Europa na krawędzi chipowego kryzysu? Kluczowe wnioski z raportów UE i plan naprawczy Komisji

Działania Komisji Europejskiej

1. Chips Act 2.0 (propozycja z czerwca 2026)

Komisja zaproponowała Chips Act 2.0 27 maja 2026 r. w ramach szerszego „pakietu suwerenności technologicznej”, zastępującego pierwotny Chips Act z 2023 r. . Jego główne założenia:

• Produkcja zaawansowanych i głównego nurtu chipów. Akt bezpośrednio odpowiada na brak w UE zdolności do produkcji zaawansowanych półprzewodników (poniżej 5 nm) i ma na celu wsparcie zarówno chipów najnowszej generacji, jak i „głównego nurtu”, w których UE ma przewagę konkurencyjną .
• Projekty suwerenne i strategiczne. Tworzy instrumenty typu IPCEI (Ważne Projekty Wspólnego Europejskiego Zainteresowania) dla suwerennej i zaawansowanej produkcji, projektowania i odporności łańcucha dostaw – priorytetowo traktowane poprzez skoordynowane inwestycje publiczno-prywatne .
• Stymulowanie popytu i monitorowanie rynku. Po raz pierwszy UE będzie aktywnie pracować nad zwiększeniem popytu na chipy produkowane w Europie i usprawni monitorowanie rynków półprzewodników, aby wcześniej wykrywać niedobory .
• Uproszczone ramy regulacyjne. Akt ma na celu usprawnienie zasad pomocy państwa, przyspieszenie wydawania pozwoleń i ograniczenie barier biurokratycznych .
• Linie pilotażowe i skalowanie B+R. Inicjatywa „Chips for Europe Initiative 2.0” wspiera linie pilotażowe do produkcji, testowania i walidacji, aby zniwelować lukę między laboratorium a fabryką, obejmując zaawansowane technologie, takie jak chipy neuromorficzne, fotonika zintegrowana, grafen i materiały 2D .
• Szkolenia i energia. Działaniom towarzyszą programy szkoleniowe dla pracowników i wysiłki na rzecz poprawy dostępu do niedrogiej energii dla fabryk .

2. Deklaracja Pax Silica (podpisana 25 czerwca 2026)

Komisja Europejska podpisała Deklarację Pax Silica w imieniu UE 25 czerwca 2026 r., dołączając do amerykańskiej inicjatywy strategicznej skoncentrowanej na zabezpieczeniu łańcuchów dostaw AI i półprzewodników .

• Multilateralna sieć zaufania. Pax Silica to inicjatywa zapoczątkowana przez Departament Stanu USA w grudniu 2025 r. Sygnatariusze – obecnie USA, Japonia, Korea Południowa, Singapur, Holandia, Niemcy, Grecja i UE – koordynują działania na rzecz zaufanych łańcuchów dostaw .
• Przeciwdziałanie chińskiej presji. Inicjatywa wyraźnie ma na celu zmniejszenie zbiorowej zależności od Chin w zakresie metali ziem rzadkich, minerałów krytycznych i kluczowych procesów produkcyjnych, a także koordynację kontroli eksportu zaawansowanych technologii chipowych .
• Zabezpieczenie geopolityczne przed ryzykiem w Cieśninie Tajwańskiej. Poprzez dywersyfikację łańcuchów dostaw w ramach zaufanego bloku sojuszników, Pax Silica zmniejsza katastrofalne ryzyko związane z dominacją Tajwanu w zaawansowanej produkcji chipów .
• Debata o autonomii regulacyjnej. Przystąpienie UE poprzedziły tygodnie wewnętrznych dyskusji, ponieważ niektóre państwa członkowskie i eurodeputowani obawiali się, że Pax Silica może ograniczyć autonomię regulacyjną UE (np. w zakresie stanowienia prawa o AI i zasad transferu technologii). Komisja uznała, że korzyści dla bezpieczeństwa przeważają nad tymi obawami .

3. Inne uzupełniające działania

• Symulacja kryzysowa i monitoring. W listopadzie 2025 r. Komisja przeprowadziła pełnoskalowe ćwiczenie symulacyjne zakłóceń w łańcuchu dostaw półprzewodników, aby przetestować skoordynowaną reakcję kryzysową w ramach Chips Act .
• Sojusz na rzecz Procesorów i Technologii Półprzewodnikowych. W ramach jego struktur wdrażane są cele Chips Act .
• Dialog wdrożeniowy. Na początku 2026 r. uruchomiono dialog z zainteresowanymi stronami, aby włączyć opinie branży do nowelizacji Chips Act 2.0 .

Podsumowanie

Unijne raporty diagnostyczne malują obraz głębokiego uzależnienia strukturalnego od niewielkiej liczby podmiotów spoza UE – przy czym ryzyko związane z Cieśniną Tajwańską jest pojedynczym najpoważniejszym zagrożeniem. Odpowiedź polityczna to strategia dwutorowa: budowanie wewnętrznych zdolności poprzez Chips Act 2.0 (dotacje, uproszczone zasady, linie pilotażowe, szkolenia) oraz budowanie zewnętrznych sojuszy poprzez Pax Silica (multilateralna sieć zaufanych łańcuchów dostaw, koordynacja kontroli eksportu, dywersyfikacja minerałów krytycznych). Niemniej jednak Raport Specjalny ETO 12/2025 ostrzega, że nawet połączone wysiłki mogą nie wystarczyć do osiągnięcia unijnego celu na 2030 r. bez pilnych korekt („reality check”) i znacznego zwiększenia inwestycji .