Kryzys paliwowy w Rosji: Putin podpisuje ustawę, Ukraińcy niszczą rafinerie

W połowie 2026 roku Rosja – drugi co do wielkości eksporter ropy naftowej na świecie – mierzyła się z kolejkami na stacjach benzynowych, regionalną reglamentacją paliwa i bezprecedensowym przejściem od eksportera do importera. Wyzwalaczem nie była awaria rynku, ale systematyczna kampania ukraińskich dronów, która paraliżowała infrastrukturę rafineryjną kraju.

Poniżej znajduje się analiza kryzysu, reakcji legislacyjnej rządu i szerszych konsekwencji.

Ustawa podatkowa podpisana przez Putina 4 lipca 2026 roku

4 lipca 2026 r. Władimir Putin podpisał nowelizację Kodeksu podatkowego, zaprojektowaną specjalnie w celu zwiększenia podaży benzyny na rynku krajowym w obliczu pogłębiającego się kryzysu paliwowego ^R.

Ustawa wprowadziła trzy kluczowe środki:

• Zezwoliła na mieszanie benzyny ciężkiej (straight-run) z innymi komponentami w celu produkcji wysokooktanowego paliwa silnikowego, skutecznie poszerzając pulę użytecznych produktów rafineryjnych na rynek krajowy ^R.
• Wprowadziła dopłaty do importu paliw, z płatnościami powiązanymi z kosztami dostawy i cenami indyjskimi – ruch zachęcający do importu z alternatywnych szlaków dostaw ^R.
• Stymulowała dostawy benzyny na rynek krajowy, w tym paliwa produkowanego przez rosyjskie firmy w rafineriach zlokalizowanych na Białorusi ^RA.

Prawo to poprzedzał dekret Putina z października 2025 r., który przedłużył wypłaty rekompensat „damper" dla firm naftowych do maja 2026 r., zakazując zawieszania tych dopłat ^EF. Rosyjski parlament zatwierdził zmiany podatkowe 24 czerwca 2026 r. ^R.

Przyczyna kryzysu: ukraińska kampania dronów

Głównym motorem napędowym była systematyczna kampania ukraińskich ataków dronami dalekiego zasięgu na rosyjską infrastrukturę rafineryjną, która zaczęła gwałtownie eskalować w sierpniu 2025 r. ^EE.

• Skala ataków: Do końca marca 2026 r. AP odnotowało ponad 50 uderzeń ukraińskich w rafinerie, magazyny, terminale i inną infrastrukturę naftową w Rosji i na okupowanym Krymie ^AC.
• Wyeliminowane moce przerobowe: Ukraina zniszczyła lub uszkodziła instalacje przerabiające około 1 miliona baryłek ropy dziennie – około 20% całkowitych mocy rafineryjnych Rosji – stan na październik 2025 r. ^NE. Do lipca 2026 r. przerób ropy w czerwcu spadł o 25% rok do roku do 3,95 mln baryłek dziennie, najniższego poziomu od ponad dwóch dekad ^A.
• Krytyczne cele: Uderzenia dronów były wymierzone konkretnie w hydrokrakery, które są niezbędne do produkcji benzyny wysokooktanowej, co wywołało wyraźny niedobór benzyny ^RT.
• Ocena IEA: Międzynarodowa Agencja Energetyczna ostrzegła, że skutki ataków dronów będą tłumić rosyjskie przeróbki rafineryjne co najmniej do połowy 2026 r. ^EN.
• Wykorzystanie mocy: Do października 2025 r. około 40% rosyjskich mocy rafineryjnych było bezczynnych, a ukraińskie ataki dronów odpowiadały za około 70% przestojów ^W.

Szersze konsekwencje

Reglamentacja paliwa i niedobory

• Rosjanie mierzyli się z długimi kolejkami na stacjach benzynowych i reglamentacją paliwa w wielu regionach ^TF.
• Krym ogłosił stan wyjątkowy w czerwcu 2026 r. i zakazał wszelkiej sprzedaży paliw ^RW.
• Rosyjski rząd wprowadził okresowe zakazy eksportu benzyny od marca 2024 r. i zaostrzył je w latach 2025–2026 ^RWE. Do października 2025 r. zakaz eksportu został przedłużony do końca roku, a następnie do maja 2026 r. ^ET.

Przejście Rosji z eksportera w importera

• Z paraliżem krajowego przerobu i zakazami eksportu, Rosja – historycznie główny eksporter paliw – została zmuszona do rozpoczęcia importu benzyny w celu pokrycia popytu krajowego ^R. Lipcowa ustawa podatkowa z 2026 r. wyraźnie subsydiowała ten import z Indii ^R.

Skutki uboczne dla Azji Środkowej

• Kirgistan, który importuje ponad 90% swojej benzyny z Rosji, formalnie poprosił Kazachstan, Białoruś, Azerbejdżan, Uzbekistan, Turkmenistan i Rosję o awaryjne dostawy paliwa na początku lipca 2026 r. ^RRR.
• Tadżykistan i Uzbekistan były również silnie uzależnione od rosyjskiego paliwa i stanęły w obliczu zaostrzających się dostaw, gdy Moskwa przekierowała produkcję na własny rynek ^NT. Tadżykistan, który importuje prawie całe swoje paliwo, głównie z Rosji, został najmocniej dotknięty ^R.
• Kraje Azji Środkowej zaczęły poszukiwać alternatywnych źródeł importu paliw, gdy rosyjskie dostawy stały się niepewne ^TS.

Gwałtowny wzrost sprzedaży samochodów elektrycznych

• Popyt na EV gwałtownie wzrósł, gdy niedobory paliw się pogorszyły, szczególnie w czerwcu 2026 r. Dealerzy samochodowi w Moskwie zgłaszali trudności z nadążaniem za popytem na chińskie marki samochodów elektrycznych ^RNN.
• Rosatom, państwowa korporacja atomowa, odnotował 40% wzrost liczby ładowań na swoich stacjach EV, a jego dyrektor generalny prognozował dalszy wzrost ^EG.
• Ważne zastrzeżenie: Niektóre dane sugerowały, że rynek EV jest wciąż mały w liczbach bezwzględnych. Od 22 czerwca 2026 r. zarejestrowano zaledwie 231 nowych EV w ciągu tygodnia, a dyrektor agencji Autostat powiedział, że nie ma jeszcze „masowego" przejścia ^W. Wzrost był realny, ale z niskiej bazy i napędzany głównie przez chiński import ^E.