Iran stanowczo odrzuca deklarację szczytu NATO w Ankarze

10 lipca 2026 r. ambasada Iranu w Ankarze przekazała na piśmie formalny protest przeciwko deklaracji szczytu NATO w Ankarze, odrzucając zawarte w niej sformułowania dotyczące irańskiego programu nuklearnego i wolności żeglugi w Cieśninie Ormuz jako „bezpodstawne i politycznie motywowane” . W oświadczeniu stanowczo stwierdzono, że „NATO nie może udzielać Iranowi lekcji ani dyktować polityki w kwestii regionalnego pokoju i bezpieczeństwa” .

Co dokładnie powiedział Iran

Irańskie stanowisko opierało się na czterech głównych argumentach :

• Program nuklearny: Iran zapewnił, że jego działalność nuklearna ma wyłącznie pokojowy charakter i jako sygnatariusz Układu o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej nie przewiduje broni jądrowej w swojej doktrynie obronnej.
• Bezpieczeństwo morskie: Iran twierdzi, że odgrywa odpowiedzialną rolę w utrzymaniu bezpieczeństwa w Zatoce Perskiej i Cieśninie Ormuz, dodając, że „głównym źródłem niestabilności w regionie nie jest Iran, lecz nielegalne interwencje militarne, prowokacyjne działania i destabilizująca polityka aktorów spoza regionu”.
• Zerwana dyplomacja: W oświadczeniu wprost oskarżono USA i Izrael o wybór agresji zamiast negocjacji: „To nie Iran zbombardował stół negocjacyjny i wybrał agresję zamiast dyplomacji; to USA i izraelski reżim terroru”.
• Współudział NATO: Iran zarzucił Sojuszowi, który – według Teheranu – wspiera i ułatwia akty agresji wobec Iranu, że nie ma wiarygodności i ujawnia „podwójne standardy sojuszu”.

Co faktycznie znalazło się w deklaracji NATO

Deklaracja szczytu w Ankarze, przyjęta 8 lipca 2026 r., zawiera w paragrafie 5 konkretny passus dotyczący Iranu: „Sojusznicy ponownie podkreślają, że Iran nigdy nie może posiąść broni jądrowej, i wzywają Iran do pełnego poszanowania wolności żeglugi w Cieśninie Ormuz” . Język ten został uzgodniony na szczeblu ambasadorów przed szczytem i stanowił jednolite stanowisko wszystkich 32 państw członkowskich NATO .

Kontekst, który nadał protestowi ostrzejszy ton

Protest Iranu nie był rutynową dyplomatyczną reprymendą – nastąpił w momencie wyjątkowo napiętej sytuacji:

• Załamane zawieszenie broni: Zawieszenie broni między USA a Iranem, osiągnięte pod koniec maja 2026 r., załamało się po wymianie uderzeń z powietrza . Sekretarz generalny NATO Mark Rutte publicznie poparł wznowione amerykańskie ataki na Iran jako „absolutnie niezbędne”, twierdząc, że Iran narusza rozejm .
• Kryzys w Cieśninie Ormuz: Iran faktycznie przejął kontrolę nad cieśniną, żądając opłat za przepływ statków, podczas gdy USA nałożyły morską blokadę irańskich portów . 7 lipca Francja i Wielka Brytania zaproponowały podczas rozmów NATO z państwami Zatoki Perskiej utworzenie wielonarodowej misji morskiej w Ormuzie, ale odrzucenie tej inicjatywy przez Iran sprawiło, że postępy były mało prawdopodobne .
• Rozmowy w Dosze w martwym punkcie: Pośrednie rozmowy USA–Iran w Dosze (początek lipca 2026 r.) koncentrowały się wyłącznie na ruchu morskim i zachętach finansowych, bez postępu w kwestii nuklearnej .
• Szerszy program NATO: 36. szczyt NATO w Ankarze (7–8 lipca 2026 r.) dotyczył także długoterminowego zagrożenia ze strony Rosji, zobowiązań pomocowych dla Ukrainy i obrony kolektywnej na mocy art. 5 .

Protest Iranu był więc wyrazem chwili, w której stanowiska obu stron uległy zaostrzeniu, wysiłki na rzecz zawieszenia broni spełzły na niczym, a Cieśnina Ormuz stała się zarówno punktem kryzysowym, jak i kartą przetargową.