Czy rozejm USA–Iran przetrwa? Sprawdzone fakty: memorandum z Islamabadu, linia w Doha i atak na statek

Porozumienie zostało wynegocjowane przy Pakistanie jako głównym mediatorze, a Katar gościł kanał deeskalacyjny w Dausze . Pakistan pośredniczył w pierwotnym, dwutygodniowym rozejmie z 8 kwietnia 2026 r. .

2. Oświadczenie Vance’a — linia gorąca IRGC-CENTCOM w Doha

25 czerwca 2026 r. wiceprezydent USA JD Vance powiedział brytyjskiemu portalowi UnHerd na pokładzie Air Force Two, że Stany Zjednoczone i Iran ustanowiły bezpośredni wojskowy kanał deeskalacyjny w Dausze . Vance oświadczył, że w ramach uzgodnień przedstawiciel IRGC i przedstawiciel CENTCOM będą „przebywać razem” w Katarze, aby rozwiązywać spory na miejscu i zapobiegać eskalacji . Wiele mediów, w tym Times of Israel i Iran International, podało, że Vance uznał to za jeden z największych przełomów podczas rozmów w Szwajcarii .

3. Zaprzeczenie ze strony Iranu

Według wielu doniesień irańscy urzędnicy i media państwowe zdementowały lub odrzuciły wersję Vance’a . Państwowe media w Teheranie nie potwierdziły oficjalnie udziału przedstawiciela IRGC, a niektóre źródła irańskie sugerowały, że rozmowy mogą zostać odwołane . Do 26–27 czerwca nie opublikowano żadnego oficjalnego potwierdzenia ze strony IRGC .

4. Wymiana uderzeń

Atak dronów Iranu na M/V Ever Lovely (25 czerwca 2026 r.)

25 czerwca 2026 r. IRGC przeprowadziła atak czterema dronami na kontenerowiec M/V Ever Lovely pływający pod banderą Singapuru (obsługiwany przez tajwańską firmę Evergreen Marine) podczas przepływu przez Cieśninę Ormuz . Jeden dron uderzył w mostek i górną nadbudówkę statku w pobliżu wybrzeża Omanu . Atak naruszył zawieszenie broni z 17 czerwca i zmusił ONZ do tymczasowego wstrzymania operacji ewakuacyjnej dla marynarzy w regionie . Urzędnicy USA przypisali odpowiedzialność Iranowi .

Naloty odwetowe CENTCOM (26 czerwca 2026 r.)

26 czerwca 2026 r. w odpowiedzi na atak amerykańskie samoloty zbombardowały wiele irańskich celów wojskowych wzdłuż południowego wybrzeża Iranu w pobliżu Cieśniny Ormuz oraz na wyspie Keszm . CENTCOM oświadczył, że uderzył w irańskie składy rakiet i dronów jako „silną odpowiedź” na atak na Ever Lovely . Prezydent Trump oskarżył Teheran o naruszenie zawieszenia broni .

5. Znaczne ograniczenie ruchu żeglugowego przez cieśninę

Ruch statków przez Cieśninę Ormuz został poważnie ograniczony od początku wojny 28 lutego 2026 r., kiedy Iran praktycznie zablokował drogę wodną . Nawet w trakcie kruchych rozejmów ruch pozostawał znacznie poniżej normy:

• 12 kwietnia 2026 r., podczas pierwszego rozejmu, odnotowano przepłynięcie tylko trzech supertankowców .
• Na początku maja 2026 r. USA utworzyły grupę zadaniową, aby pomóc uwięzionym statkom, ale ruch pozostał minimalny .
• Atak na Ever Lovely 25 czerwca zatrzymał jakiekolwiek ożywienie; źródła żeglugowe informowały, że natychmiast po uderzeniu nastąpił gwałtowny spadek wolumenu tranzytu .
• Normalnie przez cieśninę przepływa około 20% światowych dostaw ropy i LNG .

6. Ogólna kruchość ram dyplomatycznych

Ramowe porozumienie pozostaje niezwykle kruche:

• Dwutygodniowy rozejm z 8 kwietnia 2026 r. był wielokrotnie naruszany przez obie strony, zanim Trump przedłużył go na czas nieokreślony 21 kwietnia .
• Memorandum z Islamabadu, mimo podpisania, zostało już naruszone – zwłaszcza w wyniku ataku IRGC na Ever Lovely 25 czerwca, który miał miejsce w ciągu kilku dni od podpisania .
• Wojsko Iranu ogłosiło 20 czerwca 2026 r. ponowne zamknięcie cieśniny, oskarżając USA i Izrael o naruszenie umowy .
• Dyplomatyczny szkielet w dużej mierze opiera się na mediacji Pakistanu i Kataru – nie ma bezpośredniego zaufania między Waszyngtonem a Teheranem . Zaprzeczenie ze strony irańskich urzędników w sprawie kanału deeskalacyjnego Vance’a podkreśla brak wzajemnego zaufania .
• Kluczowe kwestie – irański program nuklearny, zniesienie sankcji i trwałe zakończenie działań wojennych – zostały odłożone na 60-dniowe negocjacje, co czyni całe porozumienie tymczasowym .

Podsumowanie