Fotonika krzemowa na rozdrożu: Badanie CORNERSTONE ujawnia lukę infrastrukturalną hamującą rozwój branży wartej 46,5 miliarda dolarów

Fotonika krzemowa – integracja komponentów optycznych z krzemowymi układami scalonymi – jest powszechnie uznawana za technologię przełomową dla energooszczędnych centrów danych, sztucznej inteligencji i komunikacji o wysokiej przepustowości. Jednak najnowsze badanie rynkowe z 2026 roku, opublikowane przez centrum innowacji CORNERSTONE Photonics Innovation Centre, ujawnia, że sektor ten utknął w martwym punkcie z powodu problemu, który ma niewiele wspólnego z innowacyjnością: powszechnego braku infrastruktury do skalowania produkcji.

Zlecone przez CORNERSTONE i przeprowadzone przez OnePoll badanie objęło 500 decydentów zaangażowanych w rozwój lub wdrażanie chipów fotoniki krzemowej w Wielkiej Brytanii, USA, Holandii, Niemczech i Hiszpanii . Główny wniosek: 66% respondentów twierdzi, że dostęp do produkcji jest główną barierą komercjalizacji, a 59% uważa, że ich kraj nie ma infrastruktury niezbędnej do przejścia od badań do wdrożeń komercyjnych .

Fotonika krzemowa ma szansę stać się branżą wartą 46,5 miliarda dolarów do 2035 roku , ale bez ukierunkowanych inwestycji w linie pilotażowe i ścieżki skalowania, ten wzrost jest zagrożony. Niniejszy artykuł analizuje bariery zidentyfikowane w badaniu CORNERSTONE, implikacje finansowe dla sektora oraz możliwości polityczne – w szczególności EU Chips Act 2.0 – które mogą pomóc fotonicznej krzemowej przekroczyć to, co branża nazywa „doliną śmierci”.

Główna bariera: to nie innowacja, to infrastruktura

Jednym z najbardziej uderzających wniosków z badań CORNERSTONE jest to, że wąskie gardło sektora się przesunęło. Europejski deep tech generalnie nie cierpi na brak grantów czy funduszy na wczesne etapy badań – problem polega na przełożeniu tych badań na produkcję przemysłową. Europejska mapa drogowa fotoniki (EU Photonics Roadmap), opublikowana tuż przed badaniem CORNERSTONE w czerwcu 2026 roku, ujęła to wprost: „Wyzwaniem nie są innowacje – to przejście od nauki do przemysłu” .

Dane CORNERSTONE to potwierdzają. We wszystkich pięciu badanych rynkach firmy potrafią tworzyć prototypy, ale nie potrafią ich skalować. Badanie wykazało, że dwie trzecie firm nie jest w stanie przenieść badawczego chipu na linię produkcyjną, aby go przeskalować . Ta luka w dostępie do produkcji jest najbardziej dotkliwa dla młodych firm i MŚP, które nie mają kapitału na budowę własnych zakładów produkcyjnych.

Część badania dotycząca Wielkiej Brytanii – która objęła 100 krajowych decydentów – wykazała, że 76% brytyjskich respondentów uważa, że lepsza krajowa infrastruktura do skalowania przyspieszyłaby wzrost ich firm, a 74% twierdzi, że brytyjska linia pilotażowa przyspieszyłaby innowacje . Bariery handlowe pogłębiają problem: 32% brytyjskich respondentów zgłosiło, że odczuwa skutki ceł na produkcję za granicą, co dodatkowo napędza popyt na krajowe możliwości w zakresie fotoniki krzemowej .

Konsekwencje finansowe: rynek wart 46,5 miliarda dolarów jest zagrożony

Stawka ekonomiczna jest wysoka. CORNERSTONE prognozuje, że globalny rynek fotoniki krzemowej osiągnie 46,5 miliarda dolarów do 2035 roku . Sam brytyjski sektor fotoniki jest wart 18,5 miliarda funtów i zatrudnia mniej więcej tyle samo osób, co brytyjski przemysł motoryzacyjny – dwukrotnie więcej niż przemysł farmaceutyczny, stalowy czy chemiczny .

Ryzyko polega na tym, że bez infrastruktury do skalowania, znaczna część tej wartości zostanie przechwycona gdzie indziej. Dowody polityczne z UE wskazują, że zdolność Europy do czerpania korzyści z rynku półprzewodników zależy od wzmocnienia badań, innowacji, umiejętności, projektowania, produkcji i odporności łańcucha dostaw w całym ekosystemie .

Europejski Trybunał Obrachunkowy już zwrócił uwagę na pilność sytuacji. W specjalnym sprawozdaniu z czerwca 2026 roku Trybunał zalecił Komisji Europejskiej „pilne przeprowadzenie weryfikacji rzeczywistości strategii Chips Act” i podjęcie krótkoterminowych działań naprawczych we współpracy z państwami członkowskimi i przemysłem .

Szanse polityczne: Jak EU Chips Act 2.0 może pomóc

Badanie CORNERSTONE pojawia się w kluczowym momencie dla europejskiej polityki półprzewodnikowej. W czerwcu 2026 roku Komisja Europejska zaproponowała EU Chips Act 2.0, rozwijając oryginalne ustawodawstwo z 2023 roku. Nowe ramy mają na celu wzmocnienie europejskiego przemysłu półprzewodnikowego, zmniejszenie strategicznych zależności, zwiększenie popytu na chipy oraz wsparcie projektowania i produkcji zaawansowanych i głównego nurtu chipów w UE .

Kilka elementów Chips Act 2.0 bezpośrednio odpowiada barierom zidentyfikowanym w badaniu CORNERSTONE:

Infrastruktura linii pilotażowych

Oryginalny Chips Act zawierał „Filar 1” skupiający się na infrastrukturze badawczej w ramach inicjatywy Chips for Europe. Wkład interesariuszy Rady UE, opublikowany w czerwcu 2026 roku, wzywał do rozszerzenia infrastruktury linii pilotażowych i jaśniejszych ścieżek od badań do produkcji przemysłowej na różnych poziomach gotowości technologicznej . Nowy Chips Act 2.0 odpowiada na to, kładąc nacisk na szybszą industrializację linii pilotażowych i przekształcanie udanych pilotażowych zakładów produkcyjnych w komercyjnie opłacalne możliwości .

Wsparcie łańcucha wartości wykraczające poza produkcję front-end

Częstą krytyką oryginalnego Chips Act było jego skupienie na produkcji chipów na etapie front-end. Interesariusze powiedzieli Radzie, że zakres musi zostać rozszerzony na cały łańcuch wartości elektroniki, w tym produkcję back-end, pakowanie i płytki drukowane . Propozycja Chips 2.0 wydaje się to uwzględniać, włączając zintegrowaną fotonikę, technologie kwantowe i AI/neuromorficzne do zakresu swojej platformy projektowej .

Komercjalizacja i wchłanianie rynku

Dialog wdrożeniowy w marcu 2026 roku z wiceprzewodniczącą wykonawczą Komisji Henną Virkkunen podkreślił, że Europa potrzebuje bardziej kompleksowej polityki przemysłowej w zakresie półprzewodników, która łączy wsparcie produkcyjne z silniejszymi środkami na rzecz projektowania chipów, skalowania i wchłaniania rynku . SEMI Europe powtórzyło to, zalecając rewizję definicji „first-of-a-kind”, aby lepiej odzwierciedlała pełny zakres łańcucha wartości półprzewodników .

Kontekst polityczny w Wielkiej Brytanii

Chociaż badanie CORNERSTONE obejmuje pięć krajów, brytyjskie wyniki są szczególnie godne uwagi ze względu na pozycję kraju poza ramami unijnego Chips Act. University of Southampton – które jest gospodarzem CORNERSTONE – złożyło odpowiedź do brytyjskiego parlamentu, nazywając fotonikę krzemową „komercyjnie istotną” i podkreślając jej zalety: efektywność energetyczną kluczową dla przyszłych sieci telekomunikacyjnych, centrów danych i AI oraz wsparcie dla łączy o bardzo wysokiej przepustowości .

Brytyjski sektor fotoniki ma mocne fundamenty: Wielka Brytania przewodzi w Europie w innowacjach fotonicznych, zajmując trzecie miejsce na świecie za USA i Chinami . Jednak dane z badania sugerują, że bez inwestycji w krajową linię pilotażową Wielka Brytania ryzykuje utratę przewagi konkurencyjnej. Wezwanie do stworzenia brytyjskiej linii pilotażowej fotoniki krzemowej jest obecnie głównym zaleceniem politycznym centrum CORNERSTONE .

Dlaczego fotonika krzemowa ma znaczenie dla AI i sprzętu kwantowego

Fotonika krzemowa to nie tylko szybszy internet. Coraz częściej pozycjonuje się ją jako technologię fundamentalną dla następnej generacji komputerów. Odpowiedź polityczna University of Southampton przedstawia fotonikę krzemową jako umożliwiającą tworzenie energooszczędnych urządzeń kluczowych dla przyszłych sieci telekomunikacyjnych, centrów danych i AI . Dyrektor CORNERSTONE, profesor Graham Reed, powiedział TechRadar Pro, że fotonika krzemowa „rozwiąże krytyczne wyzwania AI” i podkreślił potrzebę krajowej linii pilotażowej .

Zdolność tej technologii do zapewnienia łączy o wysokiej przepustowości i niskim opóźnieniu czyni ją niezbędną do skalowania infrastruktury AI – gdzie zużycie energii w centrach danych stało się krytycznym ograniczeniem. Zintegrowana fotonika może znacznie zmniejszyć zużycie energii w centrach danych, jednocześnie przyspieszając edge AI .

Droga naprzód: od badań do rzeczywistości przemysłowej

Bariera	Dowody	Reakcja polityczna
Dostęp do produkcji i skalowania	66% wskazuje dostęp do produkcji jako główną barierę; 59% twierdzi, że ich kraj nie ma infrastruktury do skalowania	Rozszerzona infrastruktura linii pilotażowych w ramach Chips Act 2.0
Strategiczna zależność od produkcji zagranicznej	32% brytyjskich firm odczuwa skutki ceł; silne poparcie (76%) dla krajowego skalowania	Inwestycje w krajowe zdolności; zmniejszenie zależności zewnętrznych w ramach Chips Act 2.0
Fragmentaryczne wsparcie łańcucha wartości	Interesariusze wzywają do szerszego wsparcia dla całego łańcucha wartości elektroniki, nie tylko produkcji front-end	Zmieniona definicja FOAK; włączenie fotoniki, technologii kwantowych i AI do Chips for Europe Initiative 2.0
Słaba polityka przemysłowa	Uczestnicy dialogu wzywają do bardziej kompleksowej polityki przemysłowej w zakresie półprzewodników	Połączenie inwestycji produkcyjnych z działaniami na rzecz umiejętności, popytu, innowacji i komercjalizacji
Luka między badaniami a rynkiem	Mapa drogowa fotoniki UE: „Wyzwaniem nie są innowacje – to przejście od nauki do przemysłu”	Jaśniejsze ścieżki od badań przez linie pilotażowe do wdrożeń przemysłowych

Główny wniosek z badania CORNERSTONE i towarzyszących mu dowodów politycznych jest jednoznaczny: komercjalizacja fotoniki krzemowej w dużej mierze zależy od dostępu do produkcji, zdolności linii pilotażowych i ścieżek od badań do przemysłu – a nie tylko od wczesnych stadiów działalności badawczej . Chips Act 2.0 i związane z nim dyskusje polityczne UE są w stanie wypełnić te luki, ale okno możliwości jest otwarte – i może nie pozostać otwarte długo. Jak ostrzegł Europejski Trybunał Obrachunkowy, potrzebne są pilne weryfikacje rzeczywistości i działania naprawcze .