Jedyna rafineria w Gruzji rezygnuje z rosyjskiej ropy. Kulevi zamyka lukę w sankcjach UE

Jedyna rafineria w Gruzji zrywa z rosyjską ropą

1–2 lipca 2026 roku Black Sea Petroleum (BSP), właściciel jedynej rafinerii w Gruzji w czarnomorskim porcie Kulevi, ogłosił, że zaprzestanie przerobu rosyjskiej ropy naftowej. Od sierpnia–września 2026 roku rafineria będzie przerabiać wyłącznie ropę „pochodzenia nierosyjskiego” . Powód jest jasny: decyzja ma uchronić firmę przed objęciem unijnymi sankcjami i otworzyć jej dostęp do rynku UE, który od stycznia 2026 roku zakazuje importu produktów rafinowanych wyprodukowanych z rosyjskiej ropy .

Harmonogram i zmiana dostawców

• Natychmiastowa zmiana: BSP poinformował, że przejście na ropę spoza Rosji rozpocznie się w sierpniu–wrześniu 2026 roku .
• Alternatywne źródła: David Potskhveria, dyrektor generalny BSP, zapowiedział, że rosyjska ropa zostanie w pełni zastąpiona surowcem najpierw z Turkmenistanu, a później z Kazachstanu, co umożliwi eksport gotowych produktów do UE .
• Plany rozbudowy: BSP już zwiększa moce przerobowe w Kulevi, aby móc przerabiać ropę z Azji Środkowej. Docelowa wydajność rafinerii to 1,2 mln ton rocznie (ok. 24 tys. baryłek dziennie), z możliwością zwiększenia do 1,5 mln ton w zależności od jakości ropy .

Historia: Krótkie, ale intensywne uzależnienie od rosyjskiej ropy

Rafineria w Kulevi to nowy obiekt – pierwszy tankowiec z ropą dotarł do niej w październiku 2025 roku, a rosyjska firma Russnieft dostarczyła wtedy 105 tys. ton syberyjskiego surowca . Rafineria błyskawicznie stała się w pełni zależna od rosyjskich dostaw , a import ropy z Rosji do Gruzji wzrósł w 2025 roku do 225,3 tys. ton – dwukrotnie więcej niż rok wcześniej . W styczniu 2026 roku Gruzja wyeksportowała produkty naftowe deklarowane jako własne o wartości 56 mln dolarów – to wzrost o 3300% w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego, co bezpośrednio powiązano z produkcją rafinerii w Kulevi . Dziennikarze śledczy określili ten obiekt mianem „fabryki widmo”, która pomaga Rosji omijać sankcje .

W obliczu sankcji UE

W lutym 2026 roku UE po raz pierwszy zaproponowała objęcie sankcjami portów państw trzecich przeładowujących rosyjską ropę – w tym gruzińskiego portu Kulevi i jednego z portów w Indonezji . Kolejne pakiety sankcji UE – 19. i 20. – były wymierzone właśnie w lukę polegającą na przerabianiu rosyjskiej ropy w krajach trzecich i reeksporcie gotowych produktów do Europy. Terminal w Kulevi omal nie trafił do projektu 20. pakietu sankcyjnego . 21 stycznia 2026 roku weszło w życie unijne embargo na produkty naftowe wytworzone z rosyjskiej ropy, zamykając istotną lukę w systemie sankcji . Jak wynika z analizy KSE Institute, Kulevi było jedną z rafinerii, których pozostały eksport do UE (ok. 50 tys. baryłek dziennie od lutego do kwietnia 2026 roku) był „potencjalnie problematyczny z punktu widzenia sankcji” . Decyzja BSP była wyprzedzeniem kolejnej fali unijnych restrykcji: łatwiej było całkowicie zrezygnować z rosyjskiej ropy, niż ryzykować wpisanie na listę sankcyjną .

Wielkość przerobu w pierwszej połowie 2026 roku

BSP poinformował, że w pierwszej połowie 2026 roku rafineria w Kulevi przerobiła 650 tys. ton ropy . To około 13 tys. baryłek dziennie, co oznacza wykorzystanie mocy rafinerii w ok. 54% (nominalna wydajność to 24 tys. baryłek dziennie) . Według Argus Media, rafineria przerabiała zarówno ropę rosyjską, jak i pewne ilości azerbejdżańskiej .

Kontekst: Najpoważniejszy kryzys paliwowy w Rosji od lat

Ogłoszenie BSP pojawia się w momencie, gdy Rosja zmaga się z najpoważniejszym kryzysem paliwowym od lat, wywołanym przez ukraińskie ataki dronów:

• Ogromna utrata mocy przerobowych: Powtarzające się dalekosiężne ataki ukraińskich dronów wyłączyły z eksploatacji około jednej trzeciej mocy przerobowych rosyjskich rafinerii, drastycznie ograniczając produkcję paliw .
• Przyznanie Putina: 28 czerwca 2026 roku Władimir Putin publicznie przyznał, że Rosja boryka się z niedoborami paliw spowodowanymi ukraińskimi atakami i zapowiedział zwiększenie importu oraz przyspieszenie napraw .
• Eskalacja kryzysu latem 2026: W środku 2026 roku kryzys przybrał na sile – w wielu regionach Rosji wprowadzono racjonowanie benzyny, przed stacjami paliw ustawiały się wielogodzinne kolejki, ceny gwałtownie rosły, a rząd wprowadził zakazy eksportu .
• Tempo ataków: W kwietniu i maju 2026 roku Ukraina przeprowadziła 26 ataków na rosyjskie rafinerie – tyle samo, co w sierpniu i wrześniu 2025 roku, gdy Rosja odczuwała pierwsze poważne niedobory benzyny . Niszczycielski atak na rafinerię Kapotnia w Moskwie w czerwcu 2026 roku zapoczątkował nową fazę kampanii .
• Międzynarodowa Agencja Energetyczna ostrzegała już w październiku 2025 roku, że ataki dronów będą ograniczać przerób rosyjskich rafinerii co najmniej do połowy 2026 roku .

Znaczenie dla rosyjskiego eksportu ropy

Zamknięcie luki w sankcjach: Kulevi stało się kluczowym kanałem, przez który Rosja mogła przerabiać swoją ropę w państwie trzecim i sprzedawać gotowe produkty do Europy bez naruszania unijnego embarga na rosyjskie produkty rafinowane. Rezygnacja z rosyjskiego surowca zamyka tę drogę .

Kurczące się możliwości dla rosyjskiej ropy: Wraz z wycofaniem się Kulevi Rosja traci blisko położony czarnomorski punkt przerobu, który w ciągu sześciu miesięcy przetworzył 650 tys. ton i był przygotowany do dalszego wzrostu. Moskwa ma teraz jeszcze mniej przyjaznych portów z działającymi rafineriami gotowymi przerabiać jej ropę na potrzeby rynków zachodnich .

Cios w trudnym momencie: Utrata tego kanału eksportowo-przerobowego następuje dokładnie wtedy, gdy Rosja z powodu zniszczeń spowodowanych przez drony nie jest w stanie wyprodukować wystarczającej ilości benzyny i oleju napędowego na własne potrzeby. Każda baryłka ropy, która miała być przerobiona w Kulevi na eksport, teraz najprawdopodobniej pozostanie jako nierafinowany surowiec lub trafi do mniej dyskretnego nabywcy .

Sankcje UE działają: Przypadek Kulevi to wyraźny dowód na to, że presja unijnych sankcji przynosi zamierzony efekt – operator z państwa trzeciego wolał dostosować się do przepisów, niż ryzykować objęcie restrykcjami wtórnymi . Stwarza to precedens, który może wywrzeć presję na inne rafinerie w Turcji, Indiach i innych krajach, by również zerwały współpracę z Rosją.