Cieśnina Ormuz: kruche zawieszenie broni, irańskie groźby i spór o opłaty tranzytowe

Sytuacja w Cieśninie Ormuz jest wysoce niestabilna i pełna sprzeczności. Tymczasowe porozumienie o zawieszeniu broni między USA a Iranem z połowy czerwca 2026 r. zostało poważnie nadszarpnięte, a do trwałego pokoju wciąż daleko. Poniżej szczegółowa analiza każdego aspektu sytuacji.

Status zawieszenia broni i otwarcie cieśniny

• W połowie czerwca 2026 r. podpisano 14-punktowe tymczasowe porozumienie pokojowe, które wzywało do zawieszenia broni na wszystkich frontach, zobowiązywało Iran do otwarcia Cieśniny Ormuz i USA do zniesienia morskiej blokady irańskich portów . Memorandum przewidywało, że cieśnina zostanie otwarta bez opłat przez 60 dni .
• Po podpisaniu porozumienia ruch handlowy gwałtownie wzrósł z blisko zera . Jednak rozejm został poważnie nadszarpnięty. 27 czerwca USA przeprowadziły nowe ataki po tym, jak w Ormuzie trafiono tankowiec; Iran odpowiedział rakietami i dronami na amerykańskie bazy w Kuwejcie i Bahrajnie . Według stanu na 9 lipca doszło do eksplozji w południowym Iranie, a USA przeprowadziły ataki w odpowiedzi na ataki na trzy statki handlowe .
• Kluczowe zastrzeżenie: Żadne źródło nie stwierdza wprost, że porozumienie „upadło” w połowie lipca. Dowody wskazują, że rozejm jest kruchy i wielokrotnie łamany przez obie strony, a trwające rozmowy w Katarze są opisywane jako wykazujące „pozytywne postępy” . Trwałe porozumienie nie zostało osiągnięte.

Warunki Iranu dla ponownego otwarcia

• Tymczasowe porozumienie zobowiązuje Iran do otwarcia cieśniny, a USA do zniesienia blokady morskiej .
• Ambasador Iranu w Moskwie oświadczył, że cieśnina pozostanie otwarta, ale na nowych warunkach określonych przez urzędników irańskich i omańskich, w tym opłaty tranzytowe .
• Iran wydał nowe zalecenia, wzywające statki do przestrzegania tras określonych przez Teheran podczas przepływu przez cieśninę . Minister spraw zagranicznych Araghchi ostrzegł, że jakakolwiek próba ominięcia uzgodnionych tras „zwiększy napięcia” .

Ostrzeżenia IRGC przed „druzgocącą odpowiedzią”

• Marynarka IRGC ogłosiła, że jakiekolwiek okręty wojenne zbliżające się do Cieśniny Ormuz zostaną uznane za naruszenie zawieszenia broni i spotkają się z „silną i stanowczą odpowiedzią” .
• Wysoki rangą przedstawiciel wojskowy Iranu ostrzegł USA i Izrael, że mogą one stanąć w obliczu „poważnych i budzących żal konsekwencji” w przypadku naruszenia warunków .
• Te ostrzeżenia są częścią pewnego schematu: Iran wielokrotnie groził odwetem za jakiekolwiek amerykańskie ataki lub naruszenia i realizował te groźby, atakując rakietami i dronami amerykańskie obiekty wojskowe .

Stanowisko Omanu w sprawie opłat tranzytowych

• Oman oficjalnie sprzeciwia się obowiązkowym opłatom tranzytowym. Minister spraw zagranicznych Badr bin Hamad Albusaidi oświadczył, że sułtanat nie popiera nakładania obowiązkowych opłat na statki przepływające przez cieśninę .
• Jednak Oman jest otwarty na dobrowolne opłaty za usługi morskie, środowiskowe i nawigacyjne .
• Sprzeczne doniesienia: Wiele mediów (NYT, Reuters, irański wysłannik) podaje, że Iran i Oman wspólnie forsują plan wprowadzenia opłat dla statków, pomimo sprzeciwu USA . Oman przedłożył Waszyngtonowi formalną propozycję dobrowolnych opłat za usługi, ale Iran nalega, aby płatności były obowiązkowe .
• Różnica: Oman popiera dobrowolne opłaty za usługi, ale sprzeciwia się obowiązkowym opłatom tranzytowym – Iran chce wersji obowiązkowej.

Wpływ na ruch statków

• Po czerwcowym rozejmie żegluga gwałtownie odbiła się od dna. Ruch statków przez cieśninę wzrósł ponad czterokrotnie w pierwszym tygodniu lipca w porównaniu z poprzednimi tygodniami .
• Do 6 lipca NYT odnotował „oznaki poprawy” w ruchu morskim, choć jego wolumen pozostawał znacznie niższy niż przed konfliktem .
• 8 lipca katarski tankowiec LNG był zagrożony wybuchem, a saudyjski tankowiec z ropą został uszkodzony w pobliżu cieśniny, co spowodowało podniesienie ryzyka żeglugowego do poziomu „poważnego” . To ostudziło ożywienie.

Wpływ na ceny ropy

• Ceny gwałtownie spadły po ogłoszeniu tymczasowego porozumienia w połowie czerwca. Brent spadł do około 73–82 dolarów za baryłkę, a WTI oscylował w okolicach 70 dolarów . Do końca czerwca ceny ropy wróciły do poziomów sprzed wojny .
• Jednak w miarę słabnięcia rozejmu na początku lipca, wraz z nowymi atakami na tankowce, ceny ropy ponownie wzrosły – o prawie 6% – w obawie przed ponownymi zakłóceniami dostaw .
• Analitycy ostrzegają, że rynek może być zbyt optymistyczny, a pełny powrót do przedkryzysowego poziomu dostaw ropy i gazu jest oddalony o miesiące, nawet jeśli cieśnina zostanie w pełni otwarta .