Iran atakuje tankowce w Cieśninie Ormuz – USA odpowiadają nalotami i sankcjami. Krok po kroku w eskalacji

Ataki kontynuowano 7 lipca. Katarski tankowiec LNG Al Rekayat oraz saudyjski supertankowiec Wedyan zostały trafione pociskami w cieśninie. Oba statki zostały uszkodzone, ale pozostały na powierzchni . Amerykański urzędnik określił te uderzenia jako „rażące naruszenie” niedawnego porozumienia pokojowego . Doszło do nich zaraz po wygaśnięciu tygodniowego porozumienia między USA a Iranem w sprawie wstrzymania ataków w cieśninie .

Ataki nie były odosobnionym incydentem. Przez cały 2026 rok Iran systematycznie militaryzował cieśninę – kluczowy punkt tranzytowy dla światowych dostaw ropy. Na początku marca ówczesny Najwyższy Przywódca Iranu ogłosił zamiar zablokowania cieśniny, a IRGC wydawał ostrzeżenia zabraniające przepływu, dokonywał abordaży statków i stawiał miny morskie . Incydenty z 6 i 7 lipca są najpoważniejszymi od czasu podpisania porozumienia pokojowego.

Amerykański odwet: naloty i przywrócenie sankcji (7 lipca)

Odpowiedź Stanów Zjednoczonych była szybka i stanowcza. 7 lipca USA przeprowadziły naloty na wiele lokalizacji w Iranie . Pentagon określił je jako bezpośrednią odpowiedź na irańskie ataki na trzy statki handlowe . Dowództwo Centralne USA (CENTCOM) ogłosiło, że siły amerykańskie „rozpoczęły serię znaczących uderzeń na Iran, aby wyciągnąć poważne konsekwencje” za ataki .

Jednocześnie administracja USA cofnęła zezwolenie, które umożliwiało globalną sprzedaż irańskiej ropy, co faktycznie przywróciło sankcje na eksport irańskiej ropy naftowej, które zostały złagodzone w ramach porozumienia pokojowego . Ten ruch bezpośrednio uderzył w główne źródło dochodów Iranu, sygnalizując, że droga dyplomacji jest poważnie zagrożona.

Kruche zawieszenie broni: Islamabadzkie Memorandum Uzgodnień

Porozumienie, które jest teraz zagrożone, to Islamabadzkie Memorandum Uzgodnień (MoU). Podpisane 17-18 czerwca 2026 roku przez prezydenta USA Donalda Trumpa, prezydenta Iranu Masuda Pezeszkiana oraz premiera Pakistanu Shehbaza Sharifa, 14-punktowe MoU miało na celu zakończenie 109-dniowej wojny . Głównym mediatorem był Pakistan, a Katar, Arabia Saudyjska, Turcja i Egipt pełniły rolę państw ułatwiających negocjacje .

Kluczowe postanowienia MoU zakładały zniesienie amerykańskiej blokady morskiej Iranu w zamian za ponowne otwarcie Cieśniny Ormuz przez Teheran i ochronę żeglugi handlowej . Porozumienie ustanowiło 60-dniową mapę drogową w kierunku ostatecznego porozumienia, a rozmowy uzupełniające odbyły się w Katarze i Szwajcarii . Wspólne oświadczenia Pakistanu i Kataru określiły negocjacje jako „pozytywne i konstruktywne” . Jednak MoU miało raczej zarządzać bólem konfliktu niż rozwiązać jego przyczyny, odkładając najtrudniejsze kwestie dotyczące programu nuklearnego Iranu i zniesienia sankcji na później .

Ataki z 6 i 7 lipca stanowią najpoważniejsze naruszenie od czasu podpisania MoU, stawiając całe ramy dyplomatyczne na „kruchym” gruncie .

Reakcje kluczowych mocarstw regionalnych

Arabia Saudyjska znalazła się w trudnej sytuacji. Królestwo wcześniej sprzeciwiało się amerykańskiej blokadzie Cieśniny Ormuz, obawiając się, że sprowokuje to Iran do zagrożenia kluczowych szlaków żeglugowych na Morzu Czerwonym (Bab al-Mandab) za pośrednictwem Houthich . W maju 2026 roku, w ramach znaczącego przejawu napięć amerykańsko-saudyjskich, Rijad odmówił USA dostępu do swojej przestrzeni powietrznej do operacji eskortowych . Po podpisaniu MoU Arabia Saudyjska gwałtownie zwiększyła dostawy ropy, transportując 34 miliony baryłek przez cieśninę między 17 czerwca a 2 lipca . Atak na saudyjski Wedyan czyni Królestwo bezpośrednią ofiarą wznowionych działań wojennych, potęgując jego niepokój .

Katar, kluczowy mediator MoU, również został bezpośrednio dotknięty. Jego państwowy tankowiec LNG Al Rekayat został trafiony podczas ataków 7 lipca . Mimo to katarscy urzędnicy nadal naciskali na dyplomatyczne przestrzeganie porozumienia, współpracując z Pakistanem we wspólnych oświadczeniach wzywających do deeskalacji .

Szersze implikacje gospodarcze i dyplomatyczne

• Rynki naftowe: Cieśnina Ormuz to najważniejszy na świecie punkt tranzytowy dla ropy naftowej . Iran wcześniej groził, że nie przepuści „nawet kropli ropy” . Wznowione ataki i przywrócone sankcje natychmiast zagroziły kruchemu ponownemu otwarciu szlaków dla surowca, wywierając presję na wzrost światowych cen .
• Napięcia amerykańsko-saudyjskie: Konflikt pogłębił podział między Waszyngtonem a Rijadem. Wojna osłabiła współpracę wojskową, a w raportach pojawiły się informacje, że USA rozważają zmniejszenie swojej obecności wojskowej w Królestwie .
• Przebudowa w Zatoce: przedłużający się kryzys mocno uderzył w gospodarki państw Zatoki Perskiej, prowadząc do rosnącego pragnienia deeskalacji w ramach Rady Współpracy Zatoki (GCC), nawet gdy Teheran nadal używa cieśniny jako broni politycznej .
• Wpływ humanitarny: poprzednie ataki wstrzymały już wysiłki ONZ mające na celu ewakuację marynarzy uwięzionych w cieśninie. Najnowsza eskalacja odnawia te zagrożenia dla setek marynarzy .
• Perspektywy dyplomatyczne: 60-dniowa mapa drogowa MoU jest technicznie nadal aktywna, ale ataki i amerykańskie uderzenia stanowią najpoważniejsze naruszenie tych ram. Mediatorzy nadal prowadzą rozmowy, ale zawieszenie broni jest pod silną, być może śmiertelną presją .