Rosyjski budżet wciągnięty w spiralę: 5,73 bln rubli deficytu w sześć miesięcy

Budżet federalny Rosji w pierwszym półroczu 2026 roku zanotował deficyt w wysokości 5,73 bln rubli (ok. 75,4 mld USD), co odpowiada 2,5% PKB – wynika ze wstępnych danych Ministerstwa Finansów i Skarbu Federalnego . To o 2,345 bln rubli więcej niż w analogicznym okresie 2025 roku . Już pod koniec kwietnia skumulowany deficyt sięgnął 5,9 bln rubli, czyli 55% powyżej rocznego celu wynoszącego około 3,79 bln rubli . W marcu przekroczył on całoroczny plan .

Za tą dziurą budżetową stoją dwie strukturalne siły – załamanie dochodów i eksplozja wydatków – i żadna z nich nie wykazuje oznak odwrócenia.

Załamanie dochodów z ropy i gazu: Więcej baryłek, mniejsze wpływy

Mimo rekordowych wolumenów eksportu surowej ropy, wpływy podatkowe Rosji z tego sektora gwałtownie spadły:

• Styczeń 2026: dochody z ropy i gazu spadły o połowę rok do roku, do najniższego poziomu od lipca 2020 r. .
• I kwartał 2026: dochody spadły o 45,4% r/r; Ministerstwo Finansów winą obarczyło spadek globalnych cen ropy i umocnienie rubla .
• Styczeń–maj: dochody wyniosły około 3 bln rubli, co oznacza spadek o ok. 30% r/r .
• Rekord eksportu, spadek przychodów: Eksport rosyjskiej ropy drogą morską osiągnął wojenny rekord 4,13 mln baryłek dziennie pod koniec czerwca, ale tygodniowa wartość tych dostaw spadła do 1,9 mld USD – najniższego poziomu od marca .

Mechanizm jest prosty: utrata około jednej trzeciej mocy przerobowych rosyjskich rafinerii zmusza do eksportu większej ilości surowej ropy po głęboko zdyskontowanych cenach, podczas gdy globalne ceny ropy zmiękły . Argus wyceniał główny gatunek eksportowy Rosji, Urals, na 44,96 USD za baryłkę 26 czerwca – 40% poniżej początku czerwca i mniej niż połowa kwietniowego szczytu 115 USD .

Rosnące wydatki wojskowe: +30% wydatków na obronę, 12% PKB

Po stronie wydatkowej obraz jest jeszcze bardziej dramatyczny:

• Wydatki wojskowe wzrosły o 30% w I kwartale 2026 r. w porównaniu z I kwartałem 2025 r., osiągając 12% PKB . Wydatki na obronę stanowią teraz prawie połowę budżetu krajowego, według analityków Niemieckiego Instytutu Spraw Międzynarodowych i Bezpieczeństwa .
• Samo Ministerstwo Finansów tłumaczyło pogłębiający się deficyt „płatnościami zaliczkowymi związanymi z eskalacją wydatków wojskowych na utrzymanie konfliktu na Ukrainie” .
• W samym marcu 2026 r. rząd zwiększył wydatki o 44% r/r (4,7 bln rubli wobec 3,25 bln) .

Efektem jest strukturalna luka fiskalna: dochody są strukturalnie zaniżone przez zdyskontowaną ropę i zachodnie limity cenowe, a wydatki są strukturalnie zawyżone przez wojnę – to niedopasowanie, które dane za sześć miesięcy potwierdzają jako nietrwałe.

Szersze obciążenia gospodarcze: Stopy procentowe, niedobory pracy i zahamowanie wzrostu

Analitycy i urzędnicy wskazują na kilka nakładających się presji, które utrudniają zamknięcie deficytu:

• Wysokie stopy procentowe: Kluczowa stopa Banku Rosji pozostaje podwyższona w walce z inflacją, wypierając prywatne kredyty i inwestycje . Carnegie Endowment zauważył, że stopy pozostaną wysokie, gdyż popyt prywatny jest „efektywnie wypierany przez państwo” .
• Niedobory siły roboczej: Wojna i emigracja spowodowały dotkliwe braki kadrowe, które Bank Finlandii określa jako „nieustanne” . Ogranicza to produkcję w sektorach pozamilitarnych i napędza inflację płacową.
• Trudne kompromisy: Minister finansów Anton Siłuanow potwierdził, że rząd przegląda budżet i rozważa cięcia poza obronnością i wydatkami socjalnymi – co sygnalizuje, że reżim zdaje sobie sprawę, iż nie może utrzymać obecnej trajektorii w nieskończoność . Komentarz Reutera określił wydatki na obronę jako „duszące budżet centralnego rządu” .
• Zahamowanie wzrostu gospodarczego: Oficjalne prognozy wzrostu na 2026 r. zostały obcięte do zaledwie 0,4%, a I kwartał przyniósł skurczenie się o 0,3% pomimo ogromnych wydatków państwowych .

Kluczowe wskaźniki w pigułce

Czynnik	Dowody
Deficyt (5,73 bln RUB / 75,4 mld USD)
Przekroczenie celu rocznego o 55%+ do kwietnia
Dochody z ropy i gazu w dół o ~45% w I kwartale
Rekordowe wolumeny eksportu, spadające wpływy
Wydatki wojskowe w górę o 30%, obecnie 12% PKB
Niedobory pracy, wysokie stopy, wolny wzrost
Rząd rozważa cięcia poza obronnością

Główna historia jest zweryfikowana: kryzys dochodowy (spadające ceny ropy i głębokie dyskonta podkopujące rekordowe wolumeny eksportu) w połączeniu z eksplozją wydatków (napędzanych przez wojsko) wybił dziurę w budżecie Rosji, która już po czterech–sześciu miesiącach jest 51–55% powyżej rocznego celu, a korekta nie jest na horyzoncie .