Rząd USA ma dostać 5% OpenAI? Oto szczegóły kontrowersyjnej propozycji warta 42,6 mld dolarów

Koncepcja rozwijała się w trzech fazach:

• Początek 2025 – bezpośrednia rozmowa Altmana z Trumpem. Sam Altman po raz pierwszy przedstawił pomysł udziałów prezydentowi Trumpowi na początku 2025 r., kontynuując dyskusje z przedstawicielami administracji w kolejnych miesiącach . Osoba zaznajomiona z rozmowami ujawniła, że Altman widzi w tym hybrydę Alaska Permanent Fund (funduszu z Alaski, który wypłaca roczne dywidendy wszystkim mieszkańcom z dochodów z ropy) oraz Trump Accounts (wcześniej proponowanych kont oszczędnościowych dla dzieci) .

• 6 kwietnia 2026 – formalny dokument polityczny. OpenAI opublikowało 13-stronicowy dokument zatytułowany „Industrial Policy for the Intelligence Age: Ideas to Keep People First” . To nie była wąska propozycja korporacyjna – wzywała do szeroko zakrojonych reform gospodarczych, w tym Funduszu Bogactwa Narodowego zasilanego darowiznami udziałów od firm AI, podatków od robotów, czterodniowego tygodnia pracy, automatycznych mechanizmów bezpieczeństwa socjalnego i podwyżki podatków od firm . Dokument opisywał fundusz jako „fundusz majątkowy dla epoki AI” .

• Czerwiec–lipiec 2026 – potwierdzenie publiczne i wartość 5%. Trump publicznie potwierdził 5 czerwca 2026 r., że administracja prowadzi rozmowy o bezpośrednich udziałach w czołowych firmach AI, w tym OpenAI, Anthropic i xAI . Do 2 lipca „Financial Times” podał, że OpenAI formalnie zaproponowało konkretną wartość 5% / 42,6 mld dolarów .

Dynamika polityczna i podziały w administracji

Propozycja stworzyła niezwykły sojusz ponad podziałami, ale też głębokie wewnętrzne tarcia:

• Zbieżność ponadpartyjna – ale z bardzo różnymi liczbami. Senator Bernie Sanders (I-VT) zaproponował, aby rząd przejął 50% udziałów w firmach AI, również w celu zasilenia funduszu majątku publicznego . Altman spotkał się z Sandersem wkrótce po ogłoszeniu tej propozycji . Trump właściwie poparł populistyczną logikę udziałów rządowych, mówiąc, że USA „mogą wziąć bezpośrednie udziały kapitałowe” w gigantach AI – ale źródła w branży i administracji mówią o zakresie 1–5%, znacznie poniżej propozycji Sandersa wynoszącej 50% . „Vox” opisał to jako „dziwny flirt Trumpa z socjalizmem AI” .

• MAGA kontra frakcje pro-technologiczne. „Fortune” donosił, że „MAGA nienawidzi AI”, ale niektórzy konserwatywni populiści postrzegają fundusze majątku publicznego jako sposób na skierowanie zysków z AI do klasy robotniczej, podczas gdy wolnorynkowe frakcje w administracji sprzeciwiają się jakiejkolwiek własności państwowej prywatnych firm . Dobrowolna, oparta na darowiznach struktura została zaprojektowana specjalnie po to, by zadowolić obie strony – unika nacjonalizacji, jednocześnie dając społeczeństwu bezpośredni udział .

• Strategiczny motyw Altmana. Oferta udziałów jest powszechnie postrzegana jako ruch mający na celu złagodzenie narastającej presji politycznej w Waszyngtonie i umocnienie relacji z administracją Trumpa, podczas gdy OpenAI przechodzi gigantyczną restrukturyzację i boryka się z kontrolą regulacyjną .

Przeszkody prawne, strukturalne i związane z IPO

Kilka poważnych przeszkód może uniemożliwić realizację umowy:

• Niedokończona restrukturyzacja OpenAI. W 2025 r. OpenAI przekształciło się ze struktury non-profit kontrolującej spółkę z ograniczonym zyskiem w Public Benefit Corporation (PBC) – ale spółka-matka non-profit nadal zachowuje znaczną kontrolę (według niektórych raportów około 26% udziałów) . Konwersja wymagała szeroko zakrojonych negocjacji z prokuratorami generalnymi Delaware i Kalifornii w sprawie uczciwej wyceny majątku charytatywnego organizacji non-profit . Elon Musk pozwał, by zablokować restrukturyzację, i poprosił prokuratorów generalnych stanów o wystawienie na aukcję znacznej części biznesu .

• Udziały samego Altmana pozostają nieuregulowane. Po zakończeniu konwersji PBC, osobisty pakiet udziałów Altmana został określony jako „do ustalenia” – co stanowi poważną niepewność w zakresie ładu korporacyjnego . Nie jest jasne, w jaki sposób 5% udziałów rządu miałoby współgrać z tą nierozwiązaną strukturą własności.

• Brak IPO w najbliższej perspektywie. Według stanu na listopad 2025 r., dyrektor finansowa OpenAI Sarah Friar stanowczo stwierdziła, że „IPO nie jest obecnie w planach” . Chociaż firma przygotowała grunt pod potencjalne przyszłe IPO, które mogłoby wycenić ją nawet na bilion dolarów, termin jest wysoce niepewny . Bez publicznie notowanych akcji mechanika darowania, wyceny i ewentualnej likwidacji 5% pakietu jest znacznie bardziej skomplikowana .

• Spory o wycenę. Kwota 42,6 mld dolarów opiera się na wycenie z ostatniej rundy finansowania OpenAI, ale zespół prawny Muska argumentuje, że majątek charytatywny organizacji non-profit powinien być wyceniony znacznie wyżej, a dla tych udziałów nie ma ustalonej ceny rynkowej . Jeśli rząd otrzyma akcje, a IPO nigdy nie nastąpi lub zostanie opóźnione na czas nieokreślony, „Fundusz Bogactwa Narodowego” może posiadać niepłynny składnik aktywów o wysoce niepewnej wartości.

• Uprawnienia prawne do posiadania udziałów. Nie jest jasne, czy rząd federalny ma ustawowe uprawnienia do posiadania udziałów w prywatnej firmie AI w celu dystrybucji dywidend wśród obywateli. Na szczeblu federalnym nie istnieją żadne ramy amerykańskiego funduszu majątkowego – w przeciwieństwie do stanowego funduszu stałego Alaski – a Kongres prawdopodobnie musiałby uchwalić odpowiednie przepisy .

• Kontrola regulacyjna i antymonopolowa. OpenAI stoi w obliczu aktywnych dochodzeń ze strony FTC i prokuratorów generalnych stanów w sprawie jego restrukturyzacji, partnerstwa z Microsoftem oraz tego, czy konwersja prawidłowo wyceniła charytatywną misję organizacji non-profit . Włączenie do tego miksu udziałów rządowych rodzi nowe pytania dotyczące konfliktu interesów i kwestii antymonopolowych – rząd byłby jednocześnie regulatorem, potencjalnym inwestorem i beneficjentem darowanych udziałów .

Podsumowanie

Propozycja jest najbardziej konkretną wersją długoletniego pomysłu Altmana, aby dać Amerykanom bezpośredni udział w dobrobycie płynącym z AI. Wzbudziła rzadkie ponadpartyjne zainteresowanie, ale także głębokie podziały co do wielkości udziału (1-5% vs 50%), struktury (dobrowolna darowizna vs. przymusowa własność) i tego, czy rząd federalny ma w ogóle narzędzia prawne do posiadania i dystrybucji udziałów w spółkach. Nierozwiązana restrukturyzacja OpenAI, niepewny harmonogram IPO, trwające spory sądowe i brak ram prawnych dla amerykańskiego funduszu majątkowego sprawiają, że transakcja jest daleka od pewności.