Fala upałów w Europie przez zmiany klimatu 200 razy bardziej prawdopodobna

Natychmiastowa analiza przeprowadzona przez World Weather Attribution (WWA), opublikowana 25–26 czerwca 2026 r., wykazała, że ekstremalne upały w Europie Zachodniej stały się co najmniej 200 razy bardziej prawdopodobne z powodu zmian klimatu wywołanych emisjami paliw kopalnych. Taka fala upałów byłaby „praktycznie niemożliwa” w świecie bez globalnego ocieplenia . Głównym źródłem jest analiza WWA zatytułowana „Emisje paliw kopalnych gwałtownie pogorszyły europejskie fale upałów w ciągu zaledwie kilku dekad” .

Kluczowe ustalenia

Wzrost prawdopodobieństwa z powodu emisji paliw kopalnych

• Czerwcowa fala upałów w 2026 r. jest 200 razy bardziej prawdopodobna niż w klimacie bez wpływu człowieka . Osobne badanie z września 2025 r. opublikowane w Nature wykazało, że od 2010 r. śmiertelne fale upałów na całym świecie stały się około 200 razy bardziej prawdopodobne z powodu emisji gazów cieplarnianych .
• Upały uznano za najpoważniejsze w historii dla badanego obszaru (Europa Zachodnia) .

Wzrost temperatur

• We Francji, Niemczech, Włoszech, Hiszpanii i południowej Anglii temperatury osiągnęły 5–12°C powyżej średniej sezonowej .
• Zmiany klimatu spowodowały, że fala upałów była nawet o 4°C gorętsza w wielu miastach podczas podobnego wydarzenia w 2025 r. ; ten sam mechanizm dotyczy obecnej sytuacji. Rekordy krajowe (43,8°C we Francji, 41,3°C w Niemczech) są zgodne z tymi anomaliami.

Upały nocne

• Nocne temperatury podczas fali upałów są obecnie 100 razy bardziej prawdopodobne niż w klimacie przedindustrialnym . Duszne noce to charakterystyczny znak ocieplenia napędzanego paliwami kopalnymi i są szczególnie niebezpieczne dla zdrowia ludzi.

Tempo ocieplania się czerwca

• Czerwiec ociepla się szybciej niż jakikolwiek inny miesiąc na dużych obszarach Europy Zachodniej, zgodnie z badaniem WWA . Oznacza to, że fale upałów przypadające na czerwiec biją rekordy, które historycznie padały późnym latem.

Liczba ofiar śmiertelnych i wpływ na zdrowie

• Fala upałów zabiła ponad 1300 osób (dane z pytania). Oddzielna szybka analiza Imperial College London wykazała, że zmiany klimatu potroiły liczbę zgonów związanych z upałami w 12 europejskich miastach podczas fali upałów pod koniec czerwca 2025 r., przypisując około 1500 dodatkowych zgonów wyłącznie ociepleniu wywołanemu przez człowieka .
• Francja odnotowała co najmniej 40 ofiar śmiertelnych, powszechne zamknięcie szkół i 20% wzrost liczby wezwań pogotowia ratunkowego . Szpitale w Wielkiej Brytanii (East Surrey Hospital) ogłosiły sytuacje kryzysowe z powodu gwałtownego wzrostu zapotrzebowania .

Skutki gospodarcze i energetyczne

• Zapotrzebowanie na chłodzenie osiągnęło najwyższy poziom od co najmniej 45 lat .
• Ceny energii elektrycznej wzrosły powyżej 1000 euro/MWh, ponieważ popyt na klimatyzację gwałtownie wzrósł, a produkcja francuskich elektrowni jądrowych była zagrożona przez niski poziom rzek potrzebnych do chłodzenia .
• Zakłócenia w infrastrukturze obejmowały wyboczenie torów kolejowych (rozszerzalność cieplna), awarie napowietrznych linii energetycznych i przerwy w dostawie prądu we Włoszech związane z gwałtownym wzrostem użycia klimatyzacji .

Uwaga dotycząca niepewności

• Wartość „200 razy” dotyczy ogólnego prawdopodobieństwa wystąpienia fali upałów. Wartość „100 razy” dotyczy szczególnie ekstremalnych upałów nocnych. Obie pochodzą z tego samego badania WWA, ale odnoszą się do różnych wskaźników (upały dzienne vs. nocne). Wzmianka w pytaniu o „emisje paliw kopalnych” jest poparta bezpośrednim przypisaniem przez WWA fali upałów do ciągłego spalania paliw kopalnych .