Najgorszy kryzys gazowy w Europie od 15 lat: zapasy na rekordowo niskim poziomie przed zimą 2026-27

Wyjątkowo mroźna zima 2025-26

Ostra zima w całej Europie zwiększyła zapotrzebowanie na ogrzewanie, powodując znacznie szybsze niż zwykle opróżnianie magazynów. UE zakończyła zimę 2025-26 z wykorzystaniem magazynów na poziomie poniżej 30% – najniższym od czasu kryzysu energetycznego w 2022 roku . Do 1 kwietnia 2026 roku zapasy wynosiły zaledwie około 28% pojemności (około 31 mld m sześc.), co jest najniższym poziomem na początku sezonu uzupełniania od 2018 roku . W Niemczech najchłodniejsza zima od 16 lat doprowadziła zapasy blisko historycznych minimów .

Wysokie letnie ceny gazu i utrata rosyjskiego gazu

Letnie ceny gazu wzrosły do poziomów zimowych, odzwierciedlając napiętą sytuację na globalnym rynku i utrudniając firmom ekonomiczne zatłaczanie gazu do magazynów w zwykłym tempie . Tymczasem import rosyjskiego gazu do UE spadł z 45% całkowitych dostaw w 2021 roku do około 12% w 2025 roku . Na trwałe usuwa to duże, elastyczne źródło dostaw, które wcześniej pomagało tanio uzupełniać magazyny. UE ma plan całkowitego wycofania rosyjskich paliw kopalnych, a zakaz importu rosyjskiego LNG ma wejść w życie z końcem 2026 roku .

Słabości w dostawach

Prawdopodobne nieosiągnięcie celu 90% wypełnienia magazynów

Zgodnie z obowiązkowym celem UE, państwa członkowskie powinny wypełnić magazyny do 90% pojemności do 1 listopada. Europejska agencja regulatorów energetyki ACER stwierdziła, że kraje UE prawdopodobnie nie osiągną tego celu, głównie z powodu zakłóceń w dostawach LNG związanych z Iranem . Komisja Europejska złagodziła już wymóg pośredni do minimum 75%, dając państwom członkowskim większą elastyczność, ale jednocześnie zmniejszając bufor bezpieczeństwa .

Silne uzależnienie od konkurencyjnego globalnego rynku LNG

Nie mając wystarczających dostaw gazu rurociągowego, Europa musi konkurować o spotowe ładunki LNG na globalnym rynku w czasie, gdy popyt azjatycki jest również wysoki. Mimo nowych mocy regazyfikacyjnych uruchomionych od 2022 roku, system zależy od dostępnych dostaw LNG . W czerwcu 2026 roku unijne magazyny gazu były wypełnione w około 33-37%, znacznie poniżej sezonowej normy 50% . Zamknięcie Cieśniny Ormuz oznacza, że Europa nie ma dostępu do LNG z Kataru ani ZEA i musi je pozyskiwać od bardziej odległych dostawców .

Bez natychmiastowego zagrożenia, ale z niepewnymi perspektywami

Grupa Koordynacyjna ds. Gazu UE oświadczyła, że „obecnie nie ma bezpośrednich obaw o bezpieczeństwo dostaw gazu” na nadchodzącą zimę, pod warunkiem że uzupełnianie będzie kontynuowane w tempie pozwalającym osiągnąć 80% . Centrum Polityki Energetycznej Globalnej Uniwersytetu Columbia ostrzega jednak, że sytuacja jest „niepewna” . Operatorzy unijnych systemów przesyłowych potwierdzili, że system jest elastyczny i odporny, ale przyznają, że sukces zależy od dostępności dostaw LNG .

Ryzyko cenowe

Wyższe rachunki dla gospodarstw domowych i przemysłu

Oczekuje się, że wyższe hurtowe ceny gazu przełożą się na wyższe rachunki za ogrzewanie i energię elektryczną tej zimy zarówno dla przedsiębiorstw, jak i gospodarstw domowych . Letnie ceny wzrosły już do poziomów zimowych, co jest wyraźnym sygnałem utrzymującej się napiętej sytuacji . Skok cen energii uderza w już nadwyrężoną europejską gospodarkę, zwiększając presję inflacyjną i osłabiając konkurencyjność przemysłu .

Potencjalna dyskusja o pułapie cenowym

Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen wskazała w marcu 2026 roku, że Bruksela rozważa potencjalne wprowadzenie pułapu cen gazu, choć nie wprowadzono jeszcze żadnych wiążących interwencji . UE na razie powstrzymuje się od poważnych interwencji rynkowych, koncentrując się na obniżkach podatków i koordynacji .

Reakcje polityczne UE

Skoordynowane działania na rzecz wczesnego uzupełniania zapasów

W marcu 2026 roku Komisja Europejska wezwała kraje UE do wczesnego i skoordynowanego rozpoczęcia sezonu napełniania gazem . W kwietniu 2026 roku Komisja ogłosiła strategię obniżenia podatków od energii elektrycznej dla konsumentów i firm oraz synchronizacji uzupełniania magazynów gazu w państwach członkowskich, unikając wojen cenowych o ograniczone ładunki LNG .

Przyspieszenie transformacji energetycznej

UE przedstawia kryzys jako dodatkowy impuls do przyspieszenia elektryfikacji, rozwoju odnawialnych źródeł energii i działań na rzecz efektywności energetycznej, dążąc do strukturalnego ograniczenia zapotrzebowania na gaz . Plan „AccelerateEU” zaproponowany przez Komisję w kwietniu 2026 roku obejmuje środki mające na celu zwiększenie koordynacji, ochronę wrażliwych konsumentów i przyspieszenie odejścia od paliw kopalnych . Komisarz ds. gospodarki Valdis Dombrovskis stwierdził, że UE nie powinna szukać ulgi w tanich rosyjskich paliwach kopalnych i zamiast tego powinna wzmocnić sankcje .

Plan wycofania rosyjskiego importu

Komisja przedstawiła 6 maja 2025 roku plan całkowitego zaprzestania importu rosyjskiego gazu, ropy i węgla do UE . Ogólnounijny zakaz importu rosyjskiego LNG ma wejść w życie 1 stycznia 2027 roku . Blok pozycjonuje obecny kryzys jako powód do przyspieszenia, a nie spowolnienia tego harmonogramu.

Ochrona wrażliwych konsumentów

Komisja wezwała do „terminowych, ukierunkowanych i tymczasowych środków” w celu ochrony najbardziej wrażliwych gospodarstw domowych przed skokami cen . Obejmują one bezpośrednie wsparcie i inwestycje w efektywność energetyczną.

Podsumowanie

Europie nie grozi bezpośredni fizyczny niedobór gazu tej zimy, ale wkracza w sezon grzewczy z najmniejszym buforem od 15 lat. Połączenie konfliktu w Iranie, ostrej zimy i trwałej utraty rosyjskiego gazu rurociągowego stworzyło niepewną sytuację. Ostateczny wynik zależy od tego, jak szybko zostanie ponownie otwarta Cieśnina Ormuz, jak konkurencyjny pozostanie globalny rynek LNG oraz czy skoordynowana polityka UE zdoła wypełnić lukę. Gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa powinny spodziewać się wyższych rachunków za energię, a ryzyko wprowadzenia pułapów cenowych lub dalszych interwencji pozostaje realne.