Prezydent Serbii Vučić zapowiada dymisję: Pełna oś czasu 19-miesięcznego kryzysu protestacyjnego

Ogłoszenie prezydenta Vučicia

Na wiecu prorządowym w Belgradzie 27 czerwca 2026 r. prezydent Serbii Aleksandar Vučić powiedział do zebranych: „Będę prezydentem jeszcze tylko przez kilka tygodni, a potem złożę rezygnację.” Zapowiedział, że jego ustąpienie utoruje drogę przedterminowym wyborom prezydenckim i parlamentarnym, zapewniając jednocześnie, że jego Serbska Partia Postępowa (SNS) zwycięży „bardziej przekonująco niż kiedykolwiek wcześniej”.

Iskra: zawalenie się wiaty na dworcu w Nowym Sadzie

Kryzys polityczny rozpoczął się tragicznie. 1 listopada 2024 r. nowo wyremontowana betonowa wiata na dworcu kolejowym w Nowym Sadzie zawaliła się, zabijając 16 osób i ciężko raniąc jedną. Ta katastrofa – w kraju, w którym korupcja i fuszerka przy inwestycjach budowlanych od dawna są zmorą – natychmiast stała się symbolem systemowego zepsucia i złego zarządzania. W ciągu kilku dni w Nowym Sadzie zaczęły się masowe protesty antykorupcyjne, które błyskawicznie ogarnęły całą Serbię.

Jak długo trwają protesty

Protesty rozpoczęte w listopadzie 2024 r. trwają nieprzerwanie do czerwca 2026 r. – a więc około 19 miesięcy i wciąż trwają. Oto kluczowe punkty na osi czasu:

• Początek 2025 r.: Demonstracje dotarły do ponad 400 miast i miasteczek w całej Serbii.
• 28 stycznia 2025 r.: Premier Miloš Vučević podał się do dymisji, próbując uspokoić sytuację.
• 15 marca 2025 r.: Studencki marsz w Belgradzie zgromadził ponad 100 000 uczestników – był to jak dotąd największy pojedynczy protest. Tego samego dnia doszło do paniki na demonstracji. Później pojawiły się oskarżenia, że rząd użył wobec pokojowych demonstrantów „bronią dźwiękowej” – władze zaprzeczyły.
• Lato 2025 r.: Protesty się nasiliły, pojawiła się przemoc i nowe wezwania do przedterminowych wyborów. W lipcu demonstracje odbywały się w ponad 500 miastach na świecie i w Serbii.
• Styczeń 2026 r.: Magazyn „Foreign Policy” pisał o „ponad roku” nieprzerwanego marszów, blokad, okupacji kampusów i masowych demonstracji, jednocześnie zauważając, że opozycja nie zdobyła żadnej realnej przewagi.
• 23 maja 2026 r.: W Belgradzie odbył się protest, w którym wzięło udział od 180 000 do 190 000 osób.
• 27 czerwca 2026 r.: Prezydent Vučić ogłosił swoją dymisję na wiecu prorządowym.

Kto wcześniej złożył dymisję

Premier Miloš Vučević podał się do dymisji 28 stycznia 2025 r., a wraz z nim burmistrz Nowego Sadu. Było to ważne ustępstwo wobec protestujących, ale demonstracje nie ustały i nadal przybierały na sile.

Co oznaczają przedterminowe wybory dla przyszłości Serbii

• Koniec niepodzielnych rządów Vučicia? Vučić sprawuje władzę od 12 lat – najpierw jako premier, potem jako prezydent. Jego zapowiedziana dymisja skróciłaby jego drugą kadencję (miała trwać do połowy 2027 r.) i uruchomiłaby przedterminowe wybory. To bezpośrednie ustępstwo wymuszone nieustępliwością protestów.
• Niepewność co do demokratycznej zmiany. Choć przedterminowe wybory mogą otworzyć drogę do zmiany politycznej, opozycja po 19 miesiącach protestów wciąż ma niewielką realną siłę. Vučić i jego partia wciąż mocno trzymają ster, a rząd wielokrotnie odpowiadał na protesty aresztowaniami i pacyfikacjami.
• Relacje z UE i wiarygodność demokratyczna. Parlament Europejski ocenia, że protesty „mogą być punktem zwrotnym w rozwoju demokratycznym Serbii i mogą przekształcić jej europejską przyszłość.” To, jak przebiegną przedterminowe wybory – czy będą wolne i uczciwe – będzie bacznie obserwowane w Brukseli jako test gotowości Serbii do akcesji.
• Ryzyko „przepisanej” zmiany. Krytycy ostrzegają, że Vučić może próbować zachować wpływy za kulisami, stawiając lojalnego następcę – tak jak robił to już wcześniej po poprzednich ogłoszeniach „dymisji”. Opozycja jest rozbita, a SNS wciąż kontroluje instytucje państwowe.