Boliwia kończy 15-letni sztywny kurs wobec dolara: Dewaluacja o 30% i 50-dniowy kryzys protestacyjny

26 czerwca rząd ogłosił przejście na elastyczny system kursowy, a bank centralny ustalił początkowy kurs na około 9,73 BOB za dolara – co stanowiło około 30% dewaluację w stosunku do poprzedniego kursu kupna . Rząd stwierdził, że ruch ten ma na celu „wzmocnienie stabilności makroekonomicznej” i „utrzymanie zewnętrznej konkurencyjności” .

Kluczowe wydarzenia podczas około 50-dniowego kryzysu protestacyjnego

Niepokoje rozpoczęły się na początku maja 2026 r. i trwały około 53 dni . Kryzys przebiegał w dużej mierze równolegle z pogłębiającym się niedoborem dolarów i ostatecznym zerwaniem sztywnego kursu.

• Maj 2026 — Wybuchają protesty. Na czele demonstracji stanęli górnicy, nauczyciele, rolnicy i inni pracownicy. Początkowo wywołała je ustawa zezwalająca na wykorzystywanie ziemi jako zabezpieczenia kredytów na tle poważnego spowolnienia gospodarczego .
• Koniec maja — Paz ostrzega, że kraj jest na „krawędzi”. Prezydent Rodrigo Paz powiedział, że naród jest „na skraju” po miesiącu protestów antyrządowych, w których zginęło już siedem osób, a wiele zostało aresztowanych. Protestujący, prowadzeni przez związki zawodowe i grupy rdzennej ludności, ustawili blokady dróg w całym kraju .
• 19 czerwca — Pogłębiają się niedobory paliwa i żywności. Blokady dróg wokół La Paz, El Alto i Cochabamby zakłóciły dostawy żywności, paliwa i leków, paraliżując gospodarkę . Protestujący zaczęli domagać się dymisji Paza .
• 19 czerwca — Rząd osiąga porozumienie z COB (Boliwijskim Centrum Robotniczym). Administracja Paza i COB podpisały umowę o utworzeniu sektorowych grup roboczych w celu omówienia żądań w drodze dialogu – był to kluczowy krok w kierunku zakończenia protestów .
• 20 czerwca — Ogłoszono stan wyjątkowy. Pomimo porozumienia z COB, wiele blokad pozostało. Paz ogłosił 90-dniowy stan wyjątkowy w całym kraju, upoważniając wojsko do demontażu barykad . Siły bezpieczeństwa zaczęły oczyszczać drogi; do popołudnia liczba blokad spadła z ponad 100 do około 35 .
• 26 czerwca — Zakończenie sztywnego kursu. Rząd ogłosił przejście na płynny kurs walutowy, dewaluując boliwiano o około 30% .
• Co najmniej 14 osób zginęło podczas 53-dniowego kryzysu .
• 27 czerwca — Paz kontynuuje reformy przemysłowe. Gdy normalność powoli wracała, Paz wznowił wysiłki na rzecz reformy nacjonalistycznych przepisów górniczych i węglowodorowych, aby przyciągnąć inwestycje .

Jakie porozumienie zakończyło większość niepokojów

Kluczowe porozumienie zostało zawarte 19 czerwca 2026 r. między administracją Paza a Boliwijskim Centrum Robotniczym (COB) , główną federacją związków zawodowych w kraju i centralnym uczestnikiem ruchu protestacyjnego .

• Porozumienie zobowiązało obie strony do utworzenia sektorowych grup roboczych w celu omówienia żądań protestujących w drodze dialogu, a nie blokad .
• Utorowało drogę do zawieszenia działań protestacyjnych i ostatecznego usunięcia blokad drogowych .
• Kilka godzin po podpisaniu rząd ogłosił jednak stan wyjątkowy, aby poradzić sobie z pozostałymi twardogłowymi blokadami, które nie zostały natychmiast usunięte .

Pozostałe niewiadome dotyczące reform gospodarczych Boliwii i inwestycji zagranicznych

Nawet po zakończeniu sztywnego kursu i stłumieniu najgorszych niepokojów pozostaje wiele istotnych niewiadomych.

W kwestii reform gospodarczych i umowy z MFW:

• Program MFW nie jest jeszcze sfinalizowany. Boliwia poinformowała inwestorów 15 czerwca, że jest „blisko” uzgodnienia programu finansowania z MFW, prawdopodobnie po wprowadzeniu płynnego kursu walutowego . Rząd podobno stara się o około 3 miliardy dolarów z MFW i osobno negocjuje 9 miliardów dolarów w pożyczkach wielostronnych, aby pobudzić ożywienie . Nie podpisano jednak żadnej umowy, a warunki MFW mogą wymagać dalszych bolesnych dostosowań.
• Stabilność zadłużenia jest krucha. Analiza Financial Development Lab wykazała, że Boliwia potrzebuje nie tylko dewaluacji, ale także pięcioletniego przeprofilowania swojego bilateralnego i prywatnego zadłużenia zewnętrznego, aby ustabilizować finanse . To, czy wierzyciele się na to zgodzą, jest niejasne.
• Wcześniejsze próby reform wywołały protesty. Wcześniejsze reformy Paza, w tym cięcie dotacji do paliw (benzyna +86%, olej napędowy +162%) i oszczędności, wywołały ogólnokrajowe niepokoje pod koniec 2025 r. . Ten schemat zwiększa ryzyko, że dalsze zacieśnienie fiskalne może ponownie rozpalić konflikt społeczny.

W kwestii przyciągania inwestycji zagranicznych:

• Nacjonalistyczne przepisy inwestycyjne wciąż obowiązują. Ustawa inwestycyjna Boliwii z 2014 r. gwarantuje równe traktowanie firm zagranicznych, ale daje również priorytet inwestycjom publicznym nad prywatnymi (zarówno krajowymi, jak i zagranicznymi) . Wysiłki Paza na rzecz reformy przepisów górniczych i węglowodorowych – ten sam nacisk, który podejmował, zanim protesty go wykoleiły – stoją przed niepewnymi perspektywami w spolaryzowanym środowisku politycznym .
• Opozycja polityczna jest okopana. Były prezydent Evo Morales nazwał elastyczny kurs walutowy „zakamuflowaną dewaluacją”, sygnalizując silny opór polityczny ze strony lewicy . Grupy sprzymierzone z Moralesem zapowiedziały opór wobec agendy Paza .
• Boliwia zabiega o inwestycje Zachodu, przywracając pełne stosunki dyplomatyczne z USA i promując platformę „kapitalizm dla wszystkich”, aby przyciągnąć inwestycje w górnictwo i energię . USA z zadowoleniem przyjęły te reformy . Jednak historia nacjonalizmu surowcowego i trwająca niestabilność społeczna sprawiają, że inwestorzy są ostrożni.
• Cykl protestów niekoniecznie się zakończył. Porozumienie z COB było rozejmem, a nie stałym rozwiązaniem. Jeśli reformy przemysłowe Paza zostaną uznane za zbyt proprywatne lub jeśli koszty życia będą nadal rosły po dewaluacji, może wybuchnąć nowa runda niepokojów, co dodatkowo odstraszy kapitał zagraniczny .