Goldman Sachs: Prawdziwym problemem UE jest utrata udziału w rynku na rzecz Chin, a nie deficyt handlowy

To przewartościowanie ma kluczowe znaczenie, ponieważ przesuwa uwagę z możliwego do opanowania deficytu handlowego na strukturalny kryzys konkurencyjności. Chiny nie są już tylko tanim montownią; stały się bezpośrednim rywalem w sektorach zaawansowanej produkcji, od których Europa uzależniła swoje miejsca pracy i innowacje.

Utrata udziałów w rynku a deficyt handlowy

Analiza Goldman Sachs przeformułowuje napięcia gospodarcze między UE a Chinami: realnym zagrożeniem strukturalnym jest fakt, że chińskie firmy przejmują udziały w rynku, które wcześniej należały do europejskich przedsiębiorstw . Europejski Bank Centralny udokumentował ten sam trend – znaczący spadek udziału strefy euro w globalnym eksporcie, podczas gdy udział Chin stale rośnie .

Zlecony przez francuski rząd raport „Chiński walec parowy” (luty 2026) wykazał „przyspieszenie chińskiej konkurencji”, przy czym chińscy gracze zyskują udziały zarówno na rynkach europejskich, jak i w krajach trzecich, gdzie konkuruje Europa. Konkurencja ta rozszerza się na sektory przemysłowe leżące u podstaw europejskiej specjalizacji – miejsca pracy, produktywność i zaawansowaną produkcję .

Wcześniejsze modele Goldman Sachs z listopada 2025 roku szacowały, że podwyższone prognozy PKB Chin będą oznaczać 0,6% spadek realnego PKB strefy euro do 2029 roku, podczas gdy import strefy euro z Chin wzrośnie o około 0,4 punktu procentowego . Co kluczowe, Goldman zaznaczył, że jakakolwiek odpowiedź UE prawdopodobnie nie przyjmie formy amerykańskich ceł blanketowych, a raczej bardziej ukierunkowanych działań .

Szczególna podatność Niemiec

Niemcy są najbardziej poszkodowaną dużą gospodarką UE. Centre for European Reform (CER) określił tę sytuację jako „China shock 2.0”, ostrzegając, że Chiny „zjadły już dużą część lunchu niemieckiego przemysłu i szykują się do obiadu” .

Eksport niemieckich samochodów do Chin spadł o około jedną trzecią w samym 2025 roku, zmniejszając się o połowę w porównaniu ze szczytem z 2022 roku – wynika z danych Niemieckiego Instytutu Ekonomicznego (IW) . Dane Rhodium Group pokazują jeszcze gwałtowniejszy spadek o 66% w latach 2022-2025, co oznacza najniższy poziom od 2009 roku . Niemieccy producenci w kluczowych gałęziach przemysłu – motoryzacyjnym, maszynowym, chemicznym, lotniczym – są wypierani z Chin, z rynków zagranicznych, a coraz częściej także z własnego podwórka . Goldman zidentyfikował Niemcy jako jeden z krajów europejskich, które najbardziej ucierpią z powodu agresywnego chińskiego modelu eksportowego .

Dziedzictwo „Made in Germany” słabnie na chińskim rynku motoryzacyjnym. Lokalne marki EV przodują teraz pod względem technologii i przyciągają młodsze pokolenie, spychając niemieckie marki do kategorii „auta dla rodziców” . Udział w rynku niemieckich producentów samochodów w Chinach załamał się średnio o 33% w latach 2022-2025 .

Polityczny paraliż w Brukseli

CER zauważa, że UE odpowiedziała jedynie „garstką produktowych działań obronnych i wyrywkową, proeuropejską polityką przemysłową” – daleką od skoordynowanej strategii . Podczas gdy Komisja Europejska przyznała, że chińska konkurencja „staje się dotkliwa w branżach takich jak czyste technologie i pojazdy elektryczne”, jej najnowszy raport o konkurencyjności oferował więcej diagnozy niż zdecydowanych działań .

Komisarz ds. handlu Maroš Šefčovič powiedział wprost: „Chiński eksport do UE rośnie, podczas gdy nasz udział w chińskim rynku maleje. Ten trend nie jest trwały. Status quo nie wchodzi w grę” . Jednak wewnętrzne podziały między państwami członkowskimi – szczególnie między nastawionymi na wolny handel gospodarkami północy a protekcjonistycznie nastawionymi krajami południa – zablokowały jednolitą, agresywną odpowiedź.

Nadwyżka handlowa Chin z UE osiągnęła w 2025 roku 360,6 miliarda euro (411 miliardów dolarów) – co odpowiada 1 miliardowi euro dziennie i oznacza wzrost o 15% w porównaniu z poprzednim rokiem .

Ukierunkowane działania polityki handlowej: Cięcia kontyngentów na stal

Najbardziej konkretną zmianą polityki UE było ogłoszenie 30 czerwca 2026 roku szeroko zakrojonych nowych ograniczeń w imporcie stali :

• Bezcłowe kontyngenty importowe zostały obcięte do 18,3 mln ton rocznie – to 47% redukcja w porównaniu z poziomem z 2024 roku .
• Cła poza kontyngentem podwojono z 25% do 50% .
• Połowa zmniejszonego kontyngentu została zarezerwowana dla krajów, z którymi UE ma umowy o wolnym handlu, co skutecznie ogranicza Chiny i innych dostawców spoza FTA .

Środki, obowiązujące od 1 lipca 2026 roku do lipca 2031 roku, są wyraźnie zaprojektowane w celu ochrony europejskich hut i miejsc pracy przed „szkodliwym wpływem globalnych nadwyżek mocy produkcyjnych” – nadwyżek, które w przeważającej mierze pochodzą z Chin . Mechanizm wprowadza również zasady „melt and pour”, mające zapobiegać obchodzeniu ceł przez chińską stal za pośrednictwem krajów trzecich .

UE wprowadziła także nowe przepisy dotyczące handlu elektronicznego, ukierunkowane na małe paczki. Zniesiono zwolnienie z ceł ('de minimis') dla paczek o wartości poniżej 150 euro i nałożono opłatę w wysokości 3 euro na każdą małą paczkę wwożoną na jej terytorium . Działanie to celuje w kolejny kanał, którym chiński eksport (za pośrednictwem platform takich jak Temu i Shein) zalewa rynek europejski .

Podsumowanie

Przeformułowanie problemu przez Goldman Sachs – że sednem kłopotów UE jest strukturalna utrata udziałów w rynku, a nie deficyt handlowy – odzwierciedla głęboki strategiczny niepokój. Chiny nie są już tylko tanim montownią; stały się bezpośrednim konkurentem w sektorach zaawansowanej produkcji, od których Europa uzależniła miejsca pracy i innowacje. Niemcy, z ich ogromną zależnością od motoryzacji, maszyn i chemii, są kanarkiem w kopalni. Odpowiedź polityczna UE była fragmentaryczna i politycznie ograniczona – ukierunkowane cięcia kontyngentów na stal i ograniczenia w e-commerce, a nie kompleksowa strategia przemysłowa – co odzwierciedla trudność w osiągnięciu konsensusu między 27 państwami członkowskimi o rozbieżnych interesach. Ryzyko, jak ujął to CER, polega na tym, że zanim Bruksela podejmie zdecydowane działania, „Chiny mogą już zjeść obiad” .