Rozejm USA–Iran pękł błyskawicznie. Co dokładnie poszło nie tak?

To nie było społeczeństwo gotowe zaakceptować otwartych negocjacji bez końca. Amerykanie byli zmęczeni wojną, sceptyczni wobec porozumienia i powszechnie krytyczni wobec sposobu prowadzenia konfliktu przez administrację.

Nastroje w Iranie: od ulgi do zdrady

W Iranie początkowa ulga na wieść o pokoju szybko przerodziła się w gniew i rozczarowanie, dodatkowo destabilizując umowę.

• The New York Times donosił, że Irańczycy wyrażali „mieszankę ulgi i sceptycyzmu” .
• NPR podało, że liczni krytycy reżimu „wyrażali poczucie zdrady ze strony USA” – nie ze strony irańskiego rządu, ale Amerykanów, którzy rozpoczęli wojnę, a następnie wynegocjowali umowę powszechnie postrzeganą jako pusta .
• The Guardian uchwycił nastrój: „Wszyscy są źli, z różnych powodów”. Jeden z mieszkańców Teheranu opisał, że światem rządzą „sami szaleńcy” .
• Twardogłowi chcieli kontynuacji wojny, podczas gdy wielu antyreżimowych Irańczyków czuło, że USA zdradziło ich nadzieje na zmiany polityczne, zawierając układ z Republiką Islamską .

Dwupartyjny bunt w Kongresie

Kongres ostro zwrócił się przeciwko wojnie i porozumieniu, sygnalizując, że administracja nie ma politycznego poparcia dla długotrwałych negocjacji.

• Rezolucja Izby Reprezentantów (4 czerwca): Izba przyjęła rezolucję nakazującą Trumpowi uzyskanie zgody Kongresu na kontynuowanie operacji wojskowych w Iranie. Było to czwarte głosowanie w tej sprawie i pierwsze, które przeszło – czterech Republikanów dołączyło do Demokratów .
• Bunt w Senacie (16 czerwca): Republikanie w Senacie zablokowali demokratyczną rezolucję (47-48), ale czterech członków partii przeszło na drugą stronę .
• Wściekła reakcja Trumpa (24 czerwca): Po tym, jak Trump ostro skrytykował Republikanów w Senacie, przywódcy partii odwrócili kurs i odrzucili kolejną propozycję (50-47) .
• The Economist (22 czerwca) określił sytuację jako „dwupartyjny bunt w sprawie Iranu” .
• Washington Times (18 czerwca) cytował przewodniczącego Senackiej Komisji Sił Zbrojnych Rogera Wickersa: układ „negocjuje zwycięstwa Operacji Epic Fury” .
• Po złamaniu rozejmu: Po wznowieniu uderzeń Demokraci oskarżyli Trumpa o naruszenie rezolucji o uprawnieniach wojennych .

Nowe uderzenia militarne pod koniec czerwca

Rozejm załamał się w praktyce, gdy USA i Iran wymieniły się bezpośrednimi atakami.

• 27 czerwca USA i Iran zaatakowały się nawzajem w Zatoce Perskiej – pierwsze bezpośrednie starcie od podpisania MoU . Każda strona oskarżyła drugą o złamanie warunków .
• 28 czerwca USA uderzyły na Iran drugi dzień z rzędu, co wywołało oskarżenia ze strony Demokratów, że Trump naruszył rezolucję Kongresu .

Nierozwiązane spory nuklearne: najtrudniejsze pytania odłożone na później

60-dniowe MoU celowo odroczyło najtrudniejsze kwestie :

• Wzbogacanie uranu: The Guardian donosił, że MoU pozostawiło nierozwiązane „irańskie zapasy wzbogaconego uranu, program nuklearny, sankcje i uwolnienie miliardów zamrożonych aktywów” . Głównym punktem spornym było prawo Iranu do dalszego wzbogacania uranu w kraju .
• Inspekcje MAEA: Ustawodawcy obawiali się, że umowa nie zapewni odpowiedniej weryfikacji .
• Żadna ze stron nie zbliżyła stanowisk przed uderzeniami z 27 czerwca, pozostawiając kwestię nuklearną jako tykającą bombę.

Szersze obawy geopolityczne i rola Izraela

Porozumienie było kruche od samego początku z powodu innych aktorów i głębokiej nieufności.

• Rola Izraela: Wojna została rozpoczęta wspólnie przez USA i Izrael . CSIS pisał: „Stany Zjednoczone, Izrael i Iran zgodziły się na zawieszenie broni – i tylko na zawieszenie broni”, ostrzegając, że przyszłe działania Izraela mogą zniszczyć umowę . Chatham House ostrzegał, że Izrael może interweniować, aby zapobiec porozumieniu uznanemu za niewystarczające .
• Dynamika regionalna: Porozumienie wymagało od Iranu otwarcia Cieśniny Ormuz i od USA zniesienia blokady morskiej, co wpływało na rynki energii i bezpieczeństwo państw Zatoki Perskiej .
• Głęboka nieufność: Chatham House ocenił 22 czerwca, że „obie strony chcą zyskać na czasie”, ale czynniki takie jak „wybory śródokresowe, Izrael i głęboka nieufność mogą interweniować”, uznając, że rozejm może okazać się „tylko kolejnym pokojem między wojnami” .

Samonapędzające się załamanie

Ostatecznie żaden pojedynczy czynnik nie zabił rozejmu. Była to idealna burza: głęboko niepopularny w kraju, spotkany z irańskim gniewem i poczuciem zdrady, zaatakowany przez dwupartyjny Kongres, przedziurawiony nowymi uderzeniami militarnymi i oparty na 60-dniowych ramach, które odroczyły najtrudniejsze problemy – podczas gdy Izrael i inni aktorzy czekali, by przeciwstawić się każdemu niewystarczającemu porozumieniu.