Lodowce w Szwajcarii biją na alarm. 29 czerwca 2026 roku ogłoszono drugi najwcześniejszy „Dzień Utraty Lodu” w historii

Szwajcarskie lodowce przekroczyły ponury kamień milowy. 29 czerwca 2026 roku osiągnęły „Dzień Utraty Lodu” – moment, w którym cała zimowa pokrywa śnieżna stopniała, a każdy kolejny litr wody z topnienia niszczy trwałą masę lodowca . Jest to drugi najwcześniejszy przypadek od początku pomiarów w 2000 roku, ustępujący jedynie 26 czerwca 2022 roku . Sezon topnienia wyprzedza teraz historyczny harmonogram o prawie trzy miesiące – zwykle Dzień Utraty Lodu przypadał w połowie sierpnia .

„Kombinacja złych okoliczności”

Matthias Huss, szef Glacier Monitoring in Switzerland (GLAMOS), opisuje obecną sytuację jako wynik „kombinacji złych okoliczności” . Na ekstremalnie wczesne topnienie w tym roku złożyły się trzy czynniki:

Mała ilość śniegu zimą

Pomiary przeprowadzone na 25 szwajcarskich lodowcach w kwietniu i na początku maja 2026 roku wykazały około 25% mniej śniegu zimowego w porównaniu do średniej z lat 2010–2020 . Śnieg działa jak ochronny koc dla lodu lodowcowego. Gdy jest go mniej, ciemniejsza powierzchnia lodowca jest wcześniej wystawiona na słońce i pochłania więcej ciepła.

Najgorętszy maj w historii i niszczycielska czerwcowa fala upałów

Maj 2026 roku był najgorętszym majem w historii Europy . Po nim nastąpiła fala upałów w czerwcu, którą sieć World Weather Attribution (WWA) określiła jako „najpoważniejszą kiedykolwiek zarejestrowaną” dla tego miesiąca . Szybkie badanie atrybucyjne przeprowadzone przez WWA wykazało, że fala upałów byłaby „wirtualnie niemożliwa” bez antropogenicznej zmiany klimatu i jest teraz aż 200 razy bardziej prawdopodobna niż 20 lat temu .

Pętla sprzężenia zwrotnego z pyłem saharyjskim

W marcu 2026 roku wiatry przyniosły pył z Sahary nad Alpy Szwajcarskie, osadzając go na śniegu . Ciemna powierzchnia ma niższe albedo (zdolność odbijania promieni słonecznych). Badania naukowe pokazują, że pył saharyjski i węgiel sadzowy obniżają średnie roczne albedo lodowca o 0,04–0,06, co zwiększa roczne topnienie o 15–19% w porównaniu do czystego śniegu . Raport GLAMOS za lata 2023/2024 udokumentował to samo zjawisko, zauważając, że pył saharyjski przyspieszył topnienie śniegu poprzez efekt albedo . Tworzy to pętłę sprzężenia zwrotnego: brudniejszy lód pochłania więcej ciepła, topi się szybciej i odsłania jeszcze więcej brudnego lodu .

Zaskakujące porównanie z rekordowym rokiem 2022

Sezon 2026 jest niepokojąco podobny do 2022 roku, który Huss nazwał „zdecydowanie najbardziej ekstremalnym rokiem w historii monitorowania szwajcarskich lodowców” . W 2022 roku 60–80% całkowitego topnienia lodowców pochodziło z utraty masy netto (niezrównoważone topnienie), a połączenie małej ilości śniegu i ekstremalnych upałów spowodowało zmniejszenie objętości o 6% . Raport GLAMOS za lata 2024/2025 odnotował, że bilans masy w tym roku był drugim najniższym w historii, tuż po 2022 roku . Huss stwierdził, że 2026 rok jest „zaskakująco podobny” do katastrofalnego 2022 roku .

Szersza europejska fala upałów: ofiary śmiertelne i atrybucja

Fala upałów topiąca lodowce zabiła także setki ludzi w Europie. Światowa Organizacja Zdrowia podała, że od 21 czerwca 2026 roku w Europie odnotowano ponad 1300 nadwyżkowych zgonów . Osobne badanie Grantham Institute przy Imperial College London oszacowało, że zmiana klimatu prawie potroiła liczbę zgonów związanych z upałami w okresie pod koniec czerwca, powodując około 1500 dodatkowych nadwyżkowych zgonów w 12 głównych miastach europejskich (95% CI: 1262–1709) .

• Rekordowe temperatury: Wielka Brytania odnotowała najwyższą temperaturę w czerwcu – 36,7°C , a Francja zanotowała najgorętszy dzień w historii – 44,3°C . Co najmniej 101 milionów ludzi na kontynencie doświadczyło temperatur powyżej 35°C .

38% skurczenia od 2000 roku: długoterminowy kryzys

Ten pojedynczy sezon jest częścią tragicznego długoterminowego trendu. W latach 2000–2024 szwajcarskie lodowce straciły około 38% swojej całkowitej objętości . Tempo utraty dramatycznie przyspiesza: w latach 2021–2024 szwajcarskie lodowce traciły masę w tempie 1,5 ± 0,3 Gt rocznie, co oznacza dwukrotny wzrost w porównaniu do lat 2010–2020 . W ciągu zaledwie dwóch lat (2022–2023) szwajcarskie lodowce straciły 10% swojej objętości – tyle samo lodu, co w ciągu trzech dekad między 1960 a 1990 rokiem .

Szwajcaria straciła około 1200 lodowców w ciągu ostatnich 50 lat, a ich liczba spadła z około 1400 do około 200, które wciąż są uważane za znaczące . Utrzymujące się szybkie tempo utraty objętości sprawia, że coraz bardziej prawdopodobne jest, iż do 2100 roku w Alpach Szwajcarskich pozostaną tylko resztki lodu zgodnie z prognozami dalszego ocieplenia.

Lodowiec Rodanu: mikrokosmos szerszego kryzysu

Chociaż konkretne dane dotyczące tempa utraty lodu na Lodowcu Rodanu w 2026 roku nie są ujęte w wynikach wyszukiwania, jest to jeden z najdokładniej monitorowanych lodowców w Szwajcarii i doskonale ilustruje te szersze trendy. Jego jęzor cofa się w widoczny sposób od dziesięcioleci. W ostatnich latach latem przykrywa się go białymi kocami ochronnymi, aby spowolnić topnienie – środek ten staje się jednak z każdym rokiem mniej skuteczny, gdyż ogólne warunki się pogarszają.

Drugi najwcześniejszy w historii Dzień Utraty Lodu to wyraźny sygnał, że okno na ograniczenie ocieplenia zamyka się. Nauka jest jasna: bez szybkiej i trwałej redukcji emisji gazów cieplarnianych Alpy Szwajcarskie stracą zdecydowaną większość swojego lodu w ciągu najbliższych dwóch pokoleń.