Rekordowa fala upałów w Europie w 2025 roku: 126 miliardów euro strat i nowe wyzwanie dla polityki EBC

Allianz Research przedstawiło trzecią estymację, obliczając, że fale upałów mogą obniżyć wzrost PKB Europy w 2025 roku nawet o 0,5 punktu procentowego, choć wpływ ten znacznie różnił się w poszczególnych krajach: Niemcy straciły szacunkowo 0,1 punktu procentowego, podczas gdy Hiszpania – gdzie letnie temperatury były o około 10°C wyższe od normy – poniosła stratę nawet 1,4 punktu procentowego . Dla porównania, badanie z 2021 roku dotyczące najgorszych lat upałów w Europie (2003, 2010, 2015, 2018) wykazało, że sama obniżona wydajność pracy zmniejszyła PKB o 0,3–0,5%, a w najbardziej narażonych regionach południowych przekroczyła 1% .

Wpływ na ceny żywności i inflację: kanał "klimatoflacji"

Wpływ fali upałów na ceny żywności był natychmiastowy i wymierny. Analiza EBC opublikowana w maju 2026 r. oszacowała, że letnia fala upałów z 2025 r. podniosła ceny nieprzetworzonej żywności w strefie euro o 0,4 do 0,7 punktu procentowego w horyzoncie jednego roku . Odrębna analiza, uwzględniająca szersze skutki upałów, susz i pożarów, wykazała, że inflacja cen żywności w strefie euro została prawdopodobnie podniesiona o około 1–2 punkty procentowe, i ostrzegła, że oczekiwania inflacyjne gospodarstw domowych są "szczególnie wrażliwe" na inflację cen żywności .

Skutki dla rolnictwa były dotkliwe. We Francji rekordowe temperatury zniszczyły uprawy kukurydzy i spowodowały masową śmiertelność drobiu. W całej południowej Europie wysuszone gleby i osłabiony inwentarz żywy ścisnęły łańcuchy dostaw – w Hiszpanii świnie straciły apetyt, w Wielkiej Brytanii krowy produkowały mniej mleka . Parlament Europejski odnotował w maju 2025 r., że inflacja cen żywności w UE ustabilizowała się poniżej 3%, ale jej roczna stopa wzrosła już z 2% w styczniu do 3% w marcu, podczas gdy ceny nakładów rolnych pozostają o 30% wyższe niż w 2020 r. .

Szersze obawy makroekonomiczne i dotyczące stabilności finansowej

Poza głównymi liczbami dotyczącymi PKB i inflacji, fala upałów z 2025 r. wprowadziła nowe poziomy złożoności dla decydentów w strefie euro.

Zmienność inflacji i złożoność polityki. Prezes EBC Christine Lagarde zauważyła, że ekstremalne zjawiska pogodowe zwiększają zmienność inflacji, utrudniając prognozowanie i podejmowanie decyzji przez bank centralny . Blog badawczy EBC z lipca 2025 r. podsumował, że spadek produkcji regionalnej spowodowany falą upałów jest nie tylko znaczący (około 1%), ale także długotrwały, pogłębiając się do minimum 1,5% niższego poziomu po dwóch latach .

Ryzyka dla wzrostu i inflacji pozostają 'duże, ale zrównoważone'. Olaf Sleijpen, szef holenderskiego banku centralnego, stwierdził w grudniu 2025 r., że zagrożenia zarówno dla wzrostu, jak i inflacji w strefie euro są "stosunkowo zrównoważone, ale pozostają znaczące", co wymaga od EBC zachowania elastyczności w przyszłych decyzjach politycznych .

Ekspozycja na stabilność finansową. Przegląd Stabilności Finansowej EBC z maja 2025 r. wskazał, że niepewność geopolityczna i polityczna wzrosła do już wysokiego poziomu, a wstrząsy klimatyczne zwiększają środowisko ryzyka dla banków i ubezpieczycieli .

Rozbieżne skutki regionalne powodują 'temperaturowy stres monetarny'. Badania akademickie opublikowane w 2024 r. wykazały, że duże różnice w ekspozycji na upały między północnymi i południowymi krajami strefy euro powodują znaczące rozbieżności w reakcji zmiennych makroekonomicznych na anomalie temperaturowe. Ten "temperaturowy stres monetarny" utrudnia kalibrację jednej, uniwersalnej stopy procentowej EBC, a badania przewidują, że rozbieżność ta będzie się z czasem pogłębiać .

Kluczowe zastrzeżenia

• Scenariusz 5% ryzyka dla PKB z NGFS jest prognozą poważnego, ale mało prawdopodobnego zdarzenia (tzw. tail-risk), a nie prognozą centralną. Zakłada on kumulację ekstremalnych zjawisk w ciągu pięciu lat .
• Kwoty 43 miliardów i 126 miliardów euro obejmują wszystkie ekstremalne zjawiska pogodowe (upały, susze, powodzie) w 2025 r., a nie tylko same fale upałów .
• Niektórzy analitycy, w tym prezes Banque de France Emmanuel Moulin, zauważyli, że krótkoterminowe skutki gospodarcze fal upałów mogą być "nieco niejednoznaczne" – niektóre sektory (np. turystyka, sprzęt chłodzący) mogą na nich skorzystać – podczas gdy średnioterminowe skutki są "wyraźnie" negatywne dla wzrostu .