Iran ostrzega przed wyjściem z NPT. Ebrahim Rezaei łączy presję nuklearną z eskalacją wojny z USA

Jednocześnie irańskie władze nadal deklarowały, że Teheran nie dążył i nie będzie dążył do zdobycia broni jądrowej . W czerwcu 2026 roku co najmniej cztery oficjalne wypowiedzi potwierdziły jednak, że możliwość wyjścia z NPT jest aktywnie rozważana . Organizacja Arms Control Association potwierdziła, że projekt przepisów dotyczących wycofania z traktatu został przedstawiony w irańskim parlamencie .

Dlaczego NPT ma tak duże znaczenie?

NPT to międzynarodowy układ, którego celem jest ograniczenie rozprzestrzeniania broni jądrowej, promowanie pokojowego wykorzystania energii atomowej i wspieranie kontroli nad programami nuklearnymi. Wyjście z niego nie oznaczałoby automatycznie rozpoczęcia produkcji bomby ani natychmiastowego uruchomienia programu zbrojeniowego. Byłoby jednak sygnałem fundamentalnej zmiany politycznej i poważnym ciosem dla międzynarodowego systemu kontroli nuklearnej.

W irańskiej argumentacji traktat nie zapewnił ochrony przed atakami na obiekty nuklearne. Tę ocenę politycy twardej linii wykorzystują jako argument za odejściem od dotychczasowych ograniczeń i za zmianą doktryny odstraszania .

Eskalacja militarna: najważniejsze wydarzenia

Groźby dotyczące NPT nie pojawiły się w próżni. Towarzyszył im gwałtowny cykl ataków i działań odwetowych między USA a Iranem.

Koniec czerwca 2026 roku

• Siły amerykańskie zaatakowały irańskie obiekty związane z obserwacją wojskową, łącznością i obroną powietrzną. Irański Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej (IRGC) twierdził następnie, że zniszczył osiem ważnych amerykańskich obiektów w Kuwejcie i Bahrajnie .
• 27 czerwca USA przeprowadziły ataki na Iran po ataku drona na tankowiec w rejonie Cieśniny Ormuz. IRGC poinformował, że zaatakował kilka lokalizacji związanych z amerykańskimi siłami w regionie .

Początek lipca 2026 roku

• 7 lipca amerykańskie dowództwo rozpoczęło serię „potężnych ataków” na Iran. Waszyngton twierdził, że były one odpowiedzią na ataki Teheranu na trzy statki handlowe przepływające przez Cieśninę Ormuz .
• Centralne Dowództwo USA, CENTCOM, podało, że uderzenia objęły ponad 80 celów i wykorzystano w nich precyzyjną amunicję . Waszyngton odebrał także Iranowi możliwość jawnej sprzedaży ropy naftowej na światowym rynku .
• 8 lipca prezydent Donald Trump uznał trzytygodniowe zawieszenie broni za „zakończone” i zapowiedział, że Iran „zapłaci cenę” za opóźnianie negocjacji . Tego samego dnia USA przeprowadziły drugi dzień ataków na irańskie cele .
• 8–9 lipca irańska marynarka i siły powietrzno-kosmiczne IRGC przeprowadziły wspólne ataki rakietowe i dronowe na amerykańskie obiekty w Bahrajnie i Kuwejcie. IRGC twierdził, że uderzył w 85 amerykańskich obiektów . Wśród wskazywanych celów znalazły się instalacje w Juffair, dzielnicy Manamy, gdzie mieści się dowództwo 5. Floty USA .

Cieśnina Ormuz i załamanie rozmów

Cieśnina Ormuz jest kluczowym szlakiem dla transportu surowców energetycznych. Ataki na statki handlowe w tym rejonie stały się bezpośrednim pretekstem do kolejnej fali amerykańskich nalotów, a odpowiedź Iranu rozszerzyła konflikt na amerykańskie obiekty w państwach Zatoki Perskiej .

Wymiana ciosów podważyła memorandum o porozumieniu z 18 czerwca. Teheran zagroził „całkowitym wstrzymaniem” negocjacji, a Trump ogłosił, że tymczasowe zawieszenie broni jest „skończone” . W tych warunkach napięcia wokół żeglugi i dostaw ropy zwiększyły globalne ryzyko gospodarcze.

Jak łączą się groźby nuklearne i działania wojenne?

Wydarzenia z 2026 roku tworzą dwa wzajemnie wzmacniające się fronty:

1. Front polityczno-prawny: projekt ustawy i wypowiedzi Rezaeiego mają przygotować możliwość wycofania Iranu z NPT oraz odejścia od części dotychczasowych zobowiązań nuklearnych .
2. Front militarny: irańskie ataki na amerykańskie obiekty w Bahrajnie i Kuwejcie oraz działania wokół Cieśniny Ormuz są przedstawiane jako odwet i ostrzeżenie przed dalszymi uderzeniami na terytorium Iranu.
3. Sygnał strategiczny: Teheran komunikuje, że ataki na jego terytorium i obiekty nuklearne mogą doprowadzić nie tylko do dalszej eskalacji regionalnej, lecz także do zasadniczej zmiany zobowiązań dotyczących nierozprzestrzeniania broni jądrowej.

Nie oznacza to, że Iran formalnie wycofał się już z NPT ani że rozpoczął produkcję broni jądrowej. Oznacza jednak, że w warunkach rosnącej presji militarnej temat odejścia od traktatu przeszedł z poziomu okresowych gróźb do konkretnej debaty parlamentarnej. Połączenie tej debaty z atakami na Iran, odwetem w Zatoce Perskiej i upadkiem kruchego porozumienia z 18 czerwca podniosło stawkę kryzysu daleko poza sam region.