Uzależniający design Facebooka i Instagrama: Komisja Europejska szykuje formalne zarzuty wobec Meta

Wskazane elementy uzależniającego projektu

Choć formalne zarzuty wobec Meta są dopiero przygotowywane, KE ustaliła już ramy egzekwowania prawa w sprawie TikToka, a te same mechanizmy są przedmiotem śledztwa wobec Meta:

• Niekończące się przewijanie (infinite scroll) – ciągłe ładowanie treści, eliminujące naturalne punkty zatrzymania
• Autoodtwarzanie (autoplay) – automatyczne uruchamianie kolejnych filmów, wydłużające zaangażowanie
• Powiadomienia push – uporczywe alerty skłaniające do ponownego wejścia w aplikację
• Wysoko spersonalizowane systemy rekomendacji – algorytmiczne dobieranie treści maksymalizujące czas spędzany na platformie

Jak zauważa Biuro Analiz Parlamentu Europejskiego, sprawa TikToka była „pierwszym przypadkiem, gdy działania egzekucyjne nie koncentrowały się na nielegalnych treściach, ochronie danych czy konkurencji, ale na szkodliwej architekturze samej platformy” .

W przypadku Meta, od maja 2024 r. KE obawia się, że algorytmy i systemy platform mogą „wykorzystywać podatność nieletnich i prowadzić do uzależniających zachowań” .

Zarzucane zaniedbania: ocena ryzyka i ochrona nieletnich

29 kwietnia 2026 r. KE ogłosiła wstępne ustalenia, że Meta naruszyła DSA, nie identyfikując, nie oceniając i nie ograniczając w należyty sposób ryzyka dostępu dzieci poniżej 13. roku życia do Facebooka i Instagrama . Mimo że regulamin Meta wymaga ukończenia 13 lat, KE uznała środki weryfikacji wieku za niewystarczające .

Komisja bada również, czy Meta nie przeprowadziła odpowiednich ocen ryzyka dotyczących wpływu swoich mechanizmów na zdrowie fizyczne i psychiczne nieletnich .

Potencjalne kary

Zgodnie z DSA, za naruszenia KE może nałożyć karę w wysokości do 6% całkowitego światowego rocznego obrotu dostawcy (globalny przychód) . Dla porównania: przychód Meta w 2025 r. wyniósł około 160 mld dolarów, więc teoretyczna maksymalna kara mogłaby przekroczyć 9 mld dolarów – choć rzeczywiste kary są zwykle niższe.

Komisja może również nakazać środki naprawcze, wymuszające zmianę sposobu działania platform .

Szerszy kontekst: inne postępowania DSA wobec Meta

Dochodzenie w sprawie uzależniającego projektu jest jednym z kilku równoległych postępowań wobec Meta:

• Październik 2024 r. – KE wszczęła odrębne postępowanie dotyczące reklam wprowadzających w błąd i treści politycznych, a także braku skutecznego narzędzia monitorowania wyborów przed wyborami do Parlamentu Europejskiego .
• Październik 2025 r. (wstępne ustalenia) – KE uznała, że Meta naruszyła obowiązki przejrzystości DSA, nie zapewniając użytkownikom prostych mechanizmów zgłaszania nielegalnych treści i skutecznego odwoływania się od decyzji dotyczących moderacji .
• Wrzesień 2025 r. – Bloomberg poinformował, że Meta ma otrzymać zarzuty UE za niewystarczające usuwanie nielegalnych treści .
• Kwiecień 2026 r. – wspomniane wstępne ustalenia w sprawie ochrony nieletnich poniżej 13 lat .

Precedens TikToka

6 lutego 2026 r. KE ogłosiła wstępne ustalenia, że TikTok naruszył DSA przez swój uzależniający projekt, wymieniając te same cztery mechanizmy – niekończące się przewijanie, autoodtwarzanie, powiadomienia push i spersonalizowane rekomendacje . KE stwierdziła, że TikTok nie przeprowadził odpowiedniej oceny ryzyka dotyczącej kompulsywnego użytkowania, w tym wskaźników takich jak czas spędzany przez dzieci w nocy . To ustanowiło precedens prawny dla spodziewanych zarzutów wobec Meta.

Presja prawna w USA

Pozew czterech stanów o około 1,4 biliona dolarów – W lipcu 2026 r. Meta ujawniła, że cztery stany USA domagają się 1,4 biliona dolarów odszkodowania, oskarżając firmę o projektowanie Facebooka i Instagrama w celu uzależnienia młodych użytkowników i wprowadzanie opinii publicznej w błąd co do bezpieczeństwa. Meta nazwała tę kwotę „absurdalną” .

Werdykt ławy przysięgłych z marca 2026 r. – 25 marca 2026 r. ława przysięgłych w Los Angeles uznała Meta i Google za winne zaniedbań w projektowaniu Instagrama i YouTube z uzależniającymi funkcjami, które szkodziły młodym użytkownikom. Przyznano 6 mln dolarów odszkodowania (4,2 mln od Meta i 1,8 mln od Google), a wyrok uznaje się za precedens dla setek podobnych spraw . Meta stara się o uchylenie tego werdyktu .

Sąd Najwyższy – W maju 2026 r. Sąd Najwyższy USA odmówił rozpatrzenia apelacji Meta od pozwu Vermontu dotyczącego uzależnienia od mediów społecznościowych, pozwalając na kontynuowanie spraw na szczeblu stanowym .

Obrona Meta

Meta publicznie argumentuje, że zapewnia rozbudowane narzędzia bezpieczeństwa, w tym przypomnienia o czasie ekranowym, kontrolę rodzicielską i ustawienia treści odpowiednich do wieku na Instagramie i Facebooku. Firma twierdzi, że dużo zainwestowała w bezpieczeństwo młodzieży, a jej istniejące środki są solidne. Meta przedstawia też unijne dochodzenie jako pomijające jej dotychczasowe narzędzia i dobrowolne programy ochrony młodzieży.

Jednak wstępne ustalenia KE (kwiecień 2026 r.) wprost odrzucają adekwatność obecnych środków Meta, stwierdzając, że firma nie zidentyfikowała, nie oceniła ani nie ograniczyła ryzyka w sposób należyty, mimo własnych regulaminów i istniejących kontroli rodzicielskich . KE podkreśliła, że „mimo iż warunki Meta określają minimalny wiek na Instagramie i Facebooku na 13 lat, Komisja wstępnie uznała, że Meta nie rozwiązała w sposób odpowiedni ryzyka dostępu nieletnich poniżej 13 roku życia do jej usług” .

Uwaga: Ze względu na ograniczenia wyszukiwania, nie udało się przeprowadzić osobnego zapytania o dosłowną odpowiedź Meta dotyczącą przypomnień o czasie ekranowym i kontroli rodzicielskiej. Powyższe podsumowanie obrony Meta pochodzi z kontekstu wstępnych ustaleń KE, które te argumenty uwzględniają i odrzucają. Ostateczne zarzuty dotyczące uzależniającego projektu Meta nie zostały jeszcze formalnie ogłoszone (stan na 10 lipca 2026 r.), ale spodziewane są niebawem, po precedensie TikToka.