Szczyt NATO w Ankarze (7-8 lipca 2026) – przełom dla rosnącej roli Turcji w sojuszu

Główne tematy szczytu i kontekst podziału obciążeń

Główny porządek obrad NATO obejmuje kwestie zobowiązań w zakresie wydatków na obronność, podziału obciążeń, gotowości bojowej i dalszego wsparcia dla Ukrainy – tematy te zyskują na ostrości w związku z groźbami Donalda Trumpa, który zapowiadał ograniczenie liczby amerykańskich żołnierzy w Europie, a nawet wyjście USA z sojuszu .

Turecki minister obrony, Yaşar Güler, przed szczytem przyjął pojednawczy ton, twierdząc, że USA nie zamierzają opuszczać NATO i że sojusz dostosowuje się do zmieniającego się krajobrazu bezpieczeństwa . Prezydent Erdogan nazwał szczyt „najsilniejszą platformą wymiany doświadczeń” i zaapelował do sojuszników o zniesienie ograniczeń w handlu obronnym wewnątrz sojuszu .

Eksplozja tureckiego przemysłu obronnego

Turecki eksport w sektorze obronnym i lotniczym przekroczył 11 miliardów dolarów w ujęciu rocznym (dane za czerwiec 2026 r.), podczas gdy w 2020 r. wynosił zaledwie ok. 2,3 miliarda . Eksport do państw NATO wzrósł o 47,1%, osiągając 6,2 miliarda dolarów, co stanowi 57,3% całego eksportu tego sektora. To dowodzi, że Turcja staje się w sojuszu dostawcą, a nie tylko nabywcą uzbrojenia .

Silniki GE F110 do myśliwca KAAN

Administracja Trumpa formalnie poinformowała Kongres 24 czerwca 2026 r. o zamiarze zatwierdzenia sprzedaży kilkudziesięciu silników turbowentylatorowych GE F110 o łącznej wartości ponad 700 milionów dolarów. Mają one napędzać turecki myśliwiec piątej generacji KAAN . Reuters podał, że administracja forsuje tę decyzję mimo sprzeciwu części kongresmenów, co usuwa największą techniczną przeszkodę dla programu KAAN .

Możliwy powrót do programu F-35

Prezydent Erdogan wielokrotnie wzywał do przywrócenia Turcji do programu F-35, argumentując, że wzmocniłoby to bezpieczeństwo NATO . Donald Trump zasygnalizował możliwość złagodzenia napięć wokół transferu technologii obronnych, a kwestia F-35 ma być omawiana podczas jego dwustronnego spotkania z Erdoganem na marginesie szczytu . Na dzień przed szczytem nie potwierdzono jednak formalnej umowy o powrocie; analitycy pozostają sceptyczni, czy wieloletni spór uda się w pełni rozwiązać w ciągu tych kilku dni .

Zmiękczenie stanowiska Francji w sprawie SAMP/T

Francja przez lata blokowała sprzedaż Turcji francusko-włoskiego systemu obrony powietrznej SAMP/T. Źródła podają, że prezydent Macron polecił swojemu rządowi ponowne rozpatrzenie opcji wspólnej produkcji SAMP/T z Turcją po rozmowach z premier Włoch Giorgią Meloni 25 czerwca . Erdogan chce na szczycie sfinalizować tę umowę, ale negocjacje są wciąż na wczesnym etapie, a bariery związane z transferem technologii (zwłaszcza pocisków ASTER 30) nie zostały pokonane .

Trump i Erdogan – dynamika oraz amerykańska obecność w Europie

Wizyta Trumpa w Ankarze jest jego pierwszą wizytą w Turcji jako prezydenta USA i pierwszą amerykańską wizytą prezydencką w tym kraju od 2015 r. . Odbywa się w czasie szerszej amerykańskiej rewizji sił w Europie, którą Waszyngton traktuje jako impuls dla sojuszników do zwiększenia wydatków . Tureccy urzędnicy publicznie bagatelizują obawy o wyjście USA z NATO, przedstawiając szczyt jako okazję do zademonstrowania jedności sojuszu i niezbędnej roli Turcji w bezpieczeństwie Europy i Bliskiego Wschodu .