Cyfrowa wojna cieni: Rosja, Iran i Korea Północna wykorzystały kryptowaluty o wartości 154 mld dolarów do omijania sankcji

Dane Chainalysis pokazują, że w 2025 roku przez nielegalne adresy kryptowalutowe przepłynęło 154 miliardy dolarów, z czego 104 miliardy dolarów było bezpośrednio związane z podmiotami objętymi sankcjami . Stablecoiny stanowiły 84% całego wolumenu transakcji związanych z sankcjami . Stworzony przez Rosję i używany przez Koreę Północną stablecoin A7A5 powiązany z rublem obsłużył transakcje o wartości ponad 93 miliardów dolarów . Chociaż kwoty w dolarach są rekordowe, Chainalysis zauważa, że nielegalna działalność nadal stanowiła mniej niż 1% całkowitego globalnego wolumenu on-chain, co oznacza, że zdecydowana większość użycia kryptowalut pozostaje legalna .

Kryptowaluty otrzymane przez poszczególne państwa objęte sankcjami

Irański Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej (IRGC) przelał ponad 2 miliardy dolarów w kryptowalutach, aby ominąć amerykańskie sankcje i finansować tajne operacje cybernetyczne . Irańskie krajowe giełdy kryptowalut obsłużyły w 2025 roku łączny wolumen około 9,9 miliarda dolarów, z czego około 7,7 miliarda dolarów (78%) przepłynęło przez cztery największe giełdy: Nobitex, Wallex, Bitpin i Ramzinex .

Rosja była największym pojedynczym udziałowcem w nielegalnych transakcjach kryptowalutowych wśród państw objętych sankcjami, głównie ze względu na powiązanego z rublem stablecoina A7A5 . Rosyjskie ministerstwo finansów ujawniło transakcje kryptowalutowe o wartości około 50 miliardów rubli (~650 milionów dolarów) dziennie, co implikuje roczny obrót przekraczający 130 miliardów dolarów, z czego znaczna część jest związana z sankcjami .

Korea Północna finansuje szacunkowo jedną trzecią swoich dochodów rządowych za pomocą kryptowalut, w tym sponsorowanych przez państwo hackingów, ransomware i użycia tokena A7A5 . Północnokoreańskie grupy sponsorowane przez państwo, takie jak Lazarus, kontynuowały kradzieże kryptowalut na dużą skalę, aby finansować import paliwa i zakupy sprzętu wojskowego .

Jak wykorzystywano aktywa cyfrowe

Płatności za handel ropą i handel międzynarodowy

Państwa objęte sankcjami używały kryptowalut do płacenia za sprzedaż objętej sankcjami ropy i jej otrzymywania, a także do innego handlu międzynarodowego. Irańska giełda Nobitex i inne platformy ułatwiały płatności na rzecz irańskiego reżimu, pomagając mu uzyskać dostęp do globalnych rynków pomimo izolacji bankowej . Rosyjski stablecoin A7A5 został specjalnie zaprojektowany, aby ułatwić rozliczenia transgraniczne w wartości cyfrowej powiązanej z rublem, przetwarzając miliardy transakcji omijających sankcje .

Hacking sponsorowany przez państwo

Północnokoreańskie grupy hakerskie kontynuowały kradzieże kryptowalut na dużą skalę, aby finansować import paliwa i zakupy sprzętu wojskowego . IRGC wykorzystywał dochody z kryptowalut do finansowania swoich operacji wojskowych i cybernetycznych .

Infrastruktura kryptowalutowa zbudowana przez państwa objęte sankcjami

Rosja legalizująca kryptowaluty dla handlu zagranicznego (cel na 1 lipca 2026 r.) — Rosyjski rząd przedłożył Dumie Państwowej projekt ustawy legalizującej waluty cyfrowe w handlu zagranicznym, z proponowanymi nowymi wymogami mającymi wejść w życie 1 lipca 2026 r. . Duma Państwowa przyjęła ustawę w pierwszym czytaniu 21 kwietnia 2026 r. (327 z 340 głosów) . Klasyfikuje ona kryptowaluty jako własność i legalizuje ich użycie w handlu zagranicznym i płatnościach transgranicznych, utrzymując jednocześnie zakaz krajowych płatności kryptowalutami . Według stanu na koniec czerwca 2026 r. ustawa pozostawała w trakcie rozpatrywania, oczekując na kolejne czytania . Wiceprzewodniczący komisji Dumy Państwowej oświadczył, że ustawa pozwala rosyjskim firmom „płacić zagranicznym kontrahentom za pomocą kryptowalut, omijając w ten sposób ograniczenia sankcyjne” .

Duże giełdy w Iranie — Iran obsługiwał główne giełdy, w tym Nobitex (największą), Wallex, Bitpin i Ramzinex, które łącznie przetworzyły zdecydowaną większość wolumenu kryptowalut w kraju wynoszącego 9,9 miliarda dolarów .

Północnokoreański token A7A5 powiązany z rublem — Rosja stworzyła stablecoina A7A5, powiązanego z rublem i przeznaczonego do omijania sankcji. Korea Północna aktywnie używała tego tokena do przenoszenia wartości między podmiotami rosyjskimi a KRLD .

Działania egzekucyjne USA i UE

Sankcje Departamentu Skarbu USA na cztery główne irańskie giełdy

2 czerwca 2026 r. OFAC Departamentu Skarbu USA wyznaczył Nobitex, Wallex, Bitpin i Ramzinex – cztery największe irańskie giełdy aktywów cyfrowych – na mocy zarządzeń wykonawczych 13224 i 13902, w ramach „Operacji Economic Fury” . Giełdy te obsłużyły około 72–78% całego irańskiego wolumenu kryptowalut (~7,7 miliarda dolarów) . Departament Skarbu oświadczył, że sam Nobitex przetworzył ponad 50% wszystkich irańskich dochodów z aktywów cyfrowych w 2025 r. i wspierał sieć omijania sankcji Iranu . Sankcje objęły również założycieli i dyrektorów giełd .

Przejęcie irańskich aktywów kryptowalutowych przez USA

W kwietniu 2026 r. Departament Skarbu zamroził 344 miliony dolarów w kryptowalutach rzekomo powiązanych z irańskim reżimem, co sekretarz skarbu Scott Bessent określił jako najbardziej agresywną akcję egzekucyjną wobec aktywów cyfrowych w konflikcie . Firma Tether potwierdziła, że przeprowadziła zamrożenie, blokując stablecoiny USDT na dwóch adresach w blockchainie Tron . Do 30 maja 2026 r. Bessent ogłosił, że USA skumulowanie przejęły prawie 1 miliard dolarów irańskich aktywów kryptowalutowych w ramach wielu działań w ramach Operacji Economic Fury, uruchomionej w marcu 2025 r. . Bessent skomentował: „Przejęliśmy około miliarda dolarów ich kryptowalut. Po prostu bezpośrednio zabraliśmy portfele. Niektórzy z nich mogą teraz pisać i nie zdawać sobie sprawy, że ich portfel został zabrany” .

21. pakiet sankcji UE — zakaz dla 11 platform kryptowalutowych

9 czerwca 2026 r. Komisja Europejska zaproponowała 21. pakiet sankcji wobec Rosji, który po raz pierwszy obejmował zakaz transakcji na 11 platformach kryptowalutowych oskarżonych o omijanie sankcji, a także zamrożenie aktywów prawie 90 rosyjskich banków . Pakiet wprowadził również przełomowy mechanizm potencjalnego zakazu usług kryptoaktywów z całych jurysdykcji spoza UE, które obsługują platformy materialnie pomagające Rosji w omijaniu sankcji . Pakiet wymaga jednomyślnej zgody wszystkich 27 państw członkowskich UE . Szefowa unijnej dyplomacji Kaja Kallas potwierdziła, że pakiet sankcji jest skierowany przeciwko „bankom, producentom broni, handlarzom ropą, rafineriom i operatorom kryptowalut w krajach trzecich” .

Dlaczego egzekwowanie przepisów pozostaje trudne

Różne standardy regulacyjne w poszczególnych krajach tworzą fragmentaryczny globalny krajobraz egzekwowania przepisów. Kluczowe wyzwania obejmują:

• Arbitraż regulacyjny: Jurysdykcje spoza UE z luźnymi lub nieistniejącymi przepisami dotyczącymi kryptowalut obsługują platformy obsługujące podmioty objęte sankcjami, a nowy mechanizm zakazów na poziomie krajowym UE jest niesprawdzony .
• Zdecentralizowany i pseudonimowy charakter: Transakcje blockchain przekraczają granice natychmiast, a objęte sankcjami podmioty używają mikserów, monet prywatności i nowych blockchainów, które spowalniają przypisywanie i zamrażanie .
• Niedopasowanie skali: Podczas gdy 154 miliardy dolarów nielegalnego wolumenu jest rekordowe, Chainalysis zauważa, że nielegalna działalność pozostała poniżej 1% całkowitego globalnego wolumenu on-chain, co oznacza, że zdecydowana większość działalności kryptowalutowej jest legalna i trudna do kontrolowania na dużą skalę .
• Infrastruktura wspierana przez państwo: Rosja, Iran i Korea Północna zbudowały suwerenną infrastrukturę kryptowalutową (giełdy powiązane z państwem, krajowe stablecoiny, ramy prawne), która jest głęboko zintegrowana z ich systemami finansowymi, co czyni zewnętrzne egzekwowanie przepisów znacznie trudniejszym niż w przypadku nieuczciwych prywatnych podmiotów . Jak zauważyło TRM Labs, wolumeny kryptowalut w Iranie utrzymują się na poziomie około 10 miliardów dolarów rocznie pomimo ciągłego egzekwowania przepisów, co sugeruje, że dodatkowa infrastruktura giełdowa o znacznym potencjale pozostaje poza jurysdykcją USA .

Dane z 2025 r. pokazują, że państwa objęte sankcjami przeszły od eksperymentalnego użycia kryptowalut do systematycznej, państwowej integracji aktywów cyfrowych ze swoją infrastrukturą finansową. Zachodnie egzekwowanie przepisów nasiliło się w odpowiedzi, ale fragmentaryczny krajobraz regulacyjny i z natury nieograniczony charakter technologii blockchain oznaczają, że wojna cieni wokół omijania sankcji za pomocą kryptowalut prawdopodobnie nasili się w 2026 roku.