Francja przeliczyła się w grze o fundusz SAFE. Próba odcięcia Wielkiej Brytanii kosztowała Paryż 1,1 mld euro

Co się wydarzyło: plan Francji, by zamknąć drzwi przed Wielką Brytanią

Francja poparła wprowadzenie ostrych kryteriów dla funduszu SAFE, uruchomionego w maju 2025 r. w celu pozyskania 150 mld euro w postaci pożyczek gwarantowanych przez UE na wspólne europejskie projekty obronne. Kluczowa zasada, którą forsował Paryż, wymagała, by co najmniej 65% wartości projektu pochodziło z państw członkowskich UE, Norwegii lub Ukrainy, a udział podmiotów z krajów trzecich (w tym Wielkiej Brytanii) był ograniczony do 35%.

Zasady te były powszechnie postrzegane jako celowa bariera dla brytyjskich firm, jak podaje wiele doniesień powołujących się na źródła w „Financial Times”. Francja argumentowała, że fundusz powinien zachęcać rządy do „kupowania europejskich” produktów, zamiast kierować pieniądze na brytyjskie linie produkcyjne.

Odrębne negocjacje Wielkiej Brytanii w sprawie przystąpienia do SAFE zakończyły się fiaskiem w listopadzie 2025 r. Londyn nie zgodził się na wielomiliardową opłatę za wejście, której początkowo żądała UE – szacowaną nawet na 6,5 mld euro – i rozmowy upadły.

Jak plan się odwrócił: Francja traci 1,1 mld euro własnych pożyczek

Francja złożyła następnie wnioski o pożyczki z funduszu SAFE na łączną kwotę 16,2 mld euro na szereg projektów obronnych, w tym kilka zakładających współpracę produkcyjną z Wielką Brytanią. Komisja Europejska zatwierdziła jednak tylko 15,1 mld euro, co dało deficyt około 1,1 mld euro.

Trzy osoby zaznajomione ze sprawą powiedziały „Financial Times”, że różnica wynikała z tego, że niektóre projekty związane z Wielką Brytanią nie spełniły surowych kryteriów kwalifikacyjnych, których wprowadzenia domagała się sama Francja.

Kluczowe projekty, które odrzucono

• Projekty MBDA: Wspólne linie produkcyjne francusko-brytyjskiego producenta rakiet MBDA znalazły się wśród uznanych za niekwalifikowalne. Brytyjska część operacji MBDA działała na niekorzyść przy ocenie zgodności z zasadami SAFE, ograniczając możliwość finansowania transgranicznej współpracy firmy.
• Pociski manewrujące Storm Shadow/SCALP: Projekty związane z produkcją tych rakiet dalekiego zasięgu, które Wielka Brytania i Francja dostarczają już Ukrainie, również zostały dotknięte. MBDA jest producentem Storm Shadow/SCALP, a ich wspólny rozwój i produkcja odbywają się zarówno w brytyjskich, jak i francuskich zakładach.

Łańcuch przyczyn i skutków

Sedno sprawy: strategiczny samobójczy gol

Francja forsowała twarde zasady kwalifikacyjne, by trzymać brytyjskie firmy zbrojeniowe na dystans od unijnych wydatków na obronność. Te same zasady uwięziły jednak własne, powiązane projekty Francji. Ponieważ wiele francuskich programów obronnych opiera się na brytyjskich partnerach i komponentach – zwłaszcza w produkcji rakiet za pośrednictwem MBDA – restrykcje zdyskwalifikowały właśnie ten rodzaj współpracy, który Paryż planował finansować. Efekt netto: Francja straciła dostęp do około 1,1 mld euro własnych niskooprocentowanych pożyczek, przez co nie jest w stanie sfinansować kilku planowanych wspólnych projektów zbrojeniowych z Wielką Brytanią.