Drony AI na froncie: Rosja i Ukraina w wyścigu o autonomiczną przewagę

Zarówno Rosja, jak i Ukraina ścigają się we wdrażaniu dronów i systemów antydronowych opartych na sztucznej inteligencji. Lata 2025-2026 wyznaczają moment przejścia od użycia eksperymentalnego do aktywnej integracji z polem walki – choć w pełni autonomiczne „maszyny zabijania” (nawigujące, wykrywające, wybierające i atakujące cele bez udziału człowieka) nie istnieją jeszcze na masową skalę .

Rosyjskie drony uderzeniowe z AI

• Październik 2024 – Minister obrony Rosji Andriej Biełousow ogłosił, że dwie jednostki wyposażone w drony sterowane AI działają już we wschodniej Ukrainie i wezwał do rozszerzenia szkoleń żołnierzy w zakresie systemów AI .
• Koniec 2024 / początek 2025 – Rosja przyspieszyła prace nad dronami dalekiego zasięgu sterowanymi światłowodami oraz w pełni autonomicznymi dronami uderzeniowymi z AI, adaptując ukraińskie innowacje .
• Czerwiec 2025 – Instytut Studiów nad Wojną (ISW) ocenił, że żadna ze stron nie wdrożyła jeszcze dronów AI/ML na masową skalę, ale rosyjscy deweloperzy ogłosili kilka nowych autonomicznych platform .
• 3 lipca 2026 – Ukraińskie źródła poinformowały, że Rosja rozpoczęła masowe wdrożenie autonomicznej wersji drona uderzeniowego Molniya wyposażonej w AI w obwodzie zaporoskim .
• Czerwiec 2026 – Rosja ogłosiła plany wdrożenia systemu wspomagania decyzji w obronie powietrznej opartego na AI do listopada 2026, aby przeciwdziałać coraz bardziej zaawansowanym ukraińskim atakom dronów .

Ukraińskie technologie AI – ofensywa i obrona przed dronami

• AI w fazie terminalnej – Ukraińskie siły używają oprogramowania AI, które pozwala dronom zablokować się na celu i autonomicznie nawigować przez ostatnie kilkaset metrów, co czyni je odpornymi na zakłócenia i trudnymi do przechwycenia .
• Grudzień 2024 – Ukraina przeprowadziła pierwszy atak przy użyciu wyłącznie dronów naziemnych i FPV, bez udziału piechoty – to skok w bezzałogowej taktyce łączonej .
• Wrzesień 2025 – Ukraińskie roje dronów AI przeprowadziły nocną misję, w której wiele dronów koordynowało moment ataku bez bezpośredniej kontroli człowieka – uznano to za pierwsze rutynowe użycie technologii roju w walce .
• Listopad 2025 – Europejska firma obronna Destinus nawiązała współpracę z Shield AI, integrując system AI Hivemind z ukraińskim pociskiem manewrującym Ruta oraz przechwytującym drony Hornet. Wdrożenie planowane od 2026 .
• 2025–2026 – Ukraina zwiększyła produkcję nowej klasy zautomatyzowanych dronów uderzeniowych z minimalnym udziałem człowieka, osiągając znaczące wskaźniki skuteczności przeciw siłom rosyjskim .
• Czerwiec 2025 – Służba Bezpieczeństwa Ukrainy (SBU) przeprowadziła Operację Spiderweb, tajny atak dronów w głąb Rosji, wymierzony w lotnictwo dalekiego zasięgu .
• Cel na 2027 – Były naczelny dowódca armii ukraińskiej Wałerij Załużny ostrzegł, że Ukraina ma około 18 miesięcy na opanowanie walki dronami AI, zanim autonomiczne systemy uczynią pole bitwy „całkowicie bezwzględnym”. Przewiduje, że do 2027 roku człowiek zostanie całkowicie lub częściowo wyłączony z procesu decyzyjnego dotyczącego użycia siły .

Szersze implikacje wyścigu zbrojeń AI

• Przyspieszenie globalnego wyścigu zbrojeń – Parlament Europejski zauważa, że wojna w Ukrainie pokazała kluczową rolę AI w wywiadzie, systemach autonomicznych i cyberoperacjach, a globalny wyścig zbrojeń AI przyspiesza, gdy Chiny, USA i Rosja inwestują w ten obszar .
• Skrócone czasy podejmowania decyzji – Systemy AI redukują decyzje, które kiedyś zajmowały dni lub godziny, do sekund, co rodzi poważne obawy o odpowiedzialność i straty wśród ludności cywilnej .
• Koszt cywilny – Analitycy z West Point i ONZ ostrzegają, że konflikt w Ukrainie działa jako „laboratorium wojenne” dla tanich, skalowalnych systemów autonomicznych, a cywile ponoszą najtragiczniejsze konsekwencje .
• Presja regulacyjna – ONZ i organizacje pozarządowe naciskają na międzynarodową regulację autonomicznych systemów śmiercionośnych (LAWS), a sekretarz generalny ONZ António Guterres nazwał to „kwestią definiującą nasze czasy” .
• Wojna o moc obliczeniową – Rada Atlantycka podkreśla, że konflikt zmienia się z utrzymywania systemów online na umożliwianie decyzji z prędkością maszyny, tworząc nową „wojnę o moc obliczeniową”, gdzie algorytmiczna kontrola nad namierzaniem staje się kluczowym wyzwaniem .
• Ryzyko proliferacji – Technologie sprawdzone w Ukrainie prawdopodobnie rozprzestrzenią się globalnie, obniżając próg dla państw i podmiotów niepaństwowych do wdrażania autonomicznych systemów ataku .