Rewolucja przemysłowa NATO w Ankarze: 40 mld dolarów na drony, GlobalEye zamiast AWACS i wspólna produkcja ATACMS

• Do końca 2027 r. liczba wyszkolonych operatorów dronów w siłach zbrojnych państw sojuszniczych ma wzrosnąć pięciokrotnie .
• W projekcie biorą udział: Belgia, Kanada, Dania, Finlandia, Grecja, Włochy, Luksemburg, Holandia, Norwegia, Hiszpania i inne kraje .
• Inicjatywa opiera się na wcześniejszych pracach NATO i UE nad „murem dronowym” mającym chronić granice Europy, ogłoszonych w październiku 2025 r. .

Rutte podkreślił potrzebę opłacalnych rozwiązań, stwierdzając: „Musimy znaleźć techniki przechwytywania, które będą kosztować tyle samo, co drony” .

Saab GlobalEye wybrany do zastąpienia floty AWACS

NATO formalnie ogłosiło wspólny zakup do 10 szwedzkich samolotów Saab GlobalEye – powietrznych systemów wczesnego ostrzegania i kontroli (AEW&C), które zastąpią starzejącą się flotę Boeingów E-3 Sentry (AWACS) . Kluczowe szczegóły:

• Decyzja została zasygnalizowana przez Reutera 2 lipca, który podał, że NATO wybrało szwedzki samolot zamiast oferty Boeinga – E-7 Wedgetail .
• Podczas szczytu Rutte potwierdził: „Dziś ogłaszamy wspólny zakup do 10 samolotów Saab GlobalEye” .
• Kontrakt został wstępnie przyznany przez Agencję Zaopatrzenia i Zamówień NATO (NSPA) firmom Saab i kanadyjskiemu Bombardierowi w kwietniu 2026 r., co stanowi historyczne odejście od wyłącznie amerykańskich platform obserwacyjnych . Premier Szwecji Ulf Kristersson zapowiedział, że pierwszy samolot może być gotowy do służby już w 2027 r. .

Wybór ten oznacza strategiczną porażkę Boeinga i znaczące wzmocnienie europejskiej autonomii w dziedzinie przemysłu obronnego.

Wspólna produkcja w Europie: pociski ATACMS i Patriot

Podczas Forum Przemysłu Obronnego NATO, które odbyło się na marginesie szczytu, Lockheed Martin i Rheinmetall podpisały memorandum of understanding (MOU) w sprawie wspólnej produkcji pocisków ATACMS (Army Tactical Missile Systems) w Europie . Porozumienie, wspierane przez rządy USA i Niemiec, ma na celu zaspokojenie „natychmiastowego zapotrzebowania na lokalnie produkowaną amunicję w Europie” i utworzenie pierwszego europejskiego centrum doskonałości w zakresie produkcji, integracji i dystrybucji ATACMS .

Osobno USA prowadzą rozmowy z Niemcami i innymi krajami europejskimi na temat wspólnej produkcji pocisków Raytheon AIM-120 AMRAAM oraz utworzenia w Europie centrum serwisowego dla pocisków Patriot PAC-3 produkcji Lockheed Martin . Wspólne przedsięwzięcie RTX i MBDA ma również otworzyć w Europie pierwszą fabrykę pocisków Patriot . Działania te są podyktowane ograniczeniami dostaw ze strony USA – szacuje się, że Stany Zjednoczone wykorzystały około 50% swoich zapasów PAC-3 do kwietnia 2026 r. podczas wojny z Iranem, opóźniając dostawy do Europy .

Szerszy kontekst: wydatki obronne i zdolności przemysłowe

• Łączny wzrost inwestycji: Sojusznicy mają wydać łącznie około 258 miliardów dolarów (226 miliardów euro) więcej na obronność w latach 2025 i 2026 niż w poprzednich latach .
• Zobowiązanie na rok 2026: Sojusznicy zobowiązali się do przekazania Ukrainie sprzętu wojskowego, pomocy i szkoleń o wartości 70 miliardów euro w 2026 r., z deklaracją utrzymania podobnego poziomu w 2027 r. .
• Produkcja amunicji artyleryjskiej: NATO spodziewa się, że będzie miało zdolność do produkcji około 4 milionów pocisków artyleryjskich rocznie .
• Nowy cel wydatków: Podczas szczytu w Hadze w czerwcu 2025 r. sojusznicy (z wyjątkiem Hiszpanii) zobowiązali się do inwestowania 5% PKB rocznie w wydatki obronne i związane z bezpieczeństwem do 2035 r., co stanowi wzrost w stosunku do poprzedniego celu wynoszącego 2% . Obejmuje to co najmniej 3,5% PKB na podstawowe potrzeby obronne i do 1,5% na obszary takie jak cyberbezpieczeństwo i infrastruktura .
• Europa i Kanada miały wydać dodatkowo ponad 90 miliardów dolarów tylko w 2025 r. .

Podsumowanie: od planów do kontraktów

Szczyt w Ankarze potwierdził znaczący zwrot w kierunku europejskich zakupów (GlobalEye zastępuje AWACS, europejska koprodukcja ATACMS), masową, wspólną eskalację inwestycji obronnych (dodatkowe 258 mld USD w latach 2025–2026) oraz nowy strategiczny nacisk na walkę dronową i przeciwdronową w ramach wartej 40 mld USD inicjatywy „Drone Edge”. Jak ujął to Rutte, Sojusz wszedł w „fazę wdrażania”, skoncentrowaną na kontraktach i konkretnych dostawach, a nie na „ogólnych intencjach” .