np. TUI) publicznie bagatelizowały ryzyko, ale analitycy i Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA) ostrzegali przed „systemowymi” niedoborami, które mogą doprowadzić do setek odwołanych lotów .