Co naprawdę pokazał sondaż EBC dotyczący oczekiwań inflacyjnych konsumentów?

Co pokazał sondaż za maj 2025 roku?

Oficjalne wyniki EBC wskazywały, że konsumenci łagodniej oceniali zarówno bieżącą, jak i przyszłą presję cenową:

• mediana postrzeganej inflacji z poprzednich 12 miesięcy pozostała na poziomie 3,1%, najniższym od września 2021 roku ;
• oczekiwania inflacyjne na kolejne 12 miesięcy spadły do 2,8%, czyli o 0,3 pkt proc. względem kwietnia ;
• oczekiwania na trzy lata również się obniżyły, natomiast prognozy pięcioletnie pozostały bez zmian ;
• sondaż obejmował około 19 tys. konsumentów z 11 krajów strefy euro .

Dane wpisywały się w szerszy obraz stopniowego wygasania presji cenowej. Biuletyn ekonomiczny EBC potwierdził, że krótkoterminowe oczekiwania inflacyjne spadły zarówno w maju, jak i w czerwcu 2025 roku, odwracając wcześniejszy wzrost .

Kontekst gospodarczy: inflacja zeszła poniżej celu

W maju 2025 roku inflacja konsumencka w strefie euro wyniosła 1,9%, a więc po raz pierwszy od września 2024 roku znalazła się poniżej celu EBC na poziomie 2% . W czerwcu wskaźnik wzrósł do 2,0%, między innymi przez ceny energii, które wciąż były niższe niż rok wcześniej, ale spadały już wolniej .

W tamtym momencie dominowało przekonanie, że proces dezinflacji przebiega zgodnie z planem. EBC kontynuował obniżki stóp, a w czerwcu sprowadził stopę depozytową do 2% . Wczesno­czerwcowe oczekiwania rynkowe wskazywały raczej na kolejną obniżkę niż na podwyżkę .

Na nastroje konsumentów wpływało także przejściowe zmniejszenie napięć na Bliskim Wschodzie. To jeden z czynników, które mogły ograniczać obawy przed dalszym wzrostem cen, zanim sytuacja geopolityczna ponownie się pogorszyła .

Dlaczego oczekiwania szybko straciły znaczenie?

Spadek oczekiwań inflacyjnych okazał się chwilową ulgą, a nie trwałym zabezpieczeniem przed kolejnym szokiem. Eskalacja konfliktu na Bliskim Wschodzie uderzyła w ceny ropy i gazu, a następnie zaczęła przenosić się na kolejne elementy gospodarki.

W kwietniu 2026 roku inflacja ogółem w strefie euro wzrosła do 3,2%, najwyższego poziomu od września 2023 roku . Głównym powodem był wzrost cen energii o 10,9% rok do roku, wiązany z konfliktem w Iranie i jego wpływem na światowe rynki ropy oraz gazu . Inflacja bazowa, nieuwzględniająca żywności i energii, również wzrosła do 2,5%, ponieważ wyższe koszty energii zaczęły być widoczne przede wszystkim w cenach usług .

W tym miejscu pojawia się także wartość 3,5% z nagłówkowej części materiału: w maju 2026 roku mediana oczekiwań inflacyjnych na kolejnych 12 miesięcy spadła z 4,0% do 3,5%, podczas gdy oczekiwania trzyletnie wyniosły 2,9%, a pięcioletnie 2,4% . Są to dane z innego badania niż wyniki za maj 2025 roku.

Pierwsza podwyżka EBC od trzech lat

Rosnąca inflacja i ryzyko tzw. efektów drugiej rundy — czyli przenoszenia wyższych kosztów energii na żywność, towary, usługi i płace — zmieniły nastawienie rynków. Pod koniec maja 2026 roku inwestorzy coraz wyraźniej zakładali, że EBC podniesie stopy .

11 czerwca 2026 roku Rada Prezesów EBC podwyższyła wszystkie trzy podstawowe stopy procentowe o 25 pkt bazowych . Była to pierwsza podwyżka od trzech lat i wyraźne odwrócenie cyklu łagodzenia polityki pieniężnej, który dominował w 2025 roku .

W komunikacie EBC stwierdził, że wojna na Bliskim Wschodzie „generuje presję inflacyjną”, a decyzja o podwyżce pozostaje uzasadniona w szerokim wachlarzu możliwych scenariuszy . Prezeska banku Christine Lagarde argumentowała, że inflacja cen energii na poziomie 10,9% zaczęła rozprzestrzeniać się na całą gospodarkę, a niekorzystne perspektywy szerzej rozumianej inflacji były kluczowym powodem decyzji .

Nie wykluczono kolejnych ruchów. Pierre Wunsch z EBC pozostawił w grze podwyżkę w lipcu 2026 roku, nawet gdy porozumienie między Stanami Zjednoczonymi a Iranem zaczęło obniżać ceny energii. Jego zdaniem następna podwyżka mogłaby nastąpić, gdyby oznaki inflacji wykraczały poza sam sektor energii .

Wniosek

Sondaż za maj 2025 roku wspierał wtedy narrację o skutecznej dezinflacji: inflacja spadła poniżej celu, oczekiwania konsumentów osłabły, a EBC mógł kontynuować obniżki stóp. Nie oznaczało to jednak, że zagrożenie inflacyjne zniknęło.

Późniejszy szok energetyczny pokazał, że oczekiwania konsumentów mogą zmienić się znacznie wolniej niż ceny surowców. Geopolityka ponownie stała się czynnikiem, który przesądził o kierunku polityki pieniężnej — tym razem prowadząc EBC od obniżek do pierwszej od trzech lat podwyżki stóp.