Mistrzostwa Świata w piłce nożnej 2026 zagrożone ekstremalnymi upałami. Kopuła cieplna zmienia turniej w test wytrzymałości

Kopuła cieplna nad Ameryką Północną. Mecze mundialu w strefie zagrożenia

Trwające w USA, Kanadzie i Meksyku piłkarskie Mistrzostwa Świata 2026 odbywają się w warunkach, które klimatolodzy wprost wiążą z ociepleniem wywołanym spalaniem paliw kopalnych. Pod koniec czerwca i na początku lipca nad środkową i wschodnią częścią Stanów Zjednoczonych oraz fragmentami Kanady zaciążyła rozległa kopuła cieplna, przynosząc warunki przypominające piec . Służby meteorologiczne ostrzegały, że w kilku miastach-gospodarzach temperatura może przekroczyć 43°C .

Szczególnie dramatycznie zapowiada się mecz 1/8 finału między Francją a Paragwajem w Filadelfii, zaplanowany na 4 lipca. Eksperci przewidują, że będzie to najgorętsze spotkanie całego turnieju – temperatury mogą sięgnąć 38°C, a wskaźnik cieplny (odczuwalna temperatura uwzględniająca wilgotność) może przekroczyć 43°C . Władze Filadelfii ogłosiły stan wyjątkowy i wdrożyły nadzwyczajne środki dla kibiców – dodatkowe punkty z wodą i chłodzące strefy odpoczynku .

Naukowcy z organizacji World Weather Attribution (WWA) pod kierunkiem dr. Friederike Otto stwierdzili, że zmiany klimatu spowodowane spalaniem paliw kopalnych „stworzyły warunki" dla ekstremalnego upału i wilgotności, które uczyniły mecz Paragwaju z Francją „potencjalną strefą zagrożenia" . Co więcej, analiza wykazała, że takie warunki cieplne byłyby niemal „niemożliwe" bez wpływu zmian klimatu . Według Climate Central, prawdopodobieństwo wystąpienia upału obniżającego wydolność piłkarzy podczas tego meczu wynosi 63% – i jest o 17 punktów procentowych wyższe właśnie przez zmiany klimatu .

Fala upałów zbiegła się z amerykańskim Świętem Niepodległości i 250. rocznicą podpisania Deklaracji Niepodległości, zakłócając plenerowe uroczystości i stwarzając zagrożenie dla milionów Amerykanów biorących udział zarówno w meczach, jak i w festynach . Upalna pogoda dodatkowo przeciążyła sieci energetyczne na wschodzie USA z powodu gwałtownie wzmożonego zapotrzebowania na klimatyzację .

Co czwarty mecz może przekroczyć próg bezpieczeństwa FIFPRO

Przedturniejowa analiza World Weather Attribution wykazała, że około 25% ze 104 meczów turnieju (czyli mniej więcej 26 spotkań) będzie prawdopodobnie rozgrywanych w warunkach przekraczających próg bezpieczeństwa FIFPRO wynoszący 26°C w skali WBGT (Wet Bulb Globe Temperature – łączny wskaźnik temperatury, wilgotności, wiatru i promieniowania słonecznego) . Gdy WBGT przekracza 26°C, ryzyko „poważnych chorób cieplnych" u zawodników i kibiców gwałtownie rośnie .

Recenzowane badanie opublikowane w czasopiśmie PLOS ONE wykazało, że w 14 z 16 miast-gospodarzy WBGT przekracza 28°C, a w przypadku czterech z nich próg ten jest przekraczany przez ponad połowę czasu podczas popołudniowych meczów . Z kolei Climate Central ustaliło, że zmiany klimatu zwiększyły prawdopodobieństwo upału obniżającego wydolność piłkarzy w 97 ze 104 zaplanowanych spotkań .

Obowiązkowe przerwy na nawodnienie… ale nie ma możliwości odwołania meczu

FIFA podjęła historyczną decyzję o wprowadzeniu obowiązkowych, trzyminutowych przerw na nawodnienie w każdej połowie wszystkich meczów mundialu 2026 – niezależnie od warunków pogodowych. Sędziowie przerywają grę w 22. minucie każdej połowy . Wcześniej podobne przerwy zarządzano tylko uznaniowo, gdy WBGT przekraczało 32°C .

Kluczowe jest jednak to, że FIFA nie posiada żadnego przepisu pozwalającego na przełożenie lub odwołanie meczu z powodu upału. Obowiązkowe przerwy to jedyna ochrona w trakcie meczu, niezależnie od tego, jak ekstremalne staną się warunki . Eksperci wielokrotnie ostrzegali, że same przerwy na nawodnienie są niewystarczające, by ograniczyć ryzyko .

Ostrzeżenia naukowców, związków zawodowych i trenerów

Dr. Friederike Otto z WWA: „Zmiany klimatu wywołane spalaniem paliw kopalnych stworzyły warunki do ekstremalnego upału i wilgoci, które sprawiły, że co najmniej jeden mecz mundialu znalazł się w potencjalnej strefie zagrożenia" . FIFPRO, globalny związek zawodowy piłkarzy, ponownie wyraził zaniepokojenie niebezpiecznymi upałami, powołując się na ustalenia WWA. FIFPRO argumentuje, że sport musi dostosować się do ocieplającej się planety, a obecne środki (przerwy na nawodnienie) są daleko niewystarczające .

Selekcjoner reprezentacji Francji Didier Deschamps przyznał, że ekstremalny upał może być poważnym wyzwaniem dla jego drużyny . Wielu analityków i komentatorów wzywa FIFĘ do przełożenia meczu Francja–Paragwaj na późniejszą porę, by ograniczyć ryzyko dla zdrowia .