Francuska ustawa anty-fast fashion: kary 10 euro, zakaz reklamy i spór z Brukselą

29 czerwca 2026 roku francuski parlament definitywnie przyjął przełomową ustawę wymierzoną w „ultraszybką modę” (mode ultra-express). To finał trwającej dwa i pół roku ścieżki legislacyjnej, która dwukrotnie utknęła w martwym punkcie i przetrwała bezpośrednią konfrontację z Komisją Europejską . Ustawa wprowadza rosnące kary finansowe, zakaz reklamy dla kwalifikujących się firm oraz zakazuje promowania ich przez influencerów online . Jej długoterminowa wykonalność pozostaje jednak niepewna, ponieważ Komisja Europejska formalnie uznała ustawę za niezgodną z unijnymi regułami jednolitego rynku .

Co przewiduje ustawa: definicja, kary i zakaz reklamy

Definicja „ultraszybkiej mody”. Ustawa definiuje „ultraszybką modę” (mode ultra-express) za pomocą dwóch łącznych kryteriów: dużej liczby nowych produktów włókienniczych wprowadzanych na rynek francuski oraz niskiej zachęty do naprawy, mierzonej stosunkiem ceny produktu do kosztu jego naprawy . Definicja ta jest zgodna z niedawno przyjętą unijną dyrektywą ramową w sprawie odpadów . Konkretne progi liczbowe – np. liczba nowych produktów wprowadzanych dziennie – zostaną określone w późniejszym dekrecie rządowym .

Rosnące kary finansowe. Podstawowym mechanizmem egzekwowania jest eko-kontrybucja na każdy produkt nakładana na firmy spełniające definicję. Kary w 2026 roku są stosunkowo niskie – od 0,25 do 6 euro za produkt – i mają wzrosnąć do 10 euro za produkt do 2030 roku . Kara jest ograniczona do 50% ceny produktu przed opodatkowaniem . Warto podkreślić, że wiele wiarygodnych źródeł, w tym Reuters, Hindustan Times i Le Monde, konsekwentnie podaje limit na 2030 rok w wysokości 10 euro za sztukę. Kwota 20 euro za sztukę, która pojawiła się we wcześniejszych poprawkach, nie występuje w wiarygodnych doniesieniach dotyczących ostatecznie przyjętego tekstu . Jedno ze źródeł, FashionNetwork, informuje, że rządowa poprawka „mogłaby osiągnąć nawet 20 euro za sztukę do 2030 roku”, ale wydaje się to dotyczyć wersji projektu przed ostatecznym kompromisem . Limit w ostatecznej ustawie wynosi 10 euro za sztukę.

Zakaz reklamy i promowania przez influencerów. Ustawa wprowadza całkowity zakaz reklamy firm z kategorii ultraszybkiej mody we wszystkich kanałach tradycyjnych i cyfrowych. Zabrania również influencerom internetowym promowania tych firm . Środek ten ma na celu wyeliminowanie silnika marketingowego napędzającego model sprzedaży wysokowolumenowej w segmencie ultraszybkiej mody.

Krytyka: ustawa, która oszczędza europejskich sprzedawców

Ustawa spotkała się z ostrą krytyką ze względu na wąski zakres. Krytycy twierdzą, że dwa prawne kryteria – wolumen produktów i wskaźnik kosztów naprawy – są w praktyce skalibrowane tak, aby wykluczyć europejskich sprzedawców szybkiej mody, celując jednocześnie w platformy będące własnością azjatycką.

• Europejscy sprzedawcy w dużej mierze wykluczeni: Marki takie jak Zara (Inditex) i Kiabi wprowadzają mniej nowych produktów w sezonie i mają wyższe wskaźniki ceny do kosztów naprawy, co oznacza, że nie spełniają definicji „ultraszybkiej mody” na mocy ustawy .
• System dwupoziomowy: Obserwatorzy branży i francuscy parlamentarzyści zauważają, że ustawa tworzy dwupoziomowy system regulacyjny, który karze chińskich gigantów e-commerce Shein i Temu, pozostawiając europejskie sieci względnie nietknięte .
• Celowe ukierunkowanie: Ustawa była wielokrotnie charakteryzowana w debatach parlamentarnych i doniesieniach medialnych jako wymierzona konkretnie w Shein i Temu .

Nierozwiązany spór z Komisją Europejską

Największą prawną chmurą nad ustawą jest jej bezpośredni konflikt z prawem Unii Europejskiej.

Bruksela wielokrotnie zgłaszała zastrzeżenia. Komisja Europejska formalnie powiadomiła Francję, że projekt ustawy – znany jako „Loi Violland” – jest „niezgodny z prawem Unii” . Zastrzeżenia Komisji koncentrowały się na trzech punktach:

1. Naruszenie zasad jednolitego rynku: Ustawa jest sprzeczna z unijnymi zasadami jednolitego rynku, tworząc mozaikę przepisów krajowych .
2. Naruszenie przepisów o handlu elektronicznym: Zakaz reklamy i inne ograniczenia naruszają zasadę „kraju pochodzenia” zawartą w dyrektywie o handlu elektronicznym (2000/31/WE) oraz Akcie o usługach cyfrowych (DSA). Zgodnie z tymi zasadami dostawca usług cyfrowych powinien podlegać generalnie tylko przepisom państwa członkowskiego, w którym ma siedzibę, a nie każdego kraju, w którym działa .
3. Bariery techniczne w handlu: Wymogi dotyczące przejrzystości i etykietowania stanowią bariery techniczne w handlu na rynku wewnętrznym .

W odpowiedzi z 15 kwietnia 2026 roku Komisja wyraźnie wezwała Francję do wstrzymania przyjęcia ustawy .

Francja i tak przeforsowała ustawę. Mimo zastrzeżeń Komisji, francuski parlament przegłosował ustawę 29 czerwca 2026 roku . Ustawa wymaga jeszcze formalnego podpisania (promulgacji) przez prezydenta Francji, zanim wejdzie w życie . Shein odpowiedział na ostateczne przyjęcie, stwierdzając, że niektóre środki „wydają się zachowywać niespójności z obowiązującymi europejskimi ramami prawnymi dotyczącymi usług cyfrowych i handlu elektronicznego” . Komisja Europejska nie skomentowała natychmiast ostatecznego przyjęcia . Francja argumentuje, że opiera się na zasadach ochrony środowiska podobnych do tych leżących u podstaw innych unijnych dyrektyw odpadowych .

Trwająca niepewność prawna. Ponieważ Komisja uznała ustawę za niezgodną z prawem UE, Francji może grozić postępowanie w sprawie naruszenia – sprawa przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) – jeśli będzie egzekwować ustawę w obecnej formie. Ustawa przetrwała drogę parlamentarną, ale jej długoterminowa wykonalność zależy od wynegocjowanej rewizji z Brukselą lub prawnej konfrontacji na szczeblu UE . Wynik tego sporu będzie miał znaczący wpływ na branżę modową oraz na równowagę sił między krajowymi regulacjami środowiskowymi a unijnymi zasadami jednolitego rynku.